I GZ 44/25

I GZ 44/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Pietrasz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 86 par. 1, art. 87 par. 1 i 2, art. 73
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] Ł. S.A. w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1886/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi [...] Ł. S.A. w Ł. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 13 czerwca 2023 r., znak: DRP.WPAV.411.1030.2023.MTU w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 maja 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1886/23 po rozpoznaniu wniosku [...] Ł. S.A. w Ł. (dalej: skarżąca spółka) o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi [...] Ł. S.A. z siedzibą w Ł. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON) z dnia 13 czerwca 2023 r. nr DRP.WPAV.411.1030.2023.MTU w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 8 listopada 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 1886/23 WSA w Warszawie odrzucił skargę skarżącej spółki na wskazaną w sentencji decyzję Prezesa Zarządu PFRON.
W piśmie z 27 grudnia 2023 r. skarżąca spółka zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wskazując, że termin nie został dotrzymany z przyczyn niezawinionych przez spółkę.
Sąd I instancji odmawiając przywrócenia terminu wskazał, że skarżąca spółka nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych było przez spółkę niezawinione. Korespondencja zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi została skierowana na prawidłowy adres (podany przez spółkę w skardze) a następnie dwukrotnie awizowana, tj. 29 września 2023 r. (I awizo), gdyż listonosz nie zastawszy adresata i osób uprawnionych do odbioru korespondencji, złożył przesyłkę na okres 14 dni w placówce pocztowej operatora i zostawił zawiadomienie o tym w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Z oznaczeń umieszczonych na kopercie wynika, że ponowna próba doręczenia miała miejsce 9 października 2023 r. (II awizo), a wobec niepodjęcia w ww. terminie, 17 października 2023 r. przesyłka została zwrócona do nadawcy. Zgodnie z treścią art. 73 § 1 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) doręczenie w trybie zastępczym uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, na jaki przesyłka została umieszczona w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uznano za skuteczne z dniem 13 października 2023 r.
W ocenie Sądu I instancji skarżącej nie udało się w żaden sposób obalić domniemania, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Oznaczenia zawarte na potwierdzeniu odbioru oraz kopercie spełniają wymogi ustawowe, zostały sporządzone w pełni poprawienie, w przepisanej formie i przez uprawniony do tego podmiot. Sama zaś okoliczność zwrócenia się przez spółkę z reklamacją na niewykonanie usługi pocztowej, nie podważa prawidłowości doręczenia przesyłki. Tym bardziej, że strona nie przedstawiła odpowiedzi na złożoną reklamację. Reklamację złożono 22 grudnia 2023 r. zatem skarżąca powinna już dysponować informacją o sposobie jej rozpatrzenia. Można założyć, że gdyby wynik był pozytywny dla spółki, z pewnością dostarczyłaby go do Sądu. Skarżąca w złożonym wniosku nie wykazała okoliczności wskazujących brak winy w uchybieniu terminu, zaś jej argumentacja odnosi się wyłącznie do twierdzeniu o braku awiza, które nie podważa domniemania doręczenia przesyłki sądowej w trybie określonym w art. 73 p.p.s.a.
Odnosząc się do argumentu, że sekretariat spółki nie pracuje codziennie ale jest możliwość pozostawienia awizo na portierni, która pracuje 7 dni w tygodniu Sąd wskazał, że wedle adnotacji na z.p.o. awizo pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Skoro zgodnie z przepisami spółka posiada skrzynkę pocztową to listonosz nie ma obowiązku poszukiwania innych miejsc pozostawienia awiza, np. na portierni jak wskazała strona. Podmiot obrotu prawno-gospodarczego jakim jest spółka akcyjna, zobowiązany jest do takiego ukształtowania swojej struktury wewnętrznej, administracji oraz organizacji pracy, aby w każdym czasie spółka mogła dokonywać czynności niezbędnych do ochrony jej interesów i zabezpieczenia się przed ujemnymi następstwami możliwych do przewidzenia sytuacji. Ponadto skarżąca winna się spodziewać, że skoro zainicjowała postępowanie przed Sądem, to może do niej być kierowana korespondencja w tej sprawie. Nie można zatem uznać, że wystąpiła przeszkoda, której spółka nie mogła w żaden sposób usunąć, ani której nie mogła zapobiec.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca spółka. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
- art. 49 § 3 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. w związku z art. 45 § 1 Konstytucji RP poprzez uznanie, ze skarga spółki powinna ulec odrzuceniu ze względu na fakt, ze spółka nie uzupełniła w terminie wyznaczonym przez WSA w Warszawie braków formalnych skargi, gdy tymczasem termin do uzupełnienia braków formalnych w ogóle nie rozpoczął biegu, a braki formalne skargi zostały przez skarżącą uzupełnione, a w konsekwencji pozbawienie strony prawa do sądu gwarantowanego przez Konstytucje RP;
- art. 73 p.p.s.a, w związku z art. 49 § 2, 77 § 1 i § 2 oraz 82 p.p.s.a. w związku z art. 45 § 1 Konstytucji RP poprzez uznanie, ze wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało skarżącej doręczone w sposób określony w art. 73 p.p.s.a., w sytuacji gdy doręczenie w ogóle nie miało miejsca, a w konsekwencji pozbawienie strony prawa do sądu gwarantowanego przez Konstytucję RP;
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że awizo nie mogło zostać pozostawione w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, ponieważ spółka takiej skrzynki nie posiada i zgodnie z przepisami prawa pocztowego obowiązek taki nie obejmuje swoim zakresem skarżącej spółki.
Zdaniem skarżącej nie można uznać doręczenia za skuteczne w sytuacji, gdy wiadomo, że doręczyciel nie powiadomił prawidłowo adresata o nadejściu pisma i miejscu, w którym może je odebrać. Miejsce pozostawienia awiza dla adresata powinno zostać odnotowane na potwierdzeniu odbioru przesyłki. W sytuacji, gdy w aktach sprawy jest potwierdzenie, że doręczyciel pozostawił awizo w oddawczej skrzynce pocztowej, a spółka takiej skrzynki nie posiada to nie można uznać, że przesyłka została skutecznie doręczona w trybie doręczenia zastępczego. Na dowód powyższego spółka przedłożyła dokumentację zdjęciową, zeznania skarżącej, oświadczenie strony skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy dotyczące przywrócenia terminu. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie skarżąca składająca zażalenie kwestionuje w istocie skuteczność doręczenia zastępczego przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi, jak też okoliczność pozostawienia awizo przez listonosza w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, której jak twierdzi nie posiada.
W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-68, art. 69 § 1 oraz art. 70-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Natomiast w myśl § 2 tego przepisu zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe.
Jak wynika z akt sprawy, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi zostało doręczone skarżącej spółce na wskazany przez spółkę adres, w trybie awizo.
Korespondencja kierowana do skarżącej była dwukrotnie awizowana, tj. 29 września 2023 r. (I awizo), gdyż listonosz nie zastawszy adresata i osób uprawnionych do odbioru korespondencji, złożył przesyłkę na okres 14 dni w placówce pocztowej operatora i zostawił zawiadomienie o tym w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Z oznaczeń umieszczonych na kopercie wynika, że ponowna próba doręczenia miała miejsce 9 października 2023 r. (II awizo), a wobec niepodjęcia w ww. terminie, 17 października 2023 r. przesyłka została zwrócona do nadawcy. Biorąc pod uwagę powyższe należy wskazać, że prawidłowo zastosowano tryb doręczenia wynikający z art. 73 p.p.s.a.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokument urzędowy jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru (co w równej mierze odnosić należy do niepodjętej w terminie, a zwróconej do sądu przesyłki), jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot oraz zawiera prawidłowe kompletne adnotacje - stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone (por. m.in. postanowienia NSA z dnia: 20 listopada 2020 r., sygn. akt I FZ 179/20; 30 września 2020 r., sygn. akt I FZ 159/20; 13 maja 2020 r., sygn. akt I FZ 29/20; 25 marca 2020 r., sygn. akt II FZ 117/20; 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 858/19).
Z tej przyczyny kluczowym w niniejszej sprawie dowodem - z którego wynika fikcja doręczenia pisma procesowego - jest treść prawidłowo opisanej, zwróconej do Sądu przesyłki (koperta i zwrotne potwierdzenie odbioru). W niniejszej sprawie na kopercie z przedmiotową przesyłką widnieją pieczęcie operatora pocztowego ze wskazaniem ww. dat awizacji pisma, a na zwrotnym potwierdzeniu odbioru informacja o umieszczeniu w skrzynce oddawczej adresata zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej.
Powyższego dowodu fikcji prawnej doręczenia jak i danych w nim zawartych nie podważa stanowisko skarżącej spółki wskazujące na brak otrzymania zawiadomienia oraz powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki ze względu na brak posiadania oddawczej skrzynki pocztowej. Przyjęcie tezy przeciwnej prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, bowiem w każdej takiej sytuacji strona mogłaby obalić fikcję prawną doręczenia przesyłki w trybie awizowania poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej.
Ponadto należy wskazać, że jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, twierdzenie skarżącego o nieposiadaniu skrzynki pocztowej, nie stanowi samo w sobie, przesłanki uznania doręczenia zastępczego za nieskuteczne (por. postanowienie NSA z dnia 12 maja 2009 r., sygn. akt II OZ 395/09, z dnia 11 maja 2021 r., sygn. akt II GZ 136/21, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że skarżąca nie może za okoliczność przemawiającą za niezawinionym uchybieniem terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi uznać stwierdzenia, że z powodu braku skrzynek pocztowych na listy w budynku, w którym spółka ma siedzibę doręczyciel nie był w stanie pozostawić jej zawiadomień - awizo. Tak przedstawione przyczyny uchybienia terminu nie mieszczą się w zakresie przesłanki braku winy określonej w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. Spółka jest profesjonalnym podmiotem obrotu prawno-gospodarczego, tym bardziej powinna więc zadbać o niedopuszczenie do sytuacji, w której kierowana do niej korespondencja nie zostanie jej doręczona. Powyższe świadczy o niedochowaniu staranności przez stronę w zabezpieczeniu swoich interesów w toczącym się postępowaniu wszczętym z jej inicjatywy.
Należy również stwierdzić, że twierdzenia skarżącej zaprezentowane w zażaleniu nie zostały poparte dowodami uprawdopodabniającymi występowanie w określonej placówce pocztowej nieprawidłowości w działaniu operatora. Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że sama okoliczność zwrócenia się przez spółkę z reklamacją na niewykonanie usługi pocztowej, nie podważa prawidłowości fikcji prawnej doręczenia przesyłki. Tym bardziej, że strona nie przedstawiła odpowiedzi na złożoną reklamację. Również samo oświadczenie skarżącej, bez przedstawienia na tę okoliczność dowodu, nie jest wystarczające do uwzględnienia wniosku skarżącej. Załączone do zażalenia kserokopie zdjęć również nie wykazały tej okoliczności. Ponadto nadmienić należy, że są one niewyraźne. Pełnomocnik skarżącej nie wykazał zatem, że istniały problemy z doręczeniem przesyłki przez pocztę i nie wykazał, że dane zawarte w dokumencie doręczenia (zastępczego) znajdującym się w aktach sprawy są niezgodne z rzeczywistości.
Tym samym, wobec braku obalenia podstawy fikcji prawnej doręczenia przesyłki, nie sposób uznać, że do doręczenia nie doszło. Tym samym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu I instancji, że w sprawie nie zaistniała przesłanka przywrócenia terminu, jest prawidłowe. Chybione są zarzuty zawarte w zażaleniu wskazujące m.in. na naruszenie art. 49 § 2 i 3 p.p.s.a., art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., ponieważ dotyczą one w istocie odrzucenia skargi. Natomiast jak wskazano wyżej kontrolą Naczelnego Sądu Administracyjnego na obecnym etapie postępowania objęte jest postanowienia WSA w Warszawie w zakresie oceny zawinienia skarżącej spółki w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również naruszenia art. 45 Konstytucji RP.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.