I GZ 43/26

I GZ 43/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 132
art. 33
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 553/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2025 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 24 listopada 2025 r., I SA/Gl 553/25 odmówił B. B. (dalej: "skarżąca") wstrzymania wykonania postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2025 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym
Sąd I instancji uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia podkreślił, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji lub postanowienia jest możliwe jedynie wówczas, gdy podlegają one wykonaniu.
WSA w Gliwicach wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym nie nakłada ani nie tworzy po stronie skarżącej określonych obowiązków lub uprawnień materialnoprawnych, bowiem podstawą wniesienia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym jest art. 33 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 132 z późn. zm., dalej: "u.p.e.a."), który to przepis nie ma charakteru materialnoprawnego. Jest to zatem akt prawny nienoszący znamion wykonalności (zob. postanowienie NSA z 29 kwietnia 2025 r. I GZ 153/25), a w związku z tym, niemożliwe jest orzekanie o wstrzymaniu jego wykonania.
B. B. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych ewentualnie wnoszę o przyznanie na rzecz adw. K. K. kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu według norm przepisanych (wraz z należnym podatkiem VAT w wysokości 23%), które to koszty, że nie zostały pokryte ani w całości, ani nawet w części.
Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej: "p.p.s.a.") zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść wydanego orzeczenia, a to:
a. art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") i art. 8 k.p.a. to jest: naruszenie obowiązku dokładnego wyjaśnienia treści żądania strony poprzez błędne przyjęcie, że wniosek skarżącej [strony niefachowej, występującej samodzielnie bez pełnomocnika] o wstrzymanie wykonalności dotyczył Postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2025 r., podczas gdy analiza skargi z [...] kwietnia 2025 r. jednoznacznie wskazuje, iż wniosek o wstrzymanie wykonalności dotyczył tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionej odmowy wstrzymania wykonalności;
b. art. 61 § 3 p.p.s.a. i odmowę wstrzymania wykonalności tytułów wykonawczych, podczas gdy zarzuty podniesione przez skarżącą jednoznacznie wskazują na ryzyko bezprawnego egzekwowania należności przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, co może doprowadzić po stronie skarżącej do istotnej szkody materialnej, a wręcz do nieodwracalnych dla niej skutków.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Poza opisanymi przesłankami wynikającymi z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz wymogami jakie stawiane są wnioskodawcy domagającemu się zastosowania przewidzianej tym przepisem instytucji ochrony tymczasowej, wskazać należy na pierwszorzędną przesłankę warunkującą zastosowanie powołanej regulacji. Otóż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu może dotyczyć tylko takich aktów, które nadają się do wykonania. Oznacza to, że wykonalne są akty zobowiązujące, ustalające dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, a także akty, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki. Nie każdy zatem akt administracyjny kwalifikuje się do wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania.
Wstrzymanie wykonania dotyczy zatem sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne przez przyznanie uprawnienia lub obowiązku, których wykonanie wywołuje skutki prawne lub faktyczne trudne do odwrócenia lub których wykonanie powodowałoby wyrządzenie znacznej szkody. Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo rozstrzygnięcia, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych, np. dotyczące zawieszenia czy umorzenia postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela dokonaną przez Sąd I instancji ocenę, że wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie mógł zostać uwzględniony. Oceny tej nie zmienia argumentacja podniesiona w zażaleniu. Sąd I instancji nie mógł zastosować ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bowiem przedmiotem skargi do sądu jest postanowienie organu dotyczące nieuznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Zaskarżone postanowienie nie nakłada na skarżącą żadnego obowiązku, ani nie kreuje praw, a jedynie orzeka o nieuznaniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Wobec powyższego wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie jest możliwe i nie podlega wykonaniu.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.
W odniesieniu do wniosku pełnomocnika skarżącej ustanowionego w ramach prawa pomocy o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne w niniejszym postanowieniu nie zawarto rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii. Zgodnie bowiem z art. 250 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy przyznaje się przez wydanie odrębnego postanowienia przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny