I GZ 425/25

I GZ 425/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-11-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Grzelak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Minister Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 1421/25 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 27 lutego 2025 r. nr DIR.IIa.025.6.2021.DJ.13 w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej członka zarządu z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
I
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 13 sierpnia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1421/25, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), w sprawie ze skargi L. K. (dalej: skarżący) na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z 27 lutego 2025 r. w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej członka zarządu z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że choć w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zawartym w skardze skarżący podał, iż wysokość należności orzeczonej w decyzji przekracza jego możliwości finansowe, a sama egzekucja mogłaby uniemożliwić mu zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych, to jednak skarżący nie tylko nie opisał swojej sytuacji majątkowo-dochodowej, ale również nie przedstawił żadnej dokumentacji w tym zakresie. W ocenie Sądu nie sposób zatem stwierdzić, czy uiszczenie kwoty 181 583,87 zł rzeczywiście przekracza możliwości finansowe skarżącego, a egzekucja mogłaby pozbawić go środków do życia, ponieważ sam fakt konieczności zwrotu należności pieniężnej bez zestawienia jej z ogółem sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych zobowiązanego, nie może sam z siebie stanowić o ryzyku wyrządzenia stronie szkody, tym bardziej szkody znacznej.
II
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, reprezentowany przez adwokata, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1) naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. polegające na wydaniu postanowienia w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, na skutek uznania, że skarżący zobowiązany był do udowodnienia okoliczności, iż na skutek braku wstrzymania wykonania decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy skarżący zobowiązany był wyłącznie do uprawdopodobnienia tych okoliczności, co w konsekwencji miało istny wpływ na wydane przez Sąd I instancji orzeczenie, gdyż w przypadku prawidłowego zastosowania rzeczonego przepisu Sąd powinien przychylić się do wniosku skarżącego i wstrzymać wykonania zaskarżonej decyzji.
Na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów:
a. kopii zeznania PIT skarżącego za 2020 rok,
b. kopii zeznania PIT skarżącego za 2021 rok,
c. kopii zeznania PIT skarżącego za 2022 rok,
d. kopii zeznania PIT skarżącego za 2023 rok,
e. kopii zeznania PIT skarżącego za 2024 rok, celem wykazania faktów:
1) poziomu przychodów uzyskiwanych przez skarżącego; (2) ograniczonego poziomu dochodów skarżącego bliskiego poziomu najniższego wynagrodzenia określonego przepisami prawa;
f. oświadczenia skarżącego o stanie majątkowym i rodzinnym, celem wykazania faktów:
1) trudnej sytuacji finansowej skarżącego; (2) braku posiadania istotnych składników majątku; (3) wysokości miesięcznych kosztów utrzymania (opłaty za media, wyżywienie itp.); (4) pochłaniania przez wydatki prawie całego dochodu uzyskiwanego przez skarżącego na najpilniejszego potrzeby życiowe;
g. kopii rachunków za media obciążających skarżącego, celem wykazania faktów:
1) ponoszenia stałych miesięczny kosztów przez skarżącego; (2) pochłaniania przez konieczne wydatki zasadniczej części dochodów skarżącego.
Skarżący dołączył wskazane powyżej dokumenty do złożonego zażalenia.
Wobec powyższych zarzutów oraz dowodów przedłożonych w sprawie skarżący, na podstawie art. 194 § 3 p.p.s.a., wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z 27 lutego 2025 r. w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności skarżącego za niepodatkowej należności budżetowe spółki N. Sp. z o.o., a także o orzeczenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednak po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o którym mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.).
Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu, przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, iż szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
W piśmiennictwie i judykaturze zgodnie przyjmuje się, że art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę wnioskującą o udzielenie ochrony tymczasowej na jego podstawie do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia. Na wnioskodawcy spoczywa więc obowiązek jedynie uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności (por. M. Jagielska, pkt 7 komentarza do art. 61 § 3 p.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi, Komentarz, pod red. Romana Hausera i Marka Wierzbowskiego, 5. wyd. zmienione i uzupełnione, wyd. C.H.BECK, Warszawa 2017, str. 406-407 oraz powołane tam orzecznictwo).
Domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji niezbędne jest wskazanie na konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Ogólnikowe zaś twierdzenia strony, pozbawione szerszego uzasadnienia nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, objęte kontrolą postanowienie Sądu pierwszej instancji o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem, szczegółowo uzasadnione i nie podważa go argumentacja zażalenia.
Przede wszystkim zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż nieudzielenie mu ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki, w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania po jej stronie trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie zobrazował w żaden sposób swojej sytuacji finansowej poprzestając na stwierdzeniu, że faktem notoryjnym jest, iż kwota będąca przedmiotem decyzji jest kwotą nieosiągalną do spłaty dla przeciętnej osoby fizycznej jaką jest skarżący. Choć skarżący stwierdził w uzasadnieniu wniosku, że wpłata przez niego na rzecz Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości kwoty przekraczającej 300 000 zł (należność główna wraz z odsetkami), przy jednoczesnym niewielkich zarobkach skarżącego oraz braku posiadania jakiegokolwiek majątku, skutkować będzie wyrządzeniem znacznej szkody skarżącemu i spowoduje trudne do odwrócenia skutki dla skarżącego, w postaci niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, na skutek braku pozwalających na to środków pieniężnych, to jednocześnie skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów celem poparcia zgłoszonych twierdzeń, a zatem dokonanie ustalenia, jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na skarżącym okazało się niemożliwe. Powyższe doprowadziło Sąd pierwszej instancji do trafnego wniosku, że skarżący nie wykazał zaistnienia okoliczności, które mogłyby spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody czy spowodowania trudnych do przezwyciężenia skutków.
Prawidłowości zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji nie zmienia argumentacja zażalenia, jak i przedłożone wraz z nim dokumenty, w tym dokumenty PIT za lata 2020-2024, a także kopie rachunków za gaz, wodę (media) oraz oświadczenie skarżącego o stanie majątku. Informacje te nie obrazują bowiem pełnej sytuacji majątkowej skarżącego.
Dopiero w zażaleniu skarżący przybliżył swoją sytuację rodzinną i materialną. Z dołączonego do zażalenia oświadczenia wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, z którą ustanowiony został ustrój rozdzielności majątkowej. Z powyższego oświadczenia wynika także, że skarżący nie jest właścicielem żadnych nieruchomości, ruchomości o znacznej wartości, oszczędności, środków pieniężnych na rachunkach bankowych przekraczających kwotę niezbędną na bieżące potrzeby, ani papierów wartościowych, udziałów, akcji ani innych aktywów kapitałowych. Jedynym źródłem dochodu skarżącego ma być wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę. Skarżący wskazał także, że jego miesięczne uśrednione koszty utrzymania, zapewniające podstawowe potrzeby życiowe wynoszą łącznie 4200 zł (opłata za gaz – 1000 zł, opłata za wodę – ok. 250 zł, opłata za energię elektryczną – ok. 450 zł, inne media, tj. Internet, telefon – ok. 200 zł, wyżywienie – ok. 1500 zł, inne niezbędne wydatki, np. środki higieny, odzież, transport, leki – 800 zł). W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że średniomiesięczne zarobki jego i jego żony wynoszą około 8500 – 9000 zł, co – zdaniem skarżącego – w zestawieniu z miesięcznymi stałymi kosztami wynoszącymi 8300 zł miesięcznie, mają pozwalać małżeństwu, po opłaceniu wszelkich niezbędnych kosztów życia, na dysponowanie na dwie osoby kwotą w wysokości 200 – 700 zł. Uzasadniając wysokie prawdopodobieństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody skarżący w zażaleniu podkreślił, że odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji skutkować będzie tym, że dwójka ludzi pozbawiona zostanie jakichkolwiek środków do życia, tym samym nie będą oni w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dołączone do zażalenia dokumenty nie obrazują pełnej sytuacji majątkowej skarżącego, w szczególności zwrócić należy uwagę na brak wyciągów z rachunków bankowych. Niejasne jest także, jak wygląda sytuacja mieszkaniowa skarżącego, który ponosi koszty eksploatacyjne nie będąc, zgodnie z dołączonym do zażalenia oświadczeniem, właścicielem żadnej nieruchomości. Nie bez znaczenia w rozpoznawanej sprawie pozostaje nadto brak możliwości oceny stanu majątkowego żony skarżącego, z którą ma on ustanowiony ustrój rozdzielności majątkowej pozostając z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący nie wyjaśnił bowiem, jak wygląda sytuacja majątkowa żony poprzestając jedynie na wskazaniu średniej kwoty zarobków jego i jego żony. Z uzasadnienia zażalenia wynika, że stałe miesięczne koszty skarżącego i jego żony wynoszą 8300 zł, zaś z oświadczenia płynie wniosek, że jego uśrednione koszty utrzymania skarżącego wynoszą 4200 zł. Przedstawione okoliczności są więc niepełne. Zauważyć przy tym należy, że skarżący nie podaje daty powstania rozdzielności majątkowej z żoną. Skarżący nie wyjaśnił również czy w związku z ustanowieniem ustroju rozdzielności majątkowej doszło do podziału majątku wspólnego.
Należy przy tym nadmienić, że rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego. Z ugruntowanego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że w przypadku, gdy skarżący wraz z żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, nie można – badając jego sytuację materialną – ograniczać się jedynie do sytuacji majątkowej i dochodów samego skarżącego. Należy wówczas uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 z późn. zm.; dalej: k.r.o.) małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego określa status majątkowy małżonków, nie wpływa natomiast na ich wzajemne obowiązki (por. postanowienie NSA z: 17 grudnia 2024 r., sygn. akt I GZ 417/24; 11 września 2025 r., sygn. akt I GZ 323/25).
Ponadto, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja skarżącego mająca wspierać wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej jest oparta na hipotezach i przewidywaniach.
Podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego, by nie naprawiło (postanowienie NSA z 6 października 2016 r., sygn. akt I FZ 184/16). Oczywiste bowiem jest, że normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej jest powstanie dla strony określonych skutków finansowych, jednak nie oznacza to, że skutki te mają charakter nieodwracalny. Powstanie szkody majątkowej lub finansowej w wyniku wykonania zaskarżonego aktu jest – co do zasady – okolicznością odwracalną, albowiem istnieją prawne instytucje restytucji stanu pierwotnego lub rekompensaty tego rodzaju szkód (por. postanowienie NSA z 27 października 2016 r., sygn. akt II GZ 1099/16).
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, bazując na wskazanych okolicznościach oraz załączonych dokumentach, że nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków względem skarżącego.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.