I GZ 222/25

I GZ 222/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-06-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3, art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 587/24 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 2023 r., nr FS11.4145.35.2023 w przedmiocie dotacji przypadającej do zwrotu do budżetu państwa postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany: WSA lub sądem I instancji) postanowieniem z 11 grudnia 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 587/24, działając na podstawie art. 61 § 1, § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej zwanej: p.p.s.a.), po rozpoznaniu wniosku A. A. (dalej zwanej: skarżącą), odmówił wstrzymania wykonania decyzji Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 2023 r. nr FS11.4145.35.2023 w przedmiocie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu do budżetu państwa.
W uzasadnieniu sąd I instancji wskazał, że skarżąca w skardze na decyzję Ministra Finansów z 8 grudnia 2023 r. zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jej miesięczny przychód wynosi 13 000 zł. Wraz z otrzymywaną dotacją skarżąca dysponuje miesięcznie kwotą w wysokości 40 000 zł. Skarżąca przeznacza na wynagrodzenia pracowników oraz składki ZUS 70% środków, jakimi dysponuje. Pozostałą część skarżąca przeznacza na koszty związane z lokalem oraz wyżywieniem. Wskazała, że nie zawsze jest w stanie na bieżąco regulować zobowiązania – zdarza się, że wnioskuje o rozłożenie na raty większego rachunku, np. za energię elektryczną. Skarżąca miesięcznie spłaca raty kredytu zaciągniętego na funkcjonowanie placówki oraz zadłużenie w ZUS. Zadłużenie skarżącej na czas składania wniosku wynosiło: - zadłużenie w ZUS – ok. 45 000 zł; - spłata rat kredytu firmowego – rata w wysokości 2 496 zł miesięcznie (pozostało 125 000 zł do spłaty); - spłata debetu na koncie osobistym – 38 000 zł. Skarżąca samotnie wychowuje trzech synów w wieku: 13, 18 i 24 lat. Synowie uczą się, zatem na skarżącej ciąży względem synów obowiązek alimentacyjny. Skarżąca ponosi koszty utrzymania synów, takie jak m.in. wyżywienie, zakup odzieży, książek, pomocy naukowych, korepetycji, zajęć dodatkowych, a także koszty eksploatacyjne domu, w którym zamieszkuje wraz z rodziną. Skarżąca prowadzi żłobek i przedszkole w T. Skarżąca wskazała we wniosku, że odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje katastrofalne skutki: zmuszona będzie do zamknięcia prowadzonych przez siebie placówek oświatowych oraz instytucji opieki, na skutek czego pracę stracą pracownicy, zatrudnieni przez skarżącą. Skarżąca nie posiada oszczędności.
WSA w Warszawie odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazał, że sąd nie mógł rzetelnie ocenić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji pociągnie za sobą skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., a to z uwagi na to, że skarżąca nie przedstawiła dokumentów i materiałów źródłowych potwierdzających aktualną sytuację finansową i majątkową skarżącej. Sąd wskazał, że dołączone do wniosku pismo z ZUS informujące o wysokości zadłużenia oraz harmonogram spłat rat pożyczki nie obrazują sytuacji majątkowej skarżącej.
W zażaleniu na postanowienie sądu I instancji z 11 grudnia 2024 r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, a w przypadku uznania, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona, zmianę zaskarżonego postanowienia oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędna wykładnie art. 61 § 3 p.p.s.a. i uznanie przez WSA w Warszawie, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy sytuacja materialna i finansowa skarżącej przemawia za zastosowaniem tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie wykonanie przedmiotowej decyzji mogłoby dla strony wywołać.
W uzasadnieniu zażalenia skarżąca ponowiła argumentację zawartą we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazała, że jej łączne zadłużenie wynosi 308 000 zł wraz z określoną w decyzji Wojewody Wielkopolskiego kwotą podlegającą do zwrotu. Zaznaczyła, że tak wysokie zadłużenie uniemożliwia niezwłoczną spłatę wszystkich należności, bez wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, które rozciągałby się na płaszczyźnie majątkowej i niemajątkowej. Ponownie podkreśliła, że na jej utrzymaniu znajduje się trójka uczących się synów. Wskazała, że ponosi uzasadniony koszt utrzymania dzieci w wysokości 3 500 zł miesięcznie.
Podkreśliła, że w sytuacji trudne do odwrócenia skutki to przede wszystkim konieczność rezygnacji z wniesienia skargi ewentualnie z koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, i korzystanie z pomocy opieki społecznej. Skarżąca nie będzie bowiem miała środków na utrzymanie na poziomie minimalnym, jak również będzie musiała zrezygnować z terapii dla swoich dzieci. Skarżąca podjęła decyzję o zapisaniu dzieci na zajęcia w trosce o ich rozwój społeczny oraz przede wszystkim edukację, co czyni ponoszenie tych wydatków koniecznymi i niemożliwymi do zastąpienia
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, jednakże w myśl art. 61 § 3 tej ustawy po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu.
W judykaturze dominuje stanowisko nakładające na stronę skarżącą obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r. sygn. akt II FSK 2165/13; z 10 maja 2011 r. sygn. akt II FZ 106/11; z 9 września 2011 r. sygn. akt II FSK 1501/11; z 28września 2011 r. sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r. sygn. akt II FZ 338/07 – te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne są pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który nie uprawdopodobnił żadnymi dokumentami ani szczegółowym opisem sytuacji, w której się znajdował, okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego przezeń wniosku (por. postanowienia NSA z: 5 maja 2016 r. sygn. akt I FZ 98/16, 28 kwietnia 2016 r. sygn. akt II FZ 40/16).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko przedstawione w uzasadnieniu postanowienia sądu I instancji jest prawidłowe. Trafnie uznał sąd I instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła występowania w rozpoznawanej sprawie tego rodzaju konkretnych okoliczności, które pozwalają wywieść, że wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest w stosunku do skarżącej zasadne. Wprawdzie zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji twierdzenia wskazywały na ponoszone przez skarżącą miesięczne koszty utrzymania, a załączony przez skarżącą materiał źródłowy (pismo z ZUS informujące o wysokości zadłużenia oraz harmonogram spłat rat pożyczki) wskazywał na aktualny poziom zadłużenia skarżącej, jednakże materiał ten nie pozwala na pełną ocenę sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej. Twierdzenia zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu dotyczące dochodów skarżącej sprowadzały się bowiem jedynie do ogólnych sformułowań nieuprawdopodobnionych jakimikolwiek okolicznościami faktycznymi, czy dokumentacją. Skarżąca nie załączyła chociażby wyciągu z kont bankowych. Nie wskazała także swojej sytuacji majątkowej.
Chociaż w art. 61 § 3 p.p.s.a. mowa jest jedynie o uprawdopodobnieniu okoliczności wymienionych w tym przepisie, nie oznacza to, że samo przekonanie strony skarżącej, że wykonanie decyzji wywoła szczególnie niekorzystne konsekwencje, jest wystarczające do tego, aby wniosek został uwzględniony.
Skarżąca również w zażaleniu nie wykazała, że jej wniosek zasługuje na uwzględnienie. Ponownie skarżąca nie wykazała swojej pełnej sytuacji majątkowej i finansowej, a zatem dokonanie ustalenia, jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na skarżącą (tj. czy wykonanie decyzji mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki i/lub znaczną szkodę w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.) jest niemożliwe.
Aby zbadać, czy rzeczywiście w stosunku do skarżącej zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, konieczne jest odniesienie wysokości zobowiązań skarżącej do jej sytuacji materialnej (finansowej). Bez porównania tych dwóch wartości nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia autora zażalenia. Braki wniosku, tak w zakresie zawartej w nim argumentacji, jak i nieprzedłożenie dowodów na jej poparcie nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej, sytuacji tej z tożsamych powodów nie zmieniła argumentacja zawarta w zażaleniu.
Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżąca tak we wniosku, jak i w zażaleniu nie uprawdopodobniła przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazanych w treści art. 61 § 3 p.p.s.a.
NSA podkreśla, że postanowienie w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.), a ponadto oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie tworzy powagi rzeczy osądzonej i nie uniemożliwia ponowienia wniosku (por. szerzej post. NSA z 17 czerwca 2008 r., I OZ 381/08 Legalis). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi.
Mając na uwadze przepis art. 61 § 3 p.p.s.a., a także treść wniosku i zażalenia, należy przyznać rację sądowi I instancji, który wskazał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.