I GZ 397/25

I GZ 397/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Piszczek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 86 § 1, art. 87 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Narodowego Centrum Badań i Rozwoju na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 2559/25 w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. w K. na rozstrzygnięcie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju z dnia 30 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny projektu postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 22 września 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 2559/25, po rozpoznaniu wniosku S. Sp. z o.o. w K. (dalej jako: spółka lub skarżąca) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na rozstrzygnięcie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (dalej: NCBiR) z 30 lipca 2025 r., [...], w przedmiocie negatywnej oceny projektu, postanowił przywrócić skarżącej spółce termin do wniesienia skargi.
Sąd pierwszej instancji uzasadniając wydane w sprawie orzeczenie, wyjaśnił że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało doręczone skarżącej 4 sierpnia 2025 r. Skargę na ten akt spółka wniosła 25 sierpnia 2025 r. Wraz ze skargą, skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Pełnomocnik skarżącej argumentował, że przekroczenie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy strony skarżącej, gdyż w pouczeniu zaskarżonego rozstrzygnięcia poinformowano spółkę o nieaktualnym adresie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, tj. ul. Jasna 2/4, Warszawa. Skarżąca wysłała skargę do Sądu w dniu 18 sierpnia 2025 r., ale skierowała przesyłkę na adres przy ul. Jasnej 2/4, zgodnie z pouczeniem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Spółka w dniu 22 sierpnia 2025 r., tj. po zwrocie przesyłki zawierającej skargę, zwróconej jako niewłaściwie zaadresowanej, dowiedziała się, że przesyłka została skierowana na niewłaściwy adres sądu.
WSA w Warszawie stwierdził, że skarżąca zachowała siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.). Informację o uchybieniu terminowi otrzymała 22 sierpnia 2025 r., gdy poczta zwróciła jej niewłaściwie zaadresowaną przesyłkę ze skargą, natomiast wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony 25 sierpnia 2025 r., zatem z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Skarżąca dopełniła także czynności, dla której określony był przedmiotowy termin, czyli złożyła skargę. Sąd pierwszej instancji wyjaśniał dalej, że skarżąca uzasadniając brak winy wskazała, że w pouczeniu zaskarżonego rozstrzygnięcia NCBiR poinformowało spółkę o nieaktualnym adresie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a ta zasugerowała się tym przy adresowaniu wysyłki ze skargą. Spółka, gdy dowiedziała się o błędnym adresie, dokonała bezzwłocznie wysyłki na właściwy adres sądu, tj. ul. Jana Kazimierza 10, Warszawa. W ocenie WSA w realiach niniejszej sprawy skarżąca w sposób wystarczający uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu i w konsekwencji postanowił o przywróceniu terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.
Zażalenie na powyżej opisane postanowienie wniosło NCBiR. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 166 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez niewzięcie pod uwagę wszelkich okoliczności sprawy wynikających z akt sprawy przejawiające się pominięciu okoliczności, iż 1) strona reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika, który sporządził i podpisał skargę; 2) świadomości profesjonalnego pełnomocnika co do prawidłowych adresów pod którymi funkcjonuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, 3) profesjonalny pełnomocnik pomimo możliwości weryfikacji prawidłowego adresu WSA w Warszawie zdecydował się zaadresować skargę pod błędny adres omyłkowo wskazany w informacji NCBiR z dnia 30 lipca 2025 r. o nieuwzględnieniu protestu, czym naruszył podstawowe obowiązku profesjonalnego pełnomocnika, tj. dokonywania czynności procesowych w imieniu klienta zgodnie z obowiązującym prawem, w tym przypadku art. 3 § 3 w zw. z art. 13 § 2 p.p.s.a., poprzez nie skierowanie skargi na prawidłowy adres właściwego miejscowo sadu administracyjnego,
co doprowadziło do błędu w ustalaniach faktycznych i przyjęciu przez WSA w Warszawie, że nadanie skargi z uchybieniem terminu nastąpiło bez winy skarżącej, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, tj.
2. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § p.p.s.a. i przyjęcie, że strona bez własnej winy uchybiła terminowi do złożenia skargi na właściwy adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na skutek błędnego pouczenia zawartego w informacji NCBiR z dnia 10 lipca 2025 r. o nieuwzględnieniu protestu, w sytuacji gdy, strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który sporządził i podpisał skargę oraz pomimo świadomości prawidłowych adresów pod którymi funkcjonuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zdecydował się zaadresować skargę pod błędny adres omyłkowo wskazany w informacji NCBiR z dnia 30 lipca 2025 r. o nieuwzględnieniu protestu, czym naruszył podstawowe obowiązki profesjonalnego pełnomocnika, tj. dokonywania czynności procesowych w imieniu klienta zgodnie z obowiązującym prawem, w tym przypadku art. 3 § 3 w zw. z art. 13 § 2 p.p.s.a.
Ponadto, zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 65 § 1 w zw. 75 § 1 p.p.s.a. poprzez niedoręczenie NCBiR wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia skargi, co pozbawiło NCBiR udziału w postępowaniu wywołanym wnioskiem o przywrócenie terminu i uniemożliwiło przedstawienie stanowiska w trakcie jego trwania, co miało wpływ na wynik postępowania zainicjowanego wywołanym wnioskiem o przywrócenie terminu, gdyż NCBiR nie mogło przedstawić swojego stanowiska. Wobec tak sformułowanych zarzutów pełnomocnik NCBiR wniósł o uchylenie zaskarżonego postępowania i orzeczenie o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do złożenia skargi.
W piśmie z 6 października 2025 r. zatytułowanym "odpowiedzią na zażalenie" skarżąca wniosła o oddalenie zażalenia oraz zasądzenie na rzecz spółki zwrotu kosztów postępowania wywołanego wniesieniem zażalenia wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych prawem. W treści uzasadnienia wniesionej odpowiedzi przedstawiła stanowisko względem podniesionych przez NCBiR zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd postanowi o przywróceniu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym na wniosek strony, jeżeli strona nie dochowała terminu bez swojej winy. We wniosku tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminowi (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Wobec tego, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo dostrzegł i uzasadnił, że skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia, jak również dopełniła czynności, dla której określony był przedmiotowy termin, czyli złożyła skargę, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do oceny kwestii spornej – czyli uprawdopodobnienia przez skarżącą braku winy w uchybieniu terminu.
W sprawie spółka, jako okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, wskazała błędne pouczenie zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu, zgodnie z którym wniosła skargę do WSA w Warszawie, jednak dokonała tego na nieaktualny adres, opierając się na treści pouczenia.
Wyjaśnienia spółki zawarte we wniosku rozważane pod kątem okoliczności faktycznych, a mianowicie częściowo błędnym pouczeniu skarżącej o prawie do wniesienia skargi w treści informacji o nieuwzględnieniu protestu z 30 lipca 2025 r., należało uznać za wystarczające do uznania tego wniosku za zasadny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu należy w postępowaniu przed sądem administracyjnym oceniać nie tylko pod kątem obowiązku strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, lecz także w świetle określonych prawem obowiązków organów administracji publicznej w postępowaniu poprzedzającym postępowanie sądowoadministracyjne.
Organy administracji publicznej obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy administracji czuwają - zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) - nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wskazówek. Zachowanie się przez stronę zgodnie z udzielonymi jej przez organ informacjami nie może powodować dla strony ujemnych konsekwencji, a wątpliwości, co do stanu faktycznego nie powinny być rozstrzygane na niekorzyść strony (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 1992 r., sygn. akt III ARN 40/92, opubl. z glosą aprobującą W. Tarasa w PiP 1993, nr 3, poz. 110 oraz glosą J. Zimmermanna opubl. w PiP 1993, nr 8, poz. 46, a także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 1996 r., sygn. akt III ARN 19/96, wyroki NSA z dnia 17 marca 1995 r., sygn. akt III SA 1054/94, z dnia 16 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 1559/97, zbiór LEX nr 38213).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w realiach niniejszej sprawy zachodziły oczywiste powody do przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia skargi, skoro błędne pouczenie nie może stronie szkodzić. Skarżącej przysługiwało prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie NCBiR, z czego na skutek błędu w pouczeniu mogłaby nie skorzystać, i bez znaczenia w tym miejscu pozostaje wielokrotnie podnoszona w zażaleniu okoliczność reprezentowania spółki przez "profesjonalnego pełnomocnika". Wbrew zarzutom zażalenia, to nie strona dopuściła się niedbalstwa, lecz organ, który w sposób błędny sformułował pouczenie o przysługującym środku odwoławczym, a zatem o kluczowym z punktu widzenia kontroli dokonywanej przez sądy administracyjne aspekcie. Organ tak w treści zarzutu, którym objął art. 65 § 1 w zw. 75 § 1 p.p.s.a., nie wyjaśnił przy tym w jaki sposób stanowisko, które przedstawiłby przed Sądem Wojewódzkim - gdyby otrzymał odpis wniosku spółki - miałoby mieć wpływ na wynik postępowania wpadkowego dotyczącego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na zażalenie wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, ponieważ art. 209 p.p.s.a. nie przewiduje takiej możliwości w przypadku postępowania wpadkowego, toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.