I GZ 380/23

I GZ 380/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Gd 556/23 - Postanowienie WSA w Gdańsku z 2024-05-10
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 85
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 556/23 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. na czynność Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia [...] lipca 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za stronę postępowania w sprawie przyznania płatność rolno-środowiskowo-klimatycznej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 2 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 556/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w wykonaniu zarządzenia z 19 września 2023 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie oryginału lub uwierzytelnionej kopii dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie do reprezentowania spółki, np. odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego. Skarżąca nie usunęła braków formalnych skargi w terminie, natomiast przy piśmie z dnia 20 października 2023 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu wraz z odpisem KRS. Sąd I instancji uzasadniając postanowienie wskazał, że niedochowanie przez skarżącą terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi było wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu swoich spraw. W ocenie Sądu I instancji, możliwość samodzielnego pobrania przez Sąd wydruku komputerowego aktualnych informacji o podmiotach wpisanych do rejestru, nie czyni wezwania o uzupełnienie braku w postaci odpisu KRS zbędnym.
Następnie skarżąca złożyła zażalenie, w którym wskazała, że odmowa przywrócenia terminu jest zbyt daleko idącą konsekwencją. Ponownie wskazała na jawność Krajowego Rejestru Sądowego i możliwość samodzielnego pobrania przez Sąd żądanego dokumentu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej "p.p.s.a." czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu.
W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 p.p.s.a., warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony.
Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się zaniedbania, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie jest w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie. Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144).
Stosownie do art. 29 p.p.s.a. brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony stanowi brak formalny, którego usunięcie w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. w odniesieniu do spółek polega na przedstawieniu aktualnego odpisu z rejestru przedsiębiorców KRS. Powyższego stanowiska nie zmienia wskazana w art. 15 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1683 ze zm., dalej: ustawa o KRS) zasada domniemania znajomości ogłoszonych wpisów, jak i okoliczność, że zgodnie z art. 4 ust. 4aa ustawy o KRS pobrane samodzielnie wydruki komputerowe aktualnych i pełnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru mają moc zrównaną z mocą dokumentów wydawanych przez Centralną Informację. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że obowiązek wykazania umocowania spoczywa na skarżącej, a rolą sądu nie jest wyręczanie strony w zakresie wykazania istnienia umocowania do jej reprezentacji przed sądem administracyjnym (zob.: postanowienia NSA: z 9 maja 2018 r., II GZ 156/18; z 23 października 2015 r., II OSK 2456/15). Oceny tej nie podważa okoliczność, że zgodnie z zasadą jawności rejestru, wyrażoną w art. 8 ustawy o KRS, WSA ma możliwość zapoznania się ze sposobem reprezentacji strony przez ogólnodostępny rejestr KRS. WSA może korzystać z pozyskiwanych samodzielnie dokumentów, lecz jedynie informacyjnie, kontrolnie, na etapie prowadzenia postępowania sądowego, nie zaś na etapie oceny, czy postępowanie to zostało wszczęte przez osobę należycie umocowaną do reprezentowania strony, która – pomimo wezwania – nie przedstawiła stosownych dokumentów. Nie bez znaczenia dla wskazanego podejścia jest to, że zgromadzony w aktach sprawy administracyjnej materiał zostaje zwrócony organowi administracji po zakończeniu postępowania sądowego, a więc również ta okoliczność przemawia za koniecznością załączenia odrębnego dokumentu wykazującego umocowanie do każdej sprawy sądowoadministracyjnej.
Zdaniem Naczelny Sąd Administracyjny wskazanie przez skarżącą okoliczności nie uzasadnią braku winy w uchybieniu terminowi do usunięcia braków formalnych skargi, zwłaszcza gdy skarżąca była prawidłowo pouczona o skutkach nie usunięcia braku formalnego skargi w zakreślonym terminie. Zdaniem NSA, zarówno argumentacja wniosku o przywrócenie terminu, jak i – zasadniczo będąca jej powtórzeniem – argumentacja zażalenia na postanowienie WSA, nie uzasadniają przywrócenia terminu. Skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności, które wpłynęły na uchybienie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Wykluczenie winy wymaga wykazania przez skarżącą, że pomimo dołożenia wszelkich możliwych w określonych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Przedstawiona zaś argumentacja stanowi polemikę z obowiązującymi przepisami oraz nieudaną próbę przerzucenia obowiązku wykazania umocowania do reprezentacji skarżącej na Sąd rozpoznający skargę i wniosek o przywrócenie terminu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie zwrócił uwagę, że przedstawiona przez skarżącą okoliczność nie uzasadnia braku winy w powstałym uchybieniu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.