I GZ 364/25

I GZ 364/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-10-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
I SA/Gl 1289/24 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2025-12-15
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184 w zw. z art. 197 § 2, art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 16 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 czerwca 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 1289/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżanego postanowienia w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 sierpnia 2024 r., nr 6564(480000/71/324262/2024) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej zwany: WSA lub sądem I instancji) postanowieniem z 30 czerwca 2025 r. sygn. akt I SA/Gl 1289/24, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej: p.p.s.a.), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi B. B. (dalej zwanej: skarżącą) na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 23 sierpnia 2024 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
W uzasadnieniu sąd I instancji wskazał, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, a zatem nie jest możliwe wstrzymanie jego wykonalności na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania w niniejszej sprawie jest bowiem postanowienie wydane w toku postępowania egzekucyjnego, dotyczące zarzutów na to postępowanie. Postanowienie to przesądza kwestię dopuszczalności dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Nie przyznaje ono natomiast skarżącej praw ani nie nakłada na nią obowiązków. W tym nie jest źródłem powinności zapłaty egzekwowanej należności. W sferze materialnoprawnej nie wywołuje zatem jakichkolwiek innych skutków aniżeli te, które istniały przed jego wydaniem. Nie dokonuje więc zmian w zakresie praw lub obowiązków skarżącej i tym samym nie podlega wykonaniu.
Pismem z 25 lipca 2025 r. skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i wstrzymania wykonania decyzji; ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Nadto wniosła również o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia niniejszego zażalenia.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a to art. 67 § 3 p.p.s.a. przez uznanie, że nie ma podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, podczas gdy skarżąca uprawdopodobniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji objętej wnioskiem wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki.
WSA w Gliwicach rozpoznał wniosek strony skarżącej o wstrzymanie wykonania postanowienia z 30 czerwca 2025 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z 11 sierpnia 2025 r. odmówił wstrzymania wykonania postanowienia z 30 czerwca 2025 r.
W odpowiedzi na zażalenie z 25 lipca 2025 r. organ wniósł o oddalenie zażalenia oraz zasądzenie od skarżącej na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w tym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje stanowisko sądu I instancji, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania (por. postanowienie NSA z 30 czerwca 2015 r. sygn. akt II GZ 306/15; treść tego, jak i dalej powoływanych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W rozpoznawanej sprawie do sądu I instancji zaskarżone zostało postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 23 sierpnia 2024 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Takie postanowienie, ze względu na zakres i charakter prawny, nie nadaje się do wykonania. Podstawą wniesienia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym jest art. 33 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który to przepis nie ma charakteru materialnoprawnego, ponieważ zawarta w nim norma nie nakłada na jego adresatów określonych obowiązków lub uprawnień materialnoprawnych. Jest to typowy przepis proceduralny, kreujący określone uprawnienie procesowe zobowiązanego, skoro stanowi, że zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (por. postanowienie NSA z 21 sierpnia 2020 r. sygn. akt I GSK 175/20).
Z zaskarżonego postanowienia o odmowie uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym nie wynika wprost obowiązek uiszczenia konkretnej kwoty. Nie kreuje ono obowiązku zapłaty, nie obliguje adresata do określonego zachowania, nie może być również wykonane w trybie przymusowym poprzez wdrożenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Jest to zatem akt prawny nienoszący znamion wykonalności (por. postanowienie NSA z 6 czerwca 2019 r, sygn. akt I GZ 169/19, postanowienie NSA z 25 kwietnia 2019 r. sygn. akt I GZ 100/19).
Odnosząc się do argumentów zażalenia podkreślić należy, że czym innym jest egzekucja z majątku skarżącego, a czym innym są zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Poprzez zgłoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym skarżący stwierdza określone okoliczności, które stoją na przeszkodzie w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Rolą organów jest natomiast zweryfikowanie tych twierdzeń. Stanowisko organu w tym przedmiocie nie może podlegać wstrzymaniu wykonania, bowiem bezpośrednio nie nakłada na skarżącego żadnych obowiązków.
Tym samym wstrzymanie wykonania postanowienia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie jest możliwe, a wniosek w tym przedmiocie powinien zostać oddalony, co prawidłowo uczynił sąd I instancji.
Odnosząc się natomiast do zawartego w odpowiedzi na zażalenie wniosku organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie sądu I instancji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji