I GZ 358/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-12-15
NSAubezpieczenia społeczneWysokansa
ubezpieczenia społeczneskładkiumorzenie należnościPESELbraki formalnedoręczeniepostępowanie sądowoadministracyjnezażalenieNSAWSA

NSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA o odrzuceniu skargi z powodu nieuzupełnienia braków formalnych (numeru PESEL).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę skarżącego na decyzję ZUS o odmowie umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ nie uzupełniono braków formalnych skargi (numeru PESEL) mimo wezwania. Skarżący wniósł zażalenie, kwestionując prawidłowość doręczenia wezwania. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że doręczenie było skuteczne, a brak uzupełnienia numeru PESEL uzasadniał odrzucenie skargi, oddalając tym samym zażalenie.

Sprawa dotyczy zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, które odrzuciło jego skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę, ponieważ skarżący nie uzupełnił braków formalnych, tj. nie podał swojego numeru PESEL, mimo wezwania do uzupełnienia w wyznaczonym terminie. Wezwanie zostało uznane za skutecznie doręczone w trybie awizo. Skarżący wniósł zażalenie, podnosząc argumenty dotyczące nieprawidłowości doręczenia wezwania. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie, stwierdził, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał doręczenie za skuteczne na podstawie art. 73 § 4 P.p.s.a., a domniemanie faktyczne wynikające z tego przepisu nie zostało obalone przez skarżącego. NSA podkreślił, że brak podania numeru PESEL w pierwszym piśmie w sprawie jest brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu, zgodnie z uchwałą NSA z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. II GPS 3/22. Sąd nie bada przyczyn uchybienia terminowi, a argumenty dotyczące nieprawidłowości doręczenia mogłyby być podstawą do wniosku o przywrócenie terminu. Ponieważ skarżący nie uzupełnił braków formalnych w terminie, NSA oddalił zażalenie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, doręczenie zastępcze jest skuteczne, jeśli adresat nie obalił skutecznie domniemania faktycznego wynikającego z art. 73 P.p.s.a. Kwestionowanie prawidłowości doręczenia i złożenie reklamacji nie stanowi samo w sobie obalenia tego domniemania.

Uzasadnienie

NSA uznał, że Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 73 § 4 P.p.s.a., uznając doręczenie za skuteczne. Domniemanie faktyczne wynikające z tego przepisu może być obalone jedynie przez wykazanie niezgodności danych z rzeczywistością, czego skarżący nie uczynił. Argumenty dotyczące nieprawidłowości doręczenia mogą być podstawą do wniosku o przywrócenie terminu, ale nie wpływają na skuteczność samego doręczenia w kontekście odrzucenia skargi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (7)

Główne

p.p.s.a. art. 49 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przewodniczący wzywa stronę do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej.

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.

p.p.s.a. art. 46 § § 2 pkt 1 lit. b

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pismo strony (pierwsze w sprawie) powinno zawierać numer PESEL strony będącej osobą fizyczną.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczący orzekania w przedmiocie zażalenia.

p.p.s.a. art. 197 § § 1 i 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepisy dotyczące orzekania przez NSA.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 73 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczący domniemania skuteczności doręczenia zastępczego (awizo).

p.p.s.a. art. 86 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczący przywrócenia terminu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Doręczenie zastępcze wezwania do uzupełnienia braków formalnych było skuteczne. Brak podania numeru PESEL w pierwszym piśmie jest brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżący nie obalił skutecznie domniemania faktycznego dotyczącego skuteczności doręczenia zastępczego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego dotycząca nieprawidłowości doręczenia wezwania (brak awiza) i złożonej reklamacji.

Godne uwagi sformułowania

domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone jedynie wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością, co w tej sprawie nie miało miejsca, gdyż nie zostało skutecznie obalone. niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd.

Skład orzekający

Małgorzata Grzelak

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie rygorystycznego podejścia sądów administracyjnych do braków formalnych skargi, w szczególności obowiązku podania numeru PESEL, oraz zasad skuteczności doręczeń zastępczych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku PESEL w pierwszym piśmie i procedury doręczeń zastępczych w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowe problemy proceduralne w postępowaniu sądowoadministracyjnym, dotyczące braków formalnych i doręczeń, co jest istotne dla praktyków prawa, ale niekoniecznie dla szerokiej publiczności.

Brak PESEL w skardze? Sąd odrzuci ją bezlitośnie – nawet jeśli nie dostałeś awizo!

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GZ 358/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Grzelak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Sygn. powiązane
III SA/Łd 427/23 - Postanowienie WSA w Łodzi z 2023-08-24
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 sierpnia 2023 r. sygn. akt III SA/Łd 427/23 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 427/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę M. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] kwietnia 2023 r.,
w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 10 lipca 2023 r. skarżący wezwany został do uzupełnienia braków formalnych skargi przez wskazanie numeru PESEL, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi.
Wezwanie uznano za doręczone skarżącemu w trybie "awizo" w dniu 27 lipca 2023 r., a zatem termin do wykonania wezwania upłynął bezskutecznie 3 sierpnia 2023 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji uznał, że skoro skarżący nie wykonał zarządzenia w zakreślonym terminie, to skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej "p.p.s.a.").
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący wnosząc o jego uchylenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.
Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. pismo strony, w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie, powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku.
W rozpoznawanej sprawie, w związku ze stwierdzonymi brakami formalnymi skargi, zarządzeniem z 10 lipca 2023 r. wezwano skarżącego do ich uzupełnienia przez wskazanie numeru PESEL, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.
Odpis powyższego wezwania został uznany za skutecznie doręczony skarżącemu w trybie art. 73 p.p.s.a. (doręczenia zastępczego) 27 lipca 2023 r. Tak więc termin do uzupełnienia braków skargi upłynął w dniu 3 sierpnia 2023 r.
i w zakreślonym przez sąd terminie braki te nie zostały uzupełnione.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał ww. przesyłkę za skutecznie doręczoną skarżącemu z dniem 27 lipca
2023 r. na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone jedynie wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne
z rzeczywistością, co w tej sprawie nie miało miejsca, gdyż nie zostało skutecznie obalone. Z nadesłanych przez skarżącego dokumentów wynika, że wystąpił on
z reklamacją przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, kwestionując prawidłowość jej doręczenia, a w szczególności niepozostawienie w skrzynce pocztowej awiz. Jednakże do dnia dzisiejszego skarżący nie poinformował Sądu o wynikach złożonej do operatora pocztowego reklamacji.
Ponadto wskazać należy, że zgodnie z tezą wyrażoną w uchwale NSA
z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. II GPS 3/22 "niezachowanie, określonego w art. 46
§ 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem
w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd". Ponadto stwierdzono, że "ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków od obowiązku strony określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. W szczególności nie zastrzegł, że podanie numeru PESEL w pierwszym piśmie jest wymagane, tylko wtedy, gdy tego numeru nie można ustalić na podstawie akt administracyjnych". Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie podziela stanowisko zawarte w przedmiotowej uchwale.
Należy również zauważyć, że sąd badając, czy czynność procesowa została dokonana w terminie ustawowym, nie jest uprawniony do badania przyczyn ewentualnego uchybienia temu terminowi (por. postanowienie NSA z 12 lipca 2013 r., sygn. akt II OZ 606/13, LEX nr 1344836; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec tego zawarta w zażaleniu argumentacja dotycząca nieprawidłowości doręczenia zarządzenia wzywającego do uzupełnienia braków skargi (brak awiza) oraz złożonej reklamacji będzie mogła stanowić ewentualną podstawę do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi jako ewentualnie wyłączające winę w niedochowaniu terminu - stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a.
Wobec tego, że w zakreślonym przez sąd terminie skarżący nie wskazał swojego numeru PESEL, zasadnie Sąd I instancji odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI