I GZ 338/25

I GZ 338/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Tomasz Smoleń /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Koszty sądowe
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1302/25 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-06-03
Skarżony organ
Minister Infrastruktury
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 53 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 39 § 1, art. 394
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1045
art. 40, art. 41 ust. 1, ust. 2 i ust. 3,  art. 42 ust. 1 pkt 1 i pkt 2,  art. 147 ust. 3 i ust. 4
Ustawa z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych
Dz.U. 2021 poz 2070
art. 3 pkt 20,  art. 20 ust. 1
Ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j.)
Dz.U. 2018 poz 180
§ 11 ust. 1 pkt 1,  § 14, § 15, § 16
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz  udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Gminy J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 1302/25 w zakresie odrzucenia skargi oraz zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi Gminy J. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 28 lutego 2025 r. nr DDP-5.457.9.2023 w przedmiocie umorzenia należności w całości oraz rozłożenia na raty należności z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 czerwca 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1302/25, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 oraz art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), w pkt 1/ odrzucił skargę Gminy J. (skarżąca, Gmina) na decyzję Ministra Infrastruktury (organ) z dnia 28 lutego 2025 r., nr DDP-5.457.9.2023 w przedmiocie umorzenia należności w całości oraz rozłożenia na raty należności z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej; w pkt 2/ zwrócił skarżącej kwotę 8994,77 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od ww. skargi.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z art. 39 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.), organ administracji publicznej doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1045; dalej: u.d.e.), chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo w siedzibie organu. W przypadku doręczenia na adres do doręczeń elektronicznych dzień doręczenia ustala się zgodnie z przepisami art. 42 u.d.e.
WSA w Warszawie wyjaśnił, że stosownie do art. 40 u.d.e., operator wyznaczony w ramach świadczenia publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego wystawia dowody wysłania i dowody otrzymania zgodnie ze standardern, o którym mowa w art. 26a 2 ustawy z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1725).
W myśl art. 41 ust. 1 u.d.e., dowód otrzymania jest wystawiany po: 1) odebraniu korespondencji przekazanej na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego; 2) wpłynięciu korespondencji na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu publicznego; 3) upływie 14 dni od dnia wpłynięcia korespondencji przesłanej przez podmiot publiczny na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego, jeżeli adresat nie odebrał go przed upływem tego terminu. Jeśli chodzi o datę doręczenia korespondencji elektronicznej, to zgodnie z art. 42 ust. 1 u.d.e. w przypadku doręczania korespondencji przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego korespondencja jest doręczona we wskazanej w dowodzie otrzymania chwili: 1) odebrania korespondencji - w przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1; 2) wpłynięcia korespondencji - w przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 2.
Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja została przesłana skarżącej za pomocą środków komunikacji elektronicznej i doręczona na podstawie art. 42 ust. 1 pkt 2 u.d.e. w dniu 28 lutego 2025 r., na co wskazuje dokument "Potwierdzenia otrzymania" znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy, stanowiący dowód otrzymania w rozumieniu art. 40 u.d.e. Trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi upłynął 31 marca 2025 r. Natomiast skarga została wniesiona w dniu 1 kwietnia 2025 r. (k. 9 akt sądowych), a więc po upływie ustawowego terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a.
Skarżąca Gmina wniosła zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 3 czerwca 2025 r., zaskarżając je w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentu - wydruku z systemu EZD, celem ustalenia daty faktycznego doręczenia decyzji Ministra Infrastruktury.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w tym:
1) art. 42 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 41 ust. 1 pkt 2 u.d.e. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i uznanie, że w przedmiotowej sprawie Gmina J. występuje jedynie w charakterze podmiotu publicznego, podczas gdy w świetle okoliczności sprawy należało uznać, iż w tym postępowaniu Gmina J. występuje również jako strona postępowania administracyjnego i skarżąca w postępowaniu administracyjnym, a tym samym termin na wniesienie skargi rozpoczyna bieg z chwilą odbioru korespondencji, a nie jej wpływu;
2) art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarga z dnia 1 kwietnia 2025 r. została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia, podczas gdy Gmina J. wniosła skargę z zachowaniem przewidzianego prawem ustawowego terminu, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do nieuzasadnionego odrzucenia skargi.
W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w jego petitum. Podniesiono m.in., że w przedmiotowej sprawie zastosowanie powinien znaleźć nie przepis art. 42 ust. 1 pkt 2 u.d.e, tylko przepis art. 42 ust. 1 pkt 1 u.d.e. Dla obliczania terminu dla wniesienia skargi wiążąca powinna być data odebrania korespondencji, a nie jej wpływu.
W ocenie skarżącej, nieuzasadnionym jest uznanie, że do doręczenia decyzji administracyjnej doszło w chwili jej wpływu na adres do doręczeń elektronicznych, a nie w chwili odebrania korespondencji, tj. pobrania pliku przez upoważnionego do tego pracownika albo przynajmniej w chwili, kiedy pobranie pliku było możliwe. Jest to rażąco niezasadne z uwagi na fakt, że do wpływu korespondencji doszło w piątek 28 lutego 2025 r. o godzinie 17.15, podczas gdy zgodnie z § 4 Regulaminu Organizacyjnego Urzędu Miasta i Gminy J. z dnia [...] kwietnia 2017 r. praca Urzędu kończy się o godzinie 14.00. Realna możliwość powzięcia informacji o wpływie korespondencji, możliwość jej odbioru i zapoznania się z jej treścią pojawiły się dopiero w poniedziałek 3 marca 2025 r. Z wydruku z systemu EZD wynika, że pracownik Urzędu "zapoznał pobrał dokument" z systemu e-doręczenia w dniu 3 marca o godzinie 13:49, przekazał go do Burmistrza Miasta i Gminy, który w tym samym dniu o godzinie 16:49 zapoznał się z jego treścią. Obrazując niedopuszczalność przyjęcia stanowiska zajętego przez Sąd wydający postanowienie, które oparto jedynie o literalne brzmienie przepisów ustawy o doręczeniach elektronicznych, można wskazać jako przykład sytuację, w której roznoszący korespondencję listonosz dociera do Urzędu po godzinach urzędowania i nie może faktycznie przekazać przesyłki uprawnionemu pracownikowi. Wówczas nie byłoby wątpliwości co do tego, iż przesyłki nie można uznać za doręczoną z chwilą próby doręczenia.
Zdaniem skarżącej, skoro decyzja Ministra Infrastruktury została faktycznie doręczona stronie w dniu 3 marca 2025 r., termin na wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie upływał w dniu 2 kwietnia 2025 r., a zatem skarga wniesiona w dniu 1 kwietnia 2025 r. została wniesiona z zachowaniem terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie daty w jakiej nastąpiło doręczenie skarżącej Gminie zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 28 lutego 2025 r., nr DDP-5.457.9.2023.
Na wstępnie należy wskazać przepisy regulujące kwestię doręczeń w niniejszej sprawie. Mianowicie, stosownie do art. 394 k.p.a. w przypadku doręczenia w sposób, o którym mowa w art. 39 § 1, do ustalenia dnia doręczenia korespondencji stosuje się przepis art. 42 u.d.e.
Zgodnie z art. 40 u.d.e. operator wyznaczony w ramach świadczenia publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego wystawia dowody wysłania i dowody otrzymania zgodnie ze standardem, o którym mowa w art. 26a ustawy z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej.
Jak stanowi natomiast art. 41 ust. 1 u.d.e., dowód otrzymania jest wystawiany po: 1) odebraniu korespondencji przekazanej na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego;
2) wpłynięciu korespondencji na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu publicznego;
3) upływie 14 dni od dnia wpłynięcia korespondencji przesłanej przez podmiot publiczny adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego, jeżeli adresat nie odebrał go przed upływem tego terminu.
Według art. 41 ust. 2 u.d.e. przez odebranie dokumentu elektronicznego rozumie się każde działanie adresata, posiadającego adres do doręczeń elektronicznych, powodujące, że adresat dysponuje dokumentem, który wpłynął na ten adres, i może zapoznać się z jego treścią. Jak natomiast stanowi art. 41 ust. 3 u.d.e., przez wpłynięcie dokumentu elektronicznego na adres do doręczeń elektronicznych rozumie się zaistnienie warunków technicznych umożliwiających adresatowi odebranie doręczanego dokumentu.
Jeżeli chodzi o chwilę doręczenia korespondencji elektronicznej, to zgodnie z art. 42 ust. 1 u.d.e. w przypadku doręczania korespondencji przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego korespondencja jest doręczona we wskazanej w dowodzie otrzymania chwili:
1) odebrania korespondencji - w przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1;
2) wpłynięcia korespondencji - w przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 2.
Zgodnie z art. 147 ust. 3 u.d.e., doręczenie korespondencji nadanej przez podmiot publiczny posiadający elektroniczną skrzynkę podawczą w ePUAP do osoby fizycznej lub podmiotu niebędącego podmiotem publicznym, o których mowa w ust. 2, stanowiącej odpowiedź na podanie albo wniosek złożone w ramach usługi udostępnionej w ePUAP, jest równoważne w skutkach prawnych z doręczeniem przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego.
W myśl art. 147 ust. 4 u.d.e., w przypadkach, o których mowa w ust. 1-3, urzędowe poświadczenie odbioru, o którym mowa w art. 3 pkt 20 ustawy zmienianej w art. 105 (ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne), jest równoważne dowodowi otrzymania, o którym mowa w art. 41.
Jak wynika z art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2070, z późn. zm.; dalej: ustawa o informatyzacji), określenie urzędowe poświadczenie odbioru oznacza dane elektroniczne powiązane z dokumentem elektronicznym doręczonym podmiotowi publicznemu lub przez niego doręczanym w sposób zapewniający rozpoznawalność późniejszych zmian dokonanych w tych danych, określające: a) pełną nazwę podmiotu publicznego, któremu doręczono dokument elektroniczny lub który doręcza dokument, b) datę i godzinę wprowadzenia albo przeniesienia dokumentu elektronicznego do systemu teleinformatycznego podmiotu publicznego - w odniesieniu do dokumentu doręczanego podmiotowi publicznemu, c) datę i godzinę podpisania urzędowego poświadczenia odbioru przez adresata z użyciem mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 1 albo 2 - w odniesieniu do dokumentu doręczanego przez podmiot publiczny, d) datę i godzinę wytworzenia urzędowego poświadczenia odbioru.
Wydane na podstawie ww. ustawy rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 180 z późn. zm.; dalej: rozporządzenie) określa natomiast zasady doręczania dokumentów elektronicznych za pośrednictwem systemu ePUAP. Zgodnie z trybem doręczenia elektronicznego, przewidzianym w § 14, § 15 i § 16 rozporządzenia, poświadczenie doręczenia jest udostępniane przez system teleinformatyczny podmiotu publicznego w celu umożliwienia podpisania tego poświadczenia przez adresata dokumentu elektronicznego. Adresat dokumentu elektronicznego potwierdza jego odebranie przez podpisanie poświadczenia doręczenia kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo innym akceptowanym sposobem, zapewniającym możliwość potwierdzenia pochodzenia oraz integralności danych, a bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata, system teleinformatyczny udostępnia adresatowi do pobrania doręczany dokument elektroniczny wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia oraz udostępnia organowi doręczającemu podpisane poświadczenie doręczenia.
W świetle powołanych wyżej przepisów, decydujący dla ustalenia daty doręczenia pisma wyekspediowanego drogą elektroniczną, w przypadkach, w których korespondencja jest doręczana przy wykorzystaniu elektronicznej skrzynki podawczej w ePUAP, jest moment zakończenia procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata, co następuje bezpośrednio po opatrzeniu poświadczenia doręczenia tym podpisem, a dowód tego doręczenia świadczący jednocześnie o chwili doręczenia - zgodnie 42 ust. 1 pkt 1 u.d.e. w zw. z art. 394 k.p.a. w zw. z art. 147 ust. 4 u.d.e. stanowi, udostępnione automatycznie przez system teleinformatyczny, poświadczenie doręczenia.
Z przytoczonych powyżej regulacji wynika, że poświadczenie doręczenia jest niezaprzeczalnym urzędowym poświadczeniem odbioru i stanowi jedyny dowód doręczenia pisma adresatowi, dowód na realną możliwość zapoznania się adresata z treścią pisma.
Wymaga zaznaczenia, że system teleinformatyczny działa w sposób zautomatyzowany, wiążąc możliwość odbioru korespondencji z weryfikowaniem tożsamości odbierającego oraz podpisaniem poświadczenia doręczenia. Wygenerowanie zatem przez ePUAP potwierdzenie doręczenia w konkretnej dacie dowodzi możliwości odebrania pisma przez jego adresata podpisującego owo poświadczenie.
Przywołana regulacja zakłada niewątpliwie inicjatywę adresata przy uzyskaniu dostępu do dokumentu elektronicznego, co musi nastąpić wskutek świadomego wykonania czynności pobrania dokumentu. Wynikiem odebrania korespondencji, powinno być dysponowanie dokumentem wraz z możliwością zapoznania się z jego treścią. Wskazany przepis nie może być przy tym odczytywany w oderwaniu od pozostałych, obszernie przytoczonych wcześniej, regulacji dotyczących elektronicznych doręczeń. W szczególności należy mieć na względzie art. 42 ust. 1 pkt 1 u.d.e., zgodnie z którym w przypadku doręczania korespondencji przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego korespondencja jest doręczona we wskazanej w dowodzie otrzymania chwili odebrania korespondencji - w przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1 (korespondencji przekazanej na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego).
Doręczenie następuje bowiem w dacie podpisania przez odbiorcę (adresata) elektronicznego dokumentu zawierającego datę potwierdzenia odbioru przesyłki. Z kolei wygenerowanie – jak w przedmiotowej sprawie dokumentu "Potwierdzenia otrzymania" – stanowi dowód na możliwość zapoznania się z jego treścią.
Wobec tego, urzędowe poświadczenie odbioru (przedłożenia) stanowi niezaprzeczalny dowód doręczenia w obiegu korespondencji między podmiotami publicznymi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt: I OSK 1729/15; z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt: II OSK 880/21; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt: III OZ 264/22). W praktyce oznacza to, że jeżeli wniesiono dokument elektroniczny na informatycznym nośniku danych, zgodnie z warunkami korzystania z platformy e-PUAP, to automatyczne wygenerowanie UPP pozwala przyjąć, że dokument ten wpłynął do urzędu, samo zaś UPP, stosownie do § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia stanowi potwierdzenie doręczenia dokumentu elektronicznego. Poświadczenie doręczenia przedłożenia (UPP) jest więc w takim przypadku urzędowym poświadczeniem odbioru i nie wymaga potwierdzenia na skutek wygenerowania urzędowego poświadczenia doręczenia (UPD). W obiegu korespondencji pomiędzy podmiotami publicznymi za moment doręczenia należy uznać wprowadzenie korespondencji do systemu informatycznego adresata, kiedy to automatycznie następuje podpisanie urzędowego poświadczenia odbioru w sposób przyjęty w danym systemie (por. postanowienie NSA z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt: III OZ 264/22).
Przyjęcie, jak chce tego skarżąca Gmina - że dla obliczania terminu dla wniesienia skargi wiążąca powinna być data odebrania korespondencji, a nie jej wpływu - nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa, zatem zarzut w tej kwestii nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Zakwestionowanie przez skarżącą Gminę realnego odbioru pisma nie mogło więc wpłynąć na skuteczność dokonanego doręczenia. Argumentacja skarżącej zawarta w zażaleniu nie znajduje zatem potwierdzenia w przedstawionych przepisach k.p.a., ustawy o doręczeniach elektronicznych, ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, jak i rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów.
Mając na uwadze powyższe rozważania oraz stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż prawidłowo Sąd I instancji uznał, że skoro zaskarżona decyzja została doręczona Gminie za pośrednictwem ePUAP w dniu 28 lutego 2025 r., co wynika z dokumentu "Potwierdzenia otrzymania", to w tym dniu nastąpiło doręczenie stronie rozstrzygnięcia i od tej daty należało liczyć trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, który upłynął skarżącej 31 marca 2025 r. Natomiast skarga została wniesiona w dniu 1 kwietnia 2025 r. (k. 9 akt sądowych), a więc po upływie ustawowego terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji zasadnie skargę odrzucono i zwrócono uiszczony wpis sądowy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie WSA.