I GZ 315/22

I GZ 315/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-09-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I SA/Ke 194/22 - Postanowienie WSA w Kielcach z 2022-07-14
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 § 2 pkt 4 , art. 53 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 17
art. 47 w zw. z art. 26, art. 34 ust. 1
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 45 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 23 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 14 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Ke 194/22 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. M. na czynność Burmistrza Miasta i Gminy Busko-Zdrój w przedmiocie odmowy wypłaty dotacji oświatowej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z 14 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Ke 194/22 odrzucił skargę A. M. na czynność Burmistrza Miasta i Gminy Busko-Zdrój w przedmiocie odmowy wypłaty dotacji oświatowej za lipiec, sierpień i wrzesień 2021 r.
Przedstawiając stan faktyczny Sąd wskazał, że A. M.22 marca 2022 r. złożyła skargę na czynność z zakresu administracji publicznej Burmistrza Miasta i Gminy Busko-Zdrój z 18 lutego 2022 r. nr OIS.4431.3.6.2022, którą to czynnością odmówiono skarżącej wypłaty (przyznanej lecz wstrzymanej) dotacji oświatowej na rzecz prowadzonych przez nią placówek oświatowych za okres: od 1 lipca 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r. wobec Przedszkola (...) (REGON: (...)); od 1 lipiec 2021 r. do 16 września 2021 r. włącznie wobec (...)Szkoły Podstawowej w (...) (REGON: (...)), doręczoną na piśmie pełnomocnikowi skarżącej 7 marca 2022 r.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała m.in., że jako osoba fizyczna, prowadząca niepubliczne placówki oświatowe jest uprawniona do otrzymywania corocznie dotacji oświatowej na każdego ucznia z budżetu Gminy Busko-Zdrój w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla ww. Gminy. Z uwagi na spełnienie wszystkich przesłanek od których prawo uzależnia przyznanie dotacji oświatowe, dotacja na 2021 rok została przez organ przyznana skarżącej na rzecz każdej z dwóch placówek oświatowych przez nią prowadzonych. Pismami z 7 lipca 2021 r. skarżąca zgłosiła do ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonej przez Gminę Busko - Zdrój zmianę adresu lokalizacji prowadzonych przez nią placówek oświatowych. Na skutek procedury zmian w ewidencji, szkół i placówek niepublicznych organ ostatecznie uznał, że skoro w zakresie nowego adresu dotychczasowych placówek skarżącej dokonał zmian w ewidencji 1 września 2021 r. (wobec przedszkola) i 17 września 2021 r. (wobec szkoły) oraz że skoro zmiana adresu nastąpiła od 1 lipca 2021 r., to dotacja oświatowa na rzecz tych placówek oświatowych, pomimo, że została przyznana, nie należy się. W konsekwencji organ wstrzymał wypłatę przedmiotowej dotacji oświatowej i nie przekazał jej na rzecz palcówek prowadzonych przez skarżącą za okres za okres od 1 lipca 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r. (dotacja dla przedszkola) oraz za okres od 1 lipca 2021 r. do 16 września 2021 r. włącznie (dotacja dla szkoły).
Skarżąca o wstrzymaniu dotacji oświatowej za sporny okres nie została poinformowana przez organ żadną decyzją lub innym pismem administracyjnym. Liczyła, że organ w najbliższym czasie sam wyrówna jej wstrzymaną dotację. Ostatecznie to jednak nie nastąpiło, więc zdecydowała się na oficjalne wezwanie na piśmie organu do wypłaty wstrzymanej dotacji oświatowej za sporny okres, co nastąpiło pismem z 9 lutego 2022 r. Pismem z 18 lutego 2022 r. (odebranym przez pełnomocnika skarżącej 7 marca 2022 r.), stanowiącym w niniejszej sprawie zaskarżoną czynność z zakresu administracji publicznej, organ odmówił wypłaty wstrzymanej dotacji oświatowej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi lub o jej oddalenie. Prokurator Prokuratury Okręgowej wniosła o odrzucenie skargi.
Odrzucając skargę na powyższą czynność, Sąd I instancji w pierwszej kolejności stwierdził, że zaskarżona czynność podlega kognicji sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 47 w zw. z art. 26 oraz art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 17 ze zm.; dalej: u.f.z.o.), jednakże skarga, zdaniem WSA, została wniesiona z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a.
Sąd powołując się na art. 34 ust. 1 u.f.z.o. wskazał, że omawiane dotacje są przekazywane na rachunek bankowy szkoły miesięcznie, w 12 częściach, do ostatniego dnia każdego miesiąca, zaś za styczeń i za grudzień do dnia 20 stycznia oraz do dnia 15 grudnia roku budżetowego. Zdaniem sądu z uwagi na dokonywanie czynności wypłaty dotacji w miesięcznych częściach, możliwe jest kwestionowanie tej czynności w odniesieniu do poszczególnych miesięcy. Dlatego przepis art. 34 ust. 1 u.f.z.o. stanowi punkt odniesienia dla ustalenia określonego w art. 53 § 2 p.p.s.a. terminu do wniesienia skargi na czynność nieprzyznania dotacji (30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności). Termin ten biegnie oddzielnie dla każdej części dotacji.
Badając zachowanie terminu do wniesienia skargi na czynność niewypłacenia dotacji za lipiec 2021 r. Sąd wskazał, że w aktach sprawy znajduje się pismo organu z 23 lipca 2021 r., którego odbiór został przez skarżąca pokwitowany w tym samym dniu, zawierające informację, że gmina nie może wypłacić dotacji za lipiec 2021 r. Tak więc skarżąca już w tym terminie dowiedziała się o zaskarżonej czynności. Z kolei badając zachowanie terminu do wniesienia skargi na czynność niewypłacenia dotacji za sierpień 2021 r. oraz na czynność wypłaty dotacji w zaniżonej wysokości za wrzesień 2021 r., sąd kierując się treścią art. 34 ust. 1 u.f.z.o., wskazał, że najpóźniej w końcowych datach wypłaty dotacji tj. do 31 sierpnia 2021 r. i 30 września 2021 r. skarżąca mogła dowiedzieć się o niewypłaceniu dotacji oraz zaniżeniu kwoty dotacji za dany miesiąc i w terminie wynikającym z art. 53 § 2 p.p.s.a. wnieść skargę na czynność. Zatem skargę złożoną 22 marca 2022 r. uznał za spóźnioną.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 53 § 2 in fine p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki uznania, że uchybienie przez skarżącą terminowi do wniesienia skargi nastąpiło bez jej winy, w sytuacji gdy z uwagi na precedens polegający na zawinionym braku wpisu z urzędu - od 1999 roku – placówki oświatowej prowadzonej przez skarżącą do ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonej przez Gminę Busko-Zdrój, oraz w związku prowadzonym przez tę Gminę od 8 lipca 2021 r. postępowaniem wyjaśniającym w tym zakresie, skarżąca pozostawała w uzasadnionym przekonaniu, że władza publiczna sprosta swoim podstawowym obowiązkom wynikającym z art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, stąd błędnie (lecz w sposób usprawiedliwiony) założyła, że wstrzymana dotacja zostanie wkrótce przez organ wypłacona, a tym samym bez swej winy uchybiła terminowi do wniesienia przedmiotowej skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że zaskarżona w tej sprawie czynność podlega kognicji sądów administracyjnych. Kwestia ta była już przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podzielić należy stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 19 marca 2021 r., sygn. akt I GSK 1730/20, w którym wskazano, że czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 47 u.f.z.o., to wszelkie czynności podejmowane przez organ dotujący w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji. Z art. 47 u.f.z.o. nie wynika jakiekolwiek ograniczenie kategorii czynności, które podlegają tej regulacji. Przepis posługuje się sformułowaniem "czynności podejmowane (...) w celu ustalenia wysokości i przekazania dotacji" i pod tym pojęciem należy rozumieć przede wszystkim obliczenie kwoty dotacji i zlecenie jej przelewu. Na podstawie lektury pozostałych przepisów ustawy nie sposób byłoby wskazać, o jakie inne czynności poprzedzające wypłatę dotacji miałoby chodzić, a pamiętać należy że rezultat wykładni nie może prowadzić do takiego wyniku oznaczającego, że hipoteza przepisu ustawy byłaby pusta. Można zakładać, że ustalenie wysokości dotacji i zlecenie przelewu środków poprzedzone są przez sekwencję operacji myślowych, obliczeń rachunkowych, które jednak pozostają z istoty rzeczy sferą niedostępną dla beneficjenta. Finalizacja i zarazem uzewnętrznienie tych działań odbywa się dopiero z chwilą zlecenia przelewu i pojawienia się środków na rachunku uprawnionego lub ich brak. W ten sposób wykonywany jest przez administrację przewidziany przepisem ustawy obowiązek udzielenia beneficjentowi środków. Sens przewidzianej w art. 47 u.f.z.o. sądowej kontroli sprowadza się przecież do weryfikacji zgodności z prawem realizowania tego obowiązku przez administrację, a zatem tego, czy i jaka kwota dotacji i komu została udzielona.
Nie można mieć zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona czynność przekazania dotacji stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 47 u.f.z.o. i art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i jako taka poddana jest kognicji sądów administracyjnych.
Odnosząc się zaś do kwestii określenia początku biegu terminu do wniesienia skargi, to zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wnosi się w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Przepis ten nie przewiduje odstępstw od liczenia w ten sposób terminu, a art. 34 ust. 1 u.f.z.o. nie daje do tego podstaw. Jest on bowiem adresowany do organu, regulując maksymalny termin czynności przekazania dotacji. Nie koryguje on natomiast w żaden sposób terminu zakreślonego przez art. 53 § 2 p.p.s.a. Nie można w szczególności przyjąć, że termin na wniesienie skargi liczyć należy dopiero od pisma jak tego chce skarżąca informującego o odmowie wypłaty wstrzymanej dotacji oświatowej.
W aktach sprawy, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, znajduje się pismo organu z 23 lipca 2021 r. informujące skarżącą, że "gmina nie może wypłacić dotacji za lipiec 2021 r. w sytuacji, gdy złożyła Pani informację o liczbie uczniów uczęszczających do szkoły, pod adresem ul. (...), która nie funkcjonuje" Powyższe pismo skarżąca odebrała osobiście 23 lipca 2021 r. Już więc w tej dacie skarżąca dowiedziała się o zaskarżonej czynności. Tak więc zasadnie przyjął Sąd I instancji, że skarga złożona 22 marca 2022 r. została złożona po terminie. Odnośnie niewypłaconych dotacji za sierpień 2021 oraz wypłaty dotacji w zaniżonej wysokości za wrzesień 2021 r., Sąd I instancji słusznie przyjął, że dotacje są przekazywane w 12 częściach na rachunek bankowy i w tej sytuacji jak wskazuje art. 34 ust. 1 u.f.z.o. strona skarżąca wraz z końcem danego miesiąca mogła powziąć wiedzę na temat ewentualnych nieprawidłowości i w tej sytuacji wnieść skargę w ustawowym 30 – dniowym terminie. Przewidziana w art. 53 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. możliwość uznania przez sąd, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego w tej sprawie nie wystąpiła. Jak słusznie wskazał, Sąd I instancji skarżącą prowadzącą od 1998 r. placówki oświatowe należy traktować jako profesjonalny podmiot zobowiązany do zachowania podwyższonej staranności. Co istotne skarżąca, korzystała z profesjonalnej pomocy prawnej, po lipcu 2021 r. Skoro przedmiotem zaskarżenia skarżąca uczyniła konkretną czynność organu, to istotne - z punktu widzenia art. 53 § 2 p.p.s.a. – jest wyłącznie ustalenie dnia, w którym skarżąca dowiedziała się o jej dokonaniu. Skoro ustaleń dokonanych przez Sąd I instancji strona w sprawie nie podważyła, czyni to zażalenie niezasadnym.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.