I GZ 333/25

I GZ 333/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Salachna /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
I SO/Ke 1/25 - Postanowienie WSA w Kielcach z 2025-07-07
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 7 lipca 2025 r. sygn. akt I SO/Ke 1/25 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziów i asesorów sądowych orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie w sprawie ze skargi S. T. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 1 sierpnia 2024 r. nr 9009-2023-002310 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 7 lipca 2025 r., sygn. akt I SO/Ke 1/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (dalej: WSA lub Sąd I instancji) oddalił wniosek o wyłączenie sędziów i asesorów sądowych orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 487/24 ze skargi S. T. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z 1 sierpnia 2024 r., nr 9009-2023-002310 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych.
W toku postępowania sądowego skarżąca wystąpiła z wnioskiem z [...] października 2024 r. o wyłączenie od orzekania w jej sprawie o sygn. akt I SA/Rz 487/24 sędziów i asesora sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W uzasadnieniu wniosku podniosła m.in. iż dokonano na jej szkodę zbrodni sądowej, a także stronniczości sędziów, którzy mimo wniosku o ich wyłączenie, orzekali w jej sprawach oraz odrzucili wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Przywołując wyroki wydane w sprawach o sygn. akt: II SA/Rz 1245/17, II SA/Rz 2260/20, zarzuciła sędziom, że nie dokonali kontroli działalności administracji publicznej. Wskazała, że WSA w Rzeszowie doprowadził do zakwestionowania umocowania Sądu Rejonowego w Jarosławiu VI Zamiejscowy Wydział Cywilny w Lubaczowie, naruszając podstawową zasadę demokratycznego państwa prawnego – praworządność. Zarzuciła również sędziom popełnienie czynów zabronionych, naruszenie przepisów procesowych, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zaniechanie dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy, niedopełnienie swoich obowiązków poprzez pominięcie wszelkiej dokumentacji stwierdzającej stan prawny i ewidencyjny nieruchomości, zaniechanie kontroli administracji publicznej, co doprowadziło do naruszenia praworządności, jej praw i wolności do niezawisłego sądu, własności, prawa do dziedziczenia, a także utraty zaufania do organów władzy publicznej. Wskazała także na nadużycia swoich uprawnień przez sędziów poprzez przeniesienie własności skarżącej na rzecz Lasów Państwowych, zmiany granic i powierzchni jej nieruchomości, dokonania przestępstwa z art. 277 k.k., fałszywego wystawienia znaków granicznych na gruncie skarżącej, poświadczenie nieprawdy w dokumentach urzędowych mających znaczenie prawne.
W dalszej części wniosku skarżąca podniosła, że sąd z Rzeszowa ustalił w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym inny przebieg granicy niż to uczynił sąd powszechny w postępowaniu cywilnym, co dyskwalifikuje go jako wiarygodny organ władzy publicznej zdolny do niezawisłości, bezstronności, postępowania zgodnego z prawem.
Wskazani we wniosku skarżącej sędziowie i asesor sądowy orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie pisemnie oświadczyli, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznawanej sprawie.
Zaskarżonym postanowieniem WSA oddalił wniosek o wyłączenie sędziów i asesorów sądowych na podstawie art. 22 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, iż w złożonym wniosku o wyłączenie wskazanych sędziów i asesorów, odnosząc się do realiów sprawy, skarżąca nie wykazała, że w jej sprawie zachodzą specyficzne dla niej okoliczności uzasadniające wyłączenie wskazanych we wniosku sędziów i asesorów od rozpoznawania ze względu na wątpliwości co do ich bezstronności.
Zażalenie na to postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o odsunięcie od orzekania w jej sprawie rzeszowskich sędziów, których postrzega jako osoby nie do końca rozumne, nieznające prawa, bądź uwikłane w układ zamknięty czyniące ich niezdolne do bezstronnego, niezawisłego orzekania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 19 p.p.s.a. w zw. z art. 2, art. 7, art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.
Na poparcie swojego stanowiska skarżąca powołała się na prowadzone sprawy oraz wyroki o sygn. akt: II SA/Rz 1245/17, I OSK 1539/18, II SA/Rz 226/20, I OSK 2659/20, I SA/Rz 646/23 i I SA/Rz 57/25 jako dowód niezdolności sędziów – wymienionych we wniosku o wyłączenie – do orzekania zgodnie z zasadami rozumu, prawa, bezstronności i niezawisłości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 24 § 1 p.p.s.a. przepisy dotyczące wyłączenia sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia asesora sądowego, protokolanta, referendarza sądowego oraz prokuratora.
Podkreślenia na wstępie wymaga, że podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego i asesora sądowego, zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (wyrok TK z dnia 20 lipca 2004 r., SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67).
Przepis art. 19 p.p.s.a., który był podstawą wniosku, zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego lub asesora sądowego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Oznacza to, że wniosek o wyłączenie sędziego lub asesora sądowego powinien odnosić się do określonego sędziego (asesora sądowego) i wskazywać na istnienie takich okoliczności, które mogą rodzić wątpliwość co do jego bezstronności.
Podkreślenia wymaga również, że we wniosku o wyłączenie sędziego (asesora sądowego) strona, zgodnie z art. 20 p.p.s.a., powinna uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia, natomiast sędzia (asesor sądowy), którego dotyczy wniosek, zobowiązany jest do złożenia wyjaśnienia (art. 22 § 2 p.p.s.a.). Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą.
W niniejszej sprawie skarżąca nie wskazała na jakąkolwiek konkretną sytuację, zachowanie czy wypowiedź sędziów lub asesora sądowego, które mogłyby uzasadniać wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie, rodzić podejrzenie o jakiekolwiek uprzedzenia. Wobec zaś braku wskazania przez skarżącą przekonujących podstaw żądania wyłączenia sędziów i asesora sądowego oraz wobec złożonych do akt oświadczeń sędziów i asesora sądowego – nie zachodziły przyczyny do uwzględnienia wniosku skarżącej. O zasadności wniosku o wyłączenie sędziów i/lub asesorów nie może decydować wyłącznie subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być bowiem traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów i asesora sądowego. Z akt sprawy wynika, że sędziowie i asesor sądowy złożyli oświadczenia, że w tej sprawie (I SA/Rz 487/24) nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 p.p.s.a. ani inne tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności (art. 19 p.p.s.a.).
Wobec niewskazania w zażaleniu na zaskarżone postanowienie jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważyłyby prawdziwość złożonych oświadczeń, stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziów i asesora sądowego było zgodne z prawem.
Oceniając rzeczone postanowienie w tym aspekcie Naczelny Sąd Administracyjny również nie znalazł podstaw do jego uchylenia, albowiem jest ono zgodne z obowiązującym prawem – przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również pozbawione jest wad w zakresie oceny zasadności wniosku.
Ze wskazanych powodów, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.