I GZ 330/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-09-17
NSAAdministracyjneŚredniansa
postępowanie egzekucyjnewłaściwość sąduZUSsądy administracyjnezażalenieNSAWSAprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA o przekazaniu sprawy do właściwego sądu, stwierdzając, że sprawy egzekucyjne ZUS, nieobjęte szczególnymi rozporządzeniami, podlegają ogólnej zasadzie właściwości miejscowej sądu, gdzie mieści się siedziba organu.

Skarżący złożył zażalenie na postanowienie WSA we Wrocławiu, które stwierdziło niewłaściwość sądu i przekazało sprawę do WSA w Warszawie. Sprawa dotyczyła zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Prezesa ZUS. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, wskazując, że sprawy egzekucyjne ZUS, które nie są wymienione w rozporządzeniu o przekazaniu spraw, podlegają ogólnej zasadzie właściwości miejscowej sądu, gdzie znajduje się siedziba organu, czyli w tym przypadku Warszawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, rozpoznając skargę P. B. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Skarżący złożył zażalenie na to postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 13 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), WSA rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne, z wyjątkiem tych zastrzeżonych dla NSA. Obowiązuje zasada, że właściwy jest WSA, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona (art. 13 § 2 p.p.s.a.). Rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 22 lutego 2017 r. przekazuje niektóre sprawy dotyczące Prezesa ZUS (np. umorzenie należności) do właściwości WSA właściwych ze względu na miejsce zamieszkania strony. Jednakże, sprawy dotyczące postępowania egzekucyjnego w administracji nie zostały ujęte w tym rozporządzeniu. W związku z tym, zastosowanie ma ogólny przepis art. 13 § 2 p.p.s.a. Ponieważ zaskarżone postanowienie zostało wydane przez Prezesa ZUS, który ma siedzibę w Warszawie, właściwym do rozpoznania sprawy jest WSA w Warszawie. NSA orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej wydający zaskarżone postanowienie, zgodnie z ogólną zasadą właściwości miejscowej.

Uzasadnienie

Sprawy egzekucyjne ZUS, które nie zostały wymienione w rozporządzeniu o przekazaniu spraw do właściwości innych WSA, podlegają ogólnej zasadzie właściwości miejscowej sądu, gdzie znajduje się siedziba organu. Prezes ZUS ma siedzibę w Warszawie, stąd właściwy jest WSA w Warszawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 13 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 13 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 13 § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.u.s. art. 83c § 1a

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 83 § 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 28

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 29

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 31zo

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 66 § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprawy egzekucyjne ZUS, które nie są objęte szczególnymi rozporządzeniami, podlegają ogólnej zasadzie właściwości miejscowej sądu, gdzie znajduje się siedziba organu.

Godne uwagi sformułowania

właściwość sądu zasada właściwości miejscowej sądu siedziba organu administracji publicznej

Skład orzekający

Michał Kowalski

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości miejscowej WSA w sprawach egzekucyjnych ZUS, które nie są objęte szczególnymi przepisami rozporządzeń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku uregulowania w rozporządzeniu, a nie ogólnych zasad egzekucji ZUS.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy kwestii proceduralnej (właściwość sądu), która jest ważna dla prawników procesowych, ale nie zawiera nietypowych faktów ani przełomowych interpretacji dla szerszej publiczności.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GZ 330/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Michał Kowalski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Właściwość sądu
Sygn. powiązane
III SA/Wr 225/25 - Postanowienie WSA we Wrocławiu z 2025-06-20
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 13 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 17 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 czerwca 2025 r. sygn. akt III SA/Wr 225/25 w zakresie stwierdzenia niewłaściwości i przekazania sprawy według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w sprawie ze skargi P. B. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 marca 2025 r., nr 470000/71/2024-RED-6190005008/OE/KN/11-13 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 20 czerwca 2025 r., sygn. akt III SA/Wr 225/25 rozpoznając skargę P. B. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 marca 2025 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Zażalenie na to postanowienie złożył skarżący.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 13 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postępowaniu sądowym obowiązuje zasada, że do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, co wynika z art. 13 § 2 p.p.s.a. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporządzenia, może przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości (art. 13 § 3 p.p.s.a.).
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w rozporządzeniu z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2024 r. poz. 777 ze zm.) – dalej rozporządzenie. Zgodnie z § 1 pkt 2 rozporządzenia rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa ZUS dotyczących: a) umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 i art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ((Dz. U. z 2021 r. poz. 423), b) zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze. zm.) - przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.
Stosownie do treści art. 83c ust. 1a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350) – dalej: u.s.u.s., do postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez Zakład jako wierzyciela na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepis art. 83 ust. 4 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.
W cytowanym wyżej rozporządzeniu nie zostały ujęte sprawy z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczące postępowania egzekucyjnego w administracji.
W rezultacie w niniejszej sprawie zastosowanie ma przepis ogólny, art. 13 § 2 p.p.s.a. dotyczący właściwości miejscowej sądu. Skoro przedmiot sprawy nie dotyczy umorzenia, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty należności z tytułu składek określonych w art. 28 i art. 29 u.s.u.s. ani zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, zaś zgodnie z art. 66 ust. 1 u.s.u.s. ZUS ma siedzibę w Warszawie sądem właściwym do rozpoznania sprawy jest sąd, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej wydający zaskarżone postanowienie (art. 13 § 2 p.p.s.a.). Zaskarżone postanowienie zostało wydane przez Prezesa ZUS. Organ ten ma siedzibę w Warszawie. Tym samym właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI