I GZ 318/25

I GZ 318/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Wegner /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner po rozpoznaniu w dniu 3 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Fundacji G. [...] w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 maja 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 467/25 w zakresie odmowy wtrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Fundacji G. [...] w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 3 lutego 2025 r., nr SKO.E/4106/1/2025 przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości i wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 19 maja 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 467/25 odmówił wstrzymania wykonania decyzji Fundacji G. [...] w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 3 lutego 2025 r. w przedmiocie określenia kwoty dotacji do zwrotu.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji zauważył, że skarżący wskazał, prowadzona przez Fundację placówka – Młodzieżowy [...] "D. [...] " w T. – jest jedyną tego rodzaju placówką we wschodniej części województwa małopolskiego, zapewniając młodzieży zagrożonej niedostosowaniem społecznym specjalistyczną opiekę, wychowanie oraz edukację. Podano, że z placówki korzysta 67 młodych dziewcząt (dane na koniec lutego 2025 r.), których los życiowy zależy od przetrwania Placówki, Szkoły Podstawowej i Szkoły Branżowej. Podkreślono, że na przyjęcie do ośrodka oczekuje stała kolejka chętnych, co świadczy o społecznym zapotrzebowaniu na świadczone usługi. Wskazano również, iż sama kwota należności głównej wynosi 544 227,20 zł., a przeciwko stronie skarżącej wszczęto już postępowanie egzekucyjne w administracji dokonując zajęcia rachunku bankowego wraz z odsetkami za zwłokę, które organ ustalił na 331 565,85 zł (łącznie 875 793,05 zł). Ponadto, na podstawie dalszych postępowań egzekucyjnych został zajęty rachunek bankowy Fundacji w Pienińskim Banku Spółdzielczym do łącznej kwoty 4 977 373,60 zł. W ocenie strony skarżącej, nawet czasowe obciążenie jej obowiązkiem zwrotu otrzymanej dotacji spowoduje trudne do odwrócenia skutki, ze stanem ich niewypłacalności włącznie. Strona skarżąca do opisanego wniosku załączyła: zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego w Banku [...] S.A. oraz P. Banku S., jak też wykaz blokad na rachunku bankowym w P. Banku S. oraz tytuł wykonawczy z 19.02.2025 r. i upomnienie z 11.02.2025 r.
Sąd pierwszej instancji ocenił, że sam jednak fakt istnienia zadłużenia i dokonania przez właściwy organ blokady rachunków bankowych do wskazanej kwoty nie oznacza jeszcze, że w sprawie występuje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków – w szczególności jeśli się dostrzeże, iż skarżąca nie zaoferowała Sądowi żadnej dokumentacji obrazującej to, jak przedstawia się stan jej mienia, tj. jakim dysponuje majątkiem (nieruchomościami, wartościowymi ruchomościami), jakie ma wierzytelności i przepływy pieniężne (wszelkie źródła dochodów) lub choćby jak wygląda jej zdolność kredytowa. W ocenie Sądu skarżąca nie przedstawiła także dokumentów, ani nawet argumentacji odnośnie do tego, czy wstrzymanie wykonania zaskarżonej w tej sprawie decyzji – może, z uwagi na pozostałe, wielokrotnie większe zadłużenie skarżącej wynikające z innych niż zaskarżona decyzja zdarzeń (tytułów) – mieć wpływ na uchronienie jej przed konsekwencjami akcentowanymi w ocenianym obecnie wniosku.
Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji, zaskarżając je w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, uchybienie którym mogło mieć wpływ na wynik sprawy:
- art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a." przez błędne przyjęcie, iż w niniejszej sprawie w przypadku wykonania decyzji nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków,
- art. 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 1568 z późn. zm.) w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a. przez sprzeczność istotnych wniosków Sądu z treścią przedstawionego przez skarżącego materiału dowodowego, a mianowicie stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji, że sam fakt istnienia zadłużenia skarżącego, którego przedmiotem działalności jest wyłącznie prowadzenie szkół i placówek oświatowych oraz wykazana wysokość zajęcia na rachunkach bankowych na ogólna kwotę 4 977 373,60 zł na żądanie organu egzekucyjnego nie wystarczały do uprawdopodobnienia zasadności wniosku, przy czym nielogiczne i sprzeczne z zasadami doświadczenie życiowego było samo założenie, że egzekucja na kwotę niemal 5.000.000 zł nie grozi zakończeniem działalności oświatowej skarżącego,
- art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu postanowienia, na jakiej konkretnie podstawie Sąd przyjął brak uprawdopodobnienia okoliczności leżących u podstaw wniosku.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie Sądowi pierwszej instancji sprawy do ponownego rozpoznania, wraz z pozostawieniem temu Sądowi rozliczenia kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postepowanie w sprawie wszczętej skargą.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej "p.p.s.a.", zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy (por. m.in. postanowienia NSA: z 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15).
Obowiązek przedstawienia okoliczności, które uzasadniają zastosowanie ochrony tymczasowej spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie wniosku winno zatem odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności w stosunku do wnioskodawcy jest zasadne, a w razie konieczności okoliczności podnoszone w uzasadnieniu wniosku okoliczności powinny zostać poparte stosownymi dokumentami.
Natomiast argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący wskazać na konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane.
Skarżąca wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować szkodę, bądź też trudne do odwrócenia skutki. Przede wszystkim należy mieć na uwadze kwotę należności do zwrotu, jako kwotę znaczną. Już sam fakt wysokości tej kwoty może – w zależności od okoliczności towarzyszących – uprawdopodabniać wystąpienie szkody, bądź też trudnych do odwrócenia skutków. Przy założeniu, że skarżąca prowadzi placówkę, która zapewnia specjalistyczną opiekę dla młodzieży zagrożonej niedostosowaniem społecznym, to mając na uwadze potencjalne wyegzekwowanie tak wysokiej kwoty może doprowadzić do zaprzestania działalności prowadzonej przez skarżącą. Nie bez znaczenia, wbrew argumentacji Sądu pierwszej instancji, pozostają zadłużenia z tytułu innych zdarzeń. Przy założeniu, że skarżąca prowadzi placówkę oświatową, to wykonanie zaskarżonej decyzji przy i tak już bardzo dużej kwocie do możliwego wyegzekwowania, może doprowadzić do wystąpienia szkody bądź też trudnych do odwrócenia skutków. Tak więc zasadne będzie zastosowanie instytucji ochrony tymczasowej na czas postępowania sądowego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie pozbawi Skarbu Państwa wpływu środków do budżetu, gdyż w przypadku niekorzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia decyzja zostanie wykonana. Natychmiastowe wykonanie objętej skargą decyzji może spowodować zaś ubytek, równoznaczny z powstaniem trudnych do odwrócenia skutków czy wyrządzeniem znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.