I GZ 300/23

I GZ 300/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku
Uchylono zarządzenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 49 § 1, 2, 3 w zw. z art. 167a § 1 oraz 258
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 18 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia C. Sp. z o. o. w P. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt V SPP/Wa 273/22 w zakresie pozostawienia pisma bez rozpoznania w sprawie ze skargi C. Sp. z o. o. w P. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: uchylić zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt V SPP/Wa 273/22
Uzasadnienie
C. Sp. z o. o. w P.(dalej "skarżąca") wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, który zarejestrowano pod sygn. akt V SPP/Wa 273/22. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 27 stycznia 2023 r. wezwał skarżącą na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634)) dalej "p.p.s.a.", do jego uzupełnienia poprzez nadesłania dodatkowych informacji i dokumentów. W odpowiedzi skarżąca przesłała pismo z dnia 30 marca 2023 r. zatytułowane "wyjaśnienie".
Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 2 czerwca 2023 r. pozostawił pismo z 30 marca 2023 r. zatytułowane "wyjaśnienie" bez rozpoznania. Doręczając zarządzenie wskazał na możliwość złożenia przez skarżącą sprzeciwu w trybie art. 167a p.p.s.a. Zgodnie z pouczeniem, skarżąca złożyła w terminie sprzeciw.
Rozpoznając go, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zarządzeniem z dnia 9 sierpnia 2023 r., sygn. V SPP/Wa 273/22 pozostawił bez rozpoznania pismo skarżącej z dnia 30 marca 2023 r. zatytułowane "wyjaśnienie".
Z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca nie zgodziła się i złożyła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż podnoszone w zażaleniu.
Na wstępie należy zwrócić uwagę, że podstawę do przyznania stronie prawa pomocy stanowi złożone przez nią na urzędowym formularzu oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a ponadto - jeżeli jest składane przez osobę fizyczną - także o jej stanie rodzinnym. Informacje zawarte w oświadczeniu powinny być na tyle kompletne, aby umożliwiły dokonanie oceny, czy strona spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. Dopiero w sytuacji, gdy sąd uzna, że oświadczenie jest niewystarczające do dokonania oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych lub stanu rodzinnego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy lub budzi wątpliwości, możliwe jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Należy zauważyć, że nie można odmówić przyznania stronie prawa pomocy przed podjęciem działań, o których mowa w art. 255 p.p.s.a., jeśli istnieją wątpliwości co do spełnienia przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy.
W niniejszej sprawie kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega przeprowadzone przez Sąd I instancji dodatkowe postępowanie wyjaśniające prowadzone na podstawie art. 255 p.p.s.a. w zakresie uzupełnienia złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Analizując niniejszą sprawę Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 27 stycznia 2023 r. wezwano skarżącą na podstawie art. 255 p.p.s.a. do uzupełnienia złożonego wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi skarżąca wniosła, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej (ePuap), pismo z dnia 30 marca 2023 r. zatytułowane "Wyjaśnienie". Jednak osoba uprawniona do reprezentowania skarżącej nie opatrzyła kwalifikowanym podpisem elektronicznym powyższego pisma. Pomimo wezwania skarżąca nie uzupełniła powyższego braku formalnego pisma. Zatem zarządzeniem z dnia 2 czerwca 2023 r. referendarz sądowy pozostawił pismo z dnia 30 marca 2023 r. bez rozpoznania. Skarżąca wniosła sprzeciw na powyższe rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprzeciw zarządzeniem z dnia 9 sierpnia 2023 r., sygn. V SPP/Wa 273/22 pozostawił pismo skarżącej z dnia 30 marca 2023 r. zatytułowane "Wyjaśnienie" bez rozpoznania. Należy zauważyć, że wydając zaskarżone rozstrzygnięcie Sąd I instancji wskazał podstawę prawną wskazując art. 49 § 1, 2, 3 w zw. z art. 167a § 1 oraz 258 p.p.s.a. Wydał również rozstrzygnięcie na podstawie art. 167a § 4 p.p.s.a. orzekając w sprawie jako Sąd pierwszej instancji.
Trzeba w tym miejscu przypomnieć, że w art. 258 § 2 p.p.s.a. zawarto przykładowy katalog czynności podejmowanych przez referendarza sądowego w zakresie przyznawania prawa pomocy. Jest to katalog otwarty. Do czynności podejmowanych przez referendarza sądowego należą w szczególności dwie kategorie czynności: techniczno-procesowe i orzecznicze. Do pierwszej z nich należy zaliczyć przygotowywanie spraw o przyznanie prawa pomocy do rozpoznania (przyjmowanie wniosków, kierowanie ich do właściwego sądu, badanie wymogów formalnych i treści wniosków, wzywanie do uzupełnienia braków, a także złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów – art. 258 § 2 pkt 1, 2, 3 i 5 p.p.s.a.). Do czynności orzeczniczych zalicza się orzekanie w sprawach związanych z prawem pomocy (wydawanie zarządzeń o pozostawieniu wniosków bez rozpatrzenia z powodu nieusunięcia braków – art. 257 p.p.s.a., wydawanie na posiedzeniach niejawnych postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy, stosownie do przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a., albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, a także wydawanie, w myśl art. 250 p.p.s.a., postanowień o przyznaniu wynagrodzenia zawodowemu pełnomocnikowi za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków – art. 258 § 2 pkt 6–8 p.p.s.a.).
Skoro procedura dotycząca przyznawania stronie prawa pomocy została ściśle uregulowana w Rozdziale 3 Oddziale 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 243- 263 p.p.s.a.) niezrozumiałym jest powoływanie się przez Sąd I instancji w zaskarżonym zarządzeniu na przepisy 49 § 1, 2, 3 p.p.s.a. dotyczące zasad ogólnych w zakresie braków formalnych pism procesowych i zastosowania w tym zakresie trybu postępowania przewidzianego w art. 167a p.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy zatem przy rozpoznawaniu sprawy w zakresie braków formalnych pisma stanowiącego uzupełnienie wniosku o prawo pomocy złożonego przez stronę na podstawie art. 255 p.p.s.a. zastosować tryb procedowania wskazany w art. 259 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 2 - 6 oraz art. 260 p.p.s.a.
Zauważyć należy, że zgodnie z art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Natomiast zgodnie z art. 258 § 2 pkt 6 p.p.s.a. do czynności referendarza sądowego w zakresie przyznania prawa pomocy, należą w szczególności: wydawanie zarządzeń o pozostawieniu wniosków bez rozpoznania.
Zgodnie z art. 259 p.p.s.a. od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia.
Natomiast zgodnie z art. 260 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
Powyższe przepisy należy odnieść do zaistniałej w sprawie sytuacji z tym, że rozpoznaniu na tym etapie postępowania nie podlega złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy, a "uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy" prowadzone w postępowaniu wyjaśniającym w zakresie złożonego wniosku o prawo pomocy. Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie skarżąca w odpowiedzi na wezwanie Sądu I instancji wydane na podstawie art. 255 p.p.s.a. przesłała w zakreślonym terminie pismo zawierające dodatkowe oświadczenia, dokumenty. Pismo to zawierało jednak braki formalne. Zatem referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 2 czerwca 2023 r. pozostawił pismo wyjaśniające bez rozpoznania. Na powyższe zarządzenie skarżąca złożyła sprzeciw w terminie 7 dni od dnia doręczenia przedmiotowego zarządzenia. Sąd I instancji powinien był natomiast rozpoznać złożony przez stronę sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego, o którym mowa w art. 258 § 2 pkt 6 p.p.s.a. i na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a wydać wskazane w tym przepisie rozstrzygnięcie.
Należy również mieć na uwadze, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez skarżącą powinien zostać rozpoznany po zakończeniu niniejszego postępowania wyjaśniającego w zakresie uzupełnienia wniosku o prawo pomocy.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.