I GZ 291/21

I GZ 291/21 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2021-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Dudra /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2651/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-12-08
I GSK 1261/22 - Wyrok NSA z 2025-09-09
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 61 par. 3 i par. 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 29 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G (...)Sp. z o.o. w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 2651/20 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi G (...)Sp. z o.o. w S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) października 2020 r., nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania oraz nałożenia kary pieniężnej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 lutego 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 2651/20, odmówił G (...)Sp. z o.o. w S. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z(...)października 2020 r. nr (...)w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej i wymierzenia kary.
W skardze na powyższą decyzję zawarto m in. wniosek o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu wniosku podano, że spółka znajduje się w bardzo złej sytuacji finansowej, spowodowanej stanem epidemii, zamknięciem granic, wstrzymaniem handlu detalicznego i ograniczeniami w przemieszczaniu się. Kara finansowa nałożona zaskarżoną decyzją stanowi obecnie kwotę bardzo wysoką, której wyegzekwowanie może doprowadzić do zaprzestania prowadzenia działalności i upadłości spółki.
Odmawiając skarżącej wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że Skarżąca nie uprawdopodobniła niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez jego nie zastosowanie w sposób zgodny z wnioskiem Strony skarżącej w sytuacji gdy zachodzą po temu bezwzględne przesłanki. Wbrew twierdzeniom sądu dolegliwość dla strony postępowania wynikająca z wykonania zaskarżonej decyzji wykracza daleko poza sferę samego pozbawienia jej pieniędzy. Wniosek strony w sposób detaliczny wskazywał, iż skutkiem pozbawienia strony pieniędzy objętych zaskarżoną decyzją będzie egzystencjalne zagrożenie bytu spółki, zwolnienia pracowników i upadłość. Zasadniczo idąc za poglądem sądu rozstrzygającego wniosek o wstrzymanie i literalnie trzymając się zawartych tam konstatacji można by dojść do wniosku, iż instytucja art. 61 § 3 p.p.s.a. jest praktycznie martwa, skoro zapewne 99% spraw stających przed sądami administracyjnymi dotyczy pieniędzy a sądy w rozstrzyganiu wniosków o wstrzymanie nie analizują dalszych, pośrednich choć nieuniknionych (niechybnych) skutków windykacji pieniędzy przez organy administracji. Aksjologia tego przepisu wydaje się nakazywać interpretację przeciwną i nakazywać holistyczną ocenę sytuacji w jakiej znajdzie się strona postępowania wobec wykonania decyzji zaskarżonej skargą do sądu administracyjnego.
Do zażalenia spółka załączyła dokumenty finansowe za rok 2019 i 2020 na okoliczność pogorszenia się wyników finansowych spółki.
W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W realiach rozpoznawanej sprawy, podkreślenia wymaga, że zaskarżona decyzja, której wstrzymania wykonania domaga się strona skarżąca, zawiera kilka różnych rozstrzygnięć, po pierwsze – uchylenie w całości decyzji z 27 grudnia 2016r.; po drugie – przyznanie pomocy finansowej w wysokości 222 729,11 zł; po trzecie – odmowę przyznania kwoty pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej; po czwarte – odmowę przyznania wnioskowanej kwoty pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 750 000 zł; po piąte - wymierzenie kary w wysokości 222 729,11 zł należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia.
W związku z powyższym zasadne jest rozważenie możliwości wstrzymania wykonania kolejnych punktów zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających ich adresatom nakazy właściwego zachowania lub nakazy określonego zachowania, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (zob. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 358/12). Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków. Akty administracyjne odmawiające przyznania uprawnień, tak jak w rozpoznawanej sprawie odmawiające umorzenia należności z tytułu składek, niczego nie zmieniają w zakresie praw lub obowiązków strony. Zaskarżona decyzja nie nakłada na skarżącą żadnych obowiązków podlegających wykonaniu w sposób dobrowolny, czy też przymusowy. Negatywne ustosunkowanie się właściwego organu do starań zobowiązanego o umorzenie wcześniej powstałych należności nie wykreowało nowej sytuacji skarżącego w sferze jego obowiązków. Akt ten ze względu na jego naturę nie nadaje się do wykonania ani nie wymaga takiego wykonania. Nie do każdego aktu lub czynności można zastosować instytucję z art. 61 § 3 p.p.s.a.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, NSA stwierdza, że przymiot wykonalności zaskarżona decyzja posiada jedynie w tej części, w której wymierza spółce karę, gdyż tylko tego rodzaju rozstrzygnięcie mogłoby podlegać wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej. Jednakże, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Spółka wskazała, że organ administracji rozpoczął procedurę ściągania należności określonej zaskarżoną decyzją. Na dowód czego załączono upomnienie z 23.12.2020 r. Nie ulega wątpliwości, że nie jest możliwe wstrzymanie wykonania decyzji (części decyzji), która już została wykonana.
Przede wszystkim zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że strona nie uprawdopodobniła, że nieudzielenie jej ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki, w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania po jej stronie trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca nie wykazała swojej sytuacji majątkowej i materialnej, nie przedłożyła żadnych dokumentów na poparcie zgłoszonych twierdzeń, a zatem dokonanie ustalenia, jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na skarżącą (tj. czy wykonanie decyzji mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki i/lub znaczną szkodę w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.), okazało się niemożliwe. Oznacza to, że pozytywna ocena, gołosłownego w istocie wniosku, była wykluczona. Także dołączone do zażalenia dokumenty nie pozwalają na podważenie prawidłowej oceny Sądu I instancji w tym zakresie.
Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powinien odnosić się do konkretnych (realnych) zdarzeń (okoliczności, które mogą wystąpić w przyszłości) pozwalających wywieść, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Strona powinna w tym celu należycie uzasadnić złożony wniosek, tj. poprzeć go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, aby okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie – Sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. W odniesieniu do zażalenia skarżącej należy wskazać, iż wnioskodawca przez brak uzasadnienia wniosku nie zdołał wykazać ryzyka wystąpienia w przyszłości realnego zagrożenia związanego z brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji. Poza wskazaniem na powyższą okoliczność, we wniosku nie zostały powołane żadne konkretne argumenty uzasadniające twierdzenie o ryzyku wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody. Sąd nie może przeprowadzać postępowania wyjaśniającego z urzędu w poszukiwaniu przyczyn ubiegania się skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ani tym bardziej domniemywać okoliczności, które przemawiałyby za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku strony. Podkreślić należy, że skarżąca nie wykazała występowania w sprawie realnych przesłanek skutkujących uwzględnieniem wniosku.
Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż pełnomocnik dołączył dokumentację do wniosku dopiero w ramach postępowania zażaleniowego. NSA ocenia legalność działania Sądu I instancji w związku z wydanym postanowieniem. Nie rozpatruje natomiast powtórnie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z 16 kwietnia 2014 r., sygn. II FZ 394/14; postanowienie NSA z dnia 17 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 331/14; postanowienie NSA z 27 listopada 2014 r., sygn. akt II FZ 1793/14; postanowienie NSA z 19 marca 2015 r., sygn. akt II FZ 144/15; postanowienie NSA z 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 653/14, CBOSA).
W związku z tym, w ocenie NSA, zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. nie mógł zostać uwzględniony, zaś argumenty (i dokumenty złożone na ich poparcie) zmierzające do wykazania, iż wykonanie decyzji spowoduje trudne do wrócenia skutku w postaci konieczności zwolnienia pracowników czy ogłoszenia upadłości spółki, nie podważyły prawidłowej oceny Sądu I instancji.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania dla organu Sąd nie orzekał, ponieważ brak jest w przepisach p.p.s.a. podstawy prawnej do zawarcia takiego rozstrzygnięcia w postępowaniu zażaleniowym.