I GZ 284/23

I GZ 284/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Grzelak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Sygn. powiązane
I SA/Kr 1043/18 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-09-15
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 29 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 lutego 2023 r.; sygn. akt I SA/Kr 1043/18 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu i pominięcie dokonanych czynności oraz odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia [...] czerwca 2018 r.; nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia
24 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1043/18, w punkcie 1. odmówił dopuszczenia do udziału w sprawie adwokata M. M. i pominął dokonane przez niego czynności; w punkcie 2. odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie zwrotu dofinansowania otrzymanego ze środków europejskich.
Sąd I instancji wskazał, że pismem z 16 sierpnia 2018 r. adwokat R. S. działając jako kurator dla osoby nieobecnej – M. M., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie zwrotu dofinansowania otrzymanego ze środków europejskich. Jak wynika z pisma Zastępcy Dyrektora Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości (k. 25 akt sąd.), M. M. w dniu 7 listopada 2018 r. oświadczył, że aktualny jego adres zamieszkania to [...] (Niemcy). Ponadto adwokat R. S. w dniu 9 stycznia 2019 r. nadesłał pismo do którego dołączał protokół przyjęcia beneficjent (zobowiązanego) z dnia 7 listopada 2018 r. (28 a.s.), potwierdzający adres skarżącego w Niemczech.
W konsekwencji powyższych ustaleń pismem z dnia 12 lutego 2019 r. przesłano skarżącemu na adres w Niemczech kserokopię skargi z dnia 16 sierpnia 2018 r. wraz z zapytaniem, czy uzupełnia on skargę sporządzoną przez kuratora, w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia pisma. Przesyłka zawierająca ww. pismo została zwrócona do tut. Sądu w dniu 12 marca 2019 r. z adnotacją "non reclame", "nicht abgeholt" (nieodebrane). Następnie w dniu 4 kwietnia 2019 r. przesłano skarżącemu na ww. adres odpis odpowiedzi na skargę. Powyższa przesyłka również została zwrócona do tut. Sądu tym razem z adnotacją "autres raisons", "sonstiges" (inne powody).
W związku z tym, postanowieniem z dnia 5 czerwca 2020 r., WSA w Krakowie zawiesił postepowanie działając na zasadzie art. 125 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Postanowienie to zostało wysłane na adres skarżącego w Niemczech i odebrane przez skarżącego. Pismem z dnia 18 maja 2021 r., adw. R. S. poinformował Sąd, że w dniu 18 stycznia 2019 r. postanowieniem SR w Tarnowie, Wydział III Rodzinny i Opiekuńczy, został zwolniony z funkcji kuratora. Poinformował także, że skarżący występuje obecnie jako strona w sprawach prowadzonych przez SR w Tarnowie Wydział I Cywilny i jako swój adres podaje ul. [...] (k. 80 a.s.). Organ natomiast, pismem z dnia 25 maja 2021 r. poinformował Sąd, że z ustaleń Naczelnika II Urzędu Skarbowego w Tarnowie wynika, że w bazie SeRcE figuruje następujący adres skarżącego [...] Niemcy (k.82 a.s.). W związku z tym, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 lipca 2021 r. zwrócono się do skarżącego (na adres w Polsce) o wskazanie czy podtrzymuje skargę. Przesyłka zawierająca ww. pismo, wraz z kopią skargi i odpowiedzi na skargę, została zwrócona do Sądu z adnotacją poczty "nie podjęto w terminie". W związku z tym w wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 30 sierpnia 2021 r. ww. pismo wraz z załącznikami przesłano ponownie na adres skarżącego w Niemczech. Przesyłka ta została przekierowana na adres skarżącego w Polsce - ul. [...] - na podstawie złożonej przez niego u operatora pocztowego w Niemczech prośby o przekazanie poczty na ww. adres w Polsce i ostatecznie wróciła do nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie".
W związku z powyższym postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2022 r. WSA w Krakowie podjął zawieszone postępowanie sądowe. Przesyłka zawierająca to postanowienie wróciła do Sądu z adnotacją "nie podjęto w terminie". Następnie zostało skierowane do skarżącego pismo dotyczące trybu rozpatrywania sprawy w okresie obowiązywania stanu epidemii z powodu COVID-19. Przesyłka je zawierająca została odebrana przez dorosłego domownika – ojca skarżącego. Zawiadomienie o posiedzeniu Sądu wyznaczonym na dzień 15 września 2022 r. nie zostało odebrane przez skarżącego, a przesyłka wróciła do nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie".
Również przesyłka zawierająca wyrok z dnia 15 września 2022 r., którym oddalono skargę na decyzję Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia [...] czerwca 2018 r., nie została odebrana przez skarżącego i została zwrócona do Sądu z adnotacją "nie podjęto w terminie". W konsekwencji zarządzeniem Sędziego z dnia 8 grudnia 2022 r. została ona uznana za skutecznie doręczoną z dniem 27 października 2022 r. W tym samym dniu został skierowany do Sądu wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego doręczenie na adres kancelarii składającego wniosek adwokata M. M. Do wniosku została dołączona kserokopia pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego z dnia 20 października 2022 r., potwierdzona za zgodność z oryginałem przez ww. adwokata.
W wykonaniu zarządzenia Sędziego sprawozdawcy z dnia 9 grudnia 2022 r. wezwano zgłaszającego się pełnomocnika do przedłożenia dokumentu pełnomocnictwa z urzędowym (notarialnym) poświadczeniem podpisu strony – w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie i pominięcia dokonanych czynności. Wezwanie to został odebrane przez pełnomocnika w dniu 19 grudnia 2022 roku. W odpowiedzi na wezwanie przesłał on pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego z dnia 1 grudnia 2022 r.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 37 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, doradca podatkowy i rzecznik patentowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa. W razie wątpliwości sąd może zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Takiego urzędowego poświadczenia podpisu, stosownie do art. 96 pkt 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 roku Prawo o notariacie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1799 ze zm.) dokonują notariusze. Techniczną stronę poświadczania dokumentów przez notariusza, reguluje art. 88 Prawa o notariacie stanowiący, że podpisy na poświadczonych dokumentach są składane w obecności notariusza. W wypadku gdy podpis nie był złożony w obecności notariusza, osoba, która podpisała dokument, powinna uznać przed notariuszem złożony podpis za własnoręczny. Okoliczność tę notariusz zaznacza w sporządzonym dokumencie. Niezależnie zatem od tego, czy dokument został podpisany w obecności osoby zaufania publicznego, czy też pod jej nieobecność, dla stwierdzenia autentyczności podpisu złożonego na dokumencie, konieczny jest osobisty kontakt osoby podpisującej dokument – w sprawie pełnomocnictwo – z notariuszem, który zobligowany jest również do sprawdzenia jej tożsamości, co wynika z art. 85 § 1 Prawa o notariacie.
W niniejszej sprawie, zgłaszający się pełnomocnik, po wezwaniu go do złożenia pełnomocnictwa z podpisem urzędowo poświadczonym, nadesłał kolejne pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego w dniu 1 grudnia 2022 roku, co nadal nie dowodzi autentyczności podpisu mocodawcy. Wobec wątpliwości Sądu co do autentyczności pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego, wynikających z przedstawionego we wstępnej części uzasadnienia sposobu działania skarżącego w toku postępowania, pełnomocnik powinien był przedstawić urzędowy dokument (notarialny), z którego wynikałoby, że skarżący, celem poświadczenia autentyczności jego podpisu, miał osobisty kontakt z notariuszem, oraz złożył wobec niego stosowne oświadczenie. Oświadczenie to winno stanowić jeden z elementów urzędowego dokumentu. W ocenie WSA, tylko wniesienie w zakreślonym terminie takiego dokumentu pozwoliłoby rozwiać wątpliwości Sądu dotyczące przedstawionego pełnomocnictwa. Ponieważ jednak zgłaszający się adwokat przedstawił kolejne pełnomocnictwo (bez urzędowego poświadczenia podpisu skarżącego), nie jest możliwym uznanie, że jest on umocowany do reprezentowania skarżącego.
Wobec powyższego WSA odmówił dopuszczenia do udziału w sprawie ww. adwokata i pominął dokonane przez niego czynności (pkt 1 sentencji postanowienia). W konsekwencji odmówił także sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 15 września 2022 r., o czym orzekł (pkt 2 sentencji postanowienia) działając na zasadzie art. 141 § 3 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł adw. M.M. wnosząc o jego uchylenie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1. art. 37 § 1 p.p.s.a., poprzez jego zastosowanie i wezwanie do przedłożenia urzędowo poświadczonego podpisu strony w sytuacji gdy nie zaistniały wątpliwości co do autentyczności podpisu;
2. art. 141 § 3 p.p.s.a., poprzez jego zastosowanie w sytuacji gdy w aktach sprawy zalega pełnomocnictwo potwierdzone przez pełnomocnika co stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art 48 § 4 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, doradca podatkowy i rzecznik patentowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa. W razie wątpliwości sąd może zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Zarządzenie w tej kwestii wydaje przewodniczący wydziału orzeczniczego, który może także powierzyć czynności związane z badaniem wymogów formalnych skargi referendarzowi sądowemu, lub sędziemu sprawozdawcy, w zależności od tego, na jakim etapie postępowania pojawią się wątpliwości co do prawdziwości podpisu. W zarządzeniu strona powinna być poinformowana o terminie jego wykonania, a także skutkach niedochowania tego terminu. Urzędowego poświadczenia podpisu dokonują notariusze, stosownie do art. 96 pkt 1 ustawy Prawo o notariacie. Za granicą tego typu czynności są wykonywane przez konsulów (art. 28 ust. 1 pkt 2 i art. 29 ustawy z 25.06.2015 r. – Prawo konsularne, Dz.U. z 2021 r. poz. 823). Nieopatrzenie pełnomocnictwa lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa prawidłowym podpisem mocodawcy stanowi brak formalny tego dokumentu i skutkuje pozostawieniem go bez rozpoznania lub odrzuceniem, jeśli brak ten nie zostanie usunięty w wyznaczonym terminie (art. 49, art. 58 § 1 pkt 3, art. 178 p.p.s.a.), co oznacza niedopuszczenie przez sąd do działania w postępowaniu wadliwie ustanowionego pełnomocnika (Komentarz wyd. II;. Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Opublikowano LEX/el. 2021).
W rozpoznawanej sprawie, zgłaszający się pełnomocnik, po wezwaniu go do złożenia pełnomocnictwa z podpisem urzędowo poświadczonym, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie i pominięcia dokonanych czynności, nadesłał kolejne pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego w dniu 1 grudnia 2022 roku bez urzędowo poświadczonego podpisu skarżącego.
Odnosząc się do argumentów zawartych w zażaleniu, należy stwierdzić, że Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska strony. Opisany wyżej sposób działania skarżącego w toku postępowania trafnie został oceniony przez Sąd I instancji za nasuwający wątpliwości, co do autentyczności pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego w dniu 20 października 2022 r. W tym stanie rzeczy należy uznać, że Sąd I instancji prawidłowo uczynił żądając od pełnomocnika przedstawienia urzędowego dokumentu (notarialnego), z którego wynikałoby, że skarżący, celem poświadczenia autentyczności jego podpisu, miał osobisty kontakt z notariuszem, co wynika z treści art. 85 § 1 ustawy Prawo o notariacie.
Naczelny Sąd Administracyjny przychyla się do stanowiska Sądu I instancji, że tylko wniesienie w zakreślonym terminie takiego dokumentu pozwoliłoby rozwiać wątpliwości Sądu dotyczące przedstawionego pełnomocnictwa. Ponieważ jednak zgłaszający się adwokat przedstawił kolejne pełnomocnictwo (bez urzędowego poświadczenia podpisu skarżącego), nie było możliwym uznanie, że uczynił on zadość wezwaniu Sądu z dnia 9 grudnia 2022 r., a w efekcie przyjęcie, że jest on umocowany do reprezentowania skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że stronie wezwanej do usunięcia braków formalnych złożonego pisma (w tym przypadku wniosku o sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku) nie przysługuje jakikolwiek margines interpretacyjny odnośnie do sposobu wykonania wezwania, jeżeli zawiera ono w sposób szczegółowy i wyraźny czynności, których dopełnienie jest wymagane do nadania sprawie dalszego biegu (postanowienie NSA z dnia 5 września 2008 r., I FSK 536/08, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, i okoliczność ta nie jest kwestionowana w zażaleniu, że wezwanie w sposób szczegółowy i wyraźny określało czynność, której dopełnienie stało się konieczne, termin wykonania wezwania oraz skutki braku wykonania wezwania. Nadto, co w okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy także podkreślić, strona skarżąca nie kwestionuje prawidłowości doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych. Z przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wynika aby pełnomocnik był uprawniony do wykonywania w sposób dowolny kierowanych do niego wezwań przez sąd, czy też oceniania, czy wezwanie jest zasadne czy też zasadne nie jest (por. Postanowienie NSA z dnia
29 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 3267/14).
Reasumując, wskazać należy, że zarzuty podniesione w zażaleniu okazały się bezzasadne, a zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie odmawiające dopuszczenia do udziału w sprawie adwokata M. M. i pominięcie dokonanych przez niego czynności oraz odmawiające sporządzenia uzasadnienia wyroku, odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.