I GZ 28/23

I GZ 28/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-02-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
V SA/Wa 421/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-06-30
Skarżony organ
Minister Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 421/22 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Pismem z 31 stycznia 2022 r. G. sp. z o.o. z siedzibą w W.(dalej jako: "skarżąca", "strona" lub "spółka"), zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na opisaną w komparycji decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej. W treści skargi zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Skarżąca wskazała, że jako spółka celowa została powołana wyłącznie w celu realizacji projektu dofinansowanego ze środków unijnych. Pomimo to podjęła próbę prowadzenia działalności gospodarczej w postaci działalności edukacyjno-artystycznej, ale ze względu na pandemię od 2020 r. działalność ta ma charakter śladowy. Dodała, że prowadzona jest wobec niej egzekucja administracyjna, komornik dokonał zajęcia rachunku bankowego, co uniemożliwia stronie skorzystanie z subwencji i pomocy państwa przeciwdziałającej skutkom pandemii. Do skargi strona załączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy wraz z dokumentami finansowymi spółki.
Sąd postanowieniem z dnia 9 listopada 2022 r., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że z dokumentów przekazanych przez spółkę wynika, że faktycznie jej sytuacja finansowa z roku na rok się pogarsza, jednakże powyższe w żaden sposób nie może automatycznie świadczyć o spełnieniu się jednej z przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 dalej: "p.p.s.a."), podobnie jak i fakt prowadzenia wobec niej egzekucji administracyjnej. Strona nie wskazała bowiem ani ewentualnej znacznej szkody ani też trudnych do odwrócenia skutków, które wystąpić mogłyby w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd podkreślił, że przymusowa realizacja zobowiązań w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, lecz wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (post. NSA z 6 sierpnia 2014 r., II FSK 2247/14).
Wnosząc zażalenie na powyższe postanowienie skarżąca wskazała na przychody spółki w latach 2020 i 2021, które z uwagi na pandemię znacząco spadły. Jednocześnie wskazała, że odmowa wstrzymania wykonania decyzji całkowicie uniemożliwia jej dalszą działalność. Dodatkowo podkreśliła, że została wpisana do rejestru podmiotów wykluczonych.
|Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: |
| |
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.
Artykuł 61 § 3 p.p.s.a. przewiduje, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego prawa złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
A zatem rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, do których należy: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. Z. Kmieciak, Ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2003/5, s. 18 i n.). Użycie w art. 61 § 3 zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. Definiując przesłankę wyrządzenia znacznej szkody NSA wskazywał, że chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, LEX nr 281811). Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA z 13 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 182/10, niepubl.). Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że w danej sprawie zachodzą te przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji oceniając wniosek skarżącej w świetle przywołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. prawidłowo uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem braki wniosku, tak w zakresie zawartej w nim argumentacji, jak i dowodów przedłożonych na jej poparcie, nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej. Oceny tej nie zmieniają zarzuty i ich uzasadnienie przedstawione we wniesionym w sprawie zażaleniu spółki.
Nieusprawiedliwiony jest zarzut zmierzający do wykazania, że WSA błędnie uznał, że skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.
W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości stanowisko, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym (tak B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Opublikowano: LEX/el. 2019; art. 61; postanowienie NSA z 21 lipca 2020 r., sygn. akt I GSK 734/20; LEX nr 3038947 i wskazane tam orzeczenia). W orzecznictwie podkreśla się ponadto, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na ziszczenie się w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (np. postanowienie NSA: z 22 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1303/20; LEX nr 3033882). Co istotne, dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności w stosunku do wnioskodawcy jest zasadne. Nie jest zatem wystarczające samo powtórzenie treści przepisu (np. postanowienie NSA z 6 sierpnia 2020 r., sygn. akt I GSK 781/20, LEX nr 3040131). Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń oraz dokumentacji, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego orzeczenia faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków (T. Lewandowski, Glosa do postanowienia NSA z 7 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1350/13, LEX nr 1410667).
Wobec powyższego, stwierdzić należy, że sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że skarżąca nie wypełniła ciążącego na niej obowiązku, wynikającego z powołanego art. 61 § 3 p.p.s.a. w zakresie wykazania swojej aktualnej sytuacji finansowej pozwalającej na ocenę jej żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w aspekcie możliwości wystąpienia jednej bądź obu przesłanek określonych w tym przepisie, warunkujących jego zastosowanie.
Jak słusznie stwierdził sąd pierwszej instancji – mając na uwadze datę wniesionej w tej sprawie skargi – wniosek tak w zakresie podniesionego w nim uzasadnienia, jak i przedłożonej dokumentacji finansowej i rachunkowej nie przedstawiał aktualnej, najbliższej dacie skargi, sytuacji finansowej strony. Skarga została bowiem wniesiona w marcu 2022 r., zatem strona mogła uzyskać i dołączyć do zawartego w niej wniosku rzeczoną dokumentację obejmującą cały lub częściowy rok 2021 r. Jeśli bowiem nawet można częściowo zaakceptować zarzuty spółki, że z uwagi na rozmiar działalności spółki oraz wymogi księgowe i rachunkowe obowiązujące spółkę kapitałową, nie jest możliwe aktualizowanie tej dokumentacji "z dnia na dzień", bowiem podatkowe zamknięcie danego miesiąca następuje co do zasady – zgodnie z adekwatnymi przepisami podatkowymi – do 25 dnia miesiąca następnego, to jednak nie można zaakceptować stanowiska spółki, że pełną i wiarygodną informację finansową można przedstawić dopiero po zakończeniu każdego kolejnego roku rozrachunkowego, opierając się w tym zakresie na sprawozdaniu finansowym, a w szczególności na bilansie z działalności w danym roku. Aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja wymaganej należności może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty do sytuacji majątkowej spółki. Bez porównania tych dwu wartości (wysokości nałożonej kary i majątku, jakim dysponuje skarżąca) nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia, że w jej przypadku zwrot kwoty dofinansowania będzie miała realny wpływ na wystąpienie zagrożenia utraty płynności finansowej spółki, która spowoduje brak możliwości dalszego prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, a w konsekwencji doprowadzi do upadłości. Dla pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącej, umożliwiającego ocenę w kontekście zasadności przyznania ochrony tymczasowej, niezbędne byłoby np. udzielenie informacji dotyczących posiadanego majątku ruchomego, stanu oszczędności, czy środków zgromadzonych na rachunkach bankowych. Do akt przedłożono w szczególności CIT – 8 za lata 2012 – 2020, roczne sprawozdanie finansowe za 2020 r., świadczące o ciążących na wnioskującej zobowiązaniach, w tym dokumenty dotyczące uiszczania podatków i składek, rachunek zysków i strat, bilans oraz zestawienie ponoszonych kosztów za wskazane okresy. Analiza powyższych dokumentów prowadzi do wniosku o jednostronnym przedstawieniu sytuacji majątkowej strony i nieprzedstawieniu pełnego i rzeczywistego obrazu zdolności płatniczych skarżącej. W tej sytuacji niemożliwą stała się ocena spełnienia przez spółkę przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Tym samym za zasadne należało uznać stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu WSA, iż przedłożone przez wnioskującą dokumenty finansowe były wybiórcze, co skutkowało brakiem możliwości uzyskania na ich podstawie kompletnych informacji o rzeczywistej aktualnej sytuacji finansowej i zdolności płatniczej skarżącej.
NSA przypomina, że udzielenie ochrony tymczasowej następuje na uzasadniony wniosek strony. Wobec tych, zdaniem spółki, obiektywnych trudności w wykazaniu aktualnej sytuacji majątkowej i finansowej, należało przynajmniej w uzasadnieniu wniosku wykazać, jakim zmianom uległa sytuacja spółki po zlikwidowaniu lockdownów związanych z pandemią SARS-CoV 2, czy istotnie ograniczenie działalności skutkowało stratą, zwolnieniami pracowników, innymi nieodwracalnymi skutkami lub znacznymi szkodami. To wszystko należało odnieść do osiąganych przychodów z działalności prowadzonej – co skarżąca podkreśla – w szerokim zakresie, zgromadzonych środków trwałych, wartości inwestycji, ewentualnych zaciągniętych kredytów, pożyczek oraz pozostałych zobowiązań przedsiębiorcy. Zdaniem NSA są to uzasadnione oczekiwania ze strony sądu w sytuacji złożenia przez spółkę wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowym. Niewątpliwie informacje takie pozwoliłyby na ocenę bieżącej sytuacji spółki, z uwzględnieniem lat poprzednich, w zakresie możliwości wywołania wykonaniem zaskarżonej decyzji jednej bądź obu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie NSA sąd pierwszej instancji przeanalizował przedłożone przez skarżącą dokumenty, wszechstronnie je rozważył i na ich podstawie zajął prawidłowe stanowisko w sprawie, czemu dał wyraz w poprawnym uzasadnieniu.
Oceny tej nie może zmienić zawarta w zażaleniu informacja dotycząca spadających w roku 2021 w porównaniu do roku 2020 przychodów spółki, gdyż dane te nadal nie przedstawiają pełnej sytuacji spółki i jej wpływu na możliwość zajścia okoliczności z art. 61 § 3 p.p.s.a. Brak jest natomiast jakichkolwiek dokumentów potwierdzających te okoliczności, jak również dokumentów wskazujących na pełny obraz sytuacji spółki. Taki stan nie pozwala na dokonanie oceny realnych możliwości finansowych spółki.
Na marginesie wskazać należy, że negatywnie rozpoznane żądanie strony nie neguje możliwości ponownego ubiegania się o zastosowanie wobec niej instytucji ochrony tymczasowej z uwzględnieniem wypełnienia wymogów stawianych przez art. 61 § 3 p.p.s.a., omówionych na wstępie rozważań.
Mając powyższe na względzie NSA, w oparciu o art. 184 w z w. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu zażalenia.