I GZ 270/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił zażalenie Stowarzyszenia na zarządzenie WSA w Lublinie o wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia, uznając, że Stowarzyszenie nie jest zwolnione z tego obowiązku.
Stowarzyszenie S.I. [...] wniosło zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału WSA w Lublinie o wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie o wyłączeniu sędziów. Stowarzyszenie argumentowało, że jako organizacja pozarządowa nie powinno być ograniczane w dostępie do sądu z powodu braku środków. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, wskazując, że Stowarzyszenie, będąc uczestnikiem postępowania na prawach strony, nie jest zwolnione z obowiązku uiszczania wpisu sądowego, gdyż nie posiada statusu organizacji pożytku publicznego ani nie działa w sprawach dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie Stowarzyszenia S.I. [...] w L. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Lu 314/24, w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Sprawa dotyczyła zażalenia Stowarzyszenia na postanowienie WSA w Lublinie o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów. Przewodniczący Wydziału WSA wezwał Stowarzyszenie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Stowarzyszenie wniosło zażalenie, argumentując, że jako organizacja pozarządowa nie powinno być ograniczane w dostępie do sądu z powodu braku środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), strony ponoszą koszty postępowania. Stowarzyszenie, będąc uczestnikiem postępowania na prawach strony (art. 12 p.p.s.a.), nie jest stroną skarżącą w rozumieniu art. 239 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd podkreślił, że ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych przysługuje stronie skarżącej wnoszącej skargę w określonych sprawach, a Stowarzyszenie nie spełnia kryteriów do zwolnienia na podstawie art. 239 § 2 p.p.s.a., który dotyczy organizacji pożytku publicznego lub organizacji pozarządowych realizujących zlecone zadania publiczne. Ponadto, Stowarzyszenie nie posiadało statusu organizacji pożytku publicznego zgodnie z KRS. W związku z tym, Przewodniczący Wydziału WSA prawidłowo wezwał Stowarzyszenie do uiszczenia wpisu sądowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, stowarzyszenie nie jest zwolnione z obowiązku uiszczania wpisu sądowego od zażalenia, jeśli nie spełnia przesłanek określonych w art. 239 § 2 p.p.s.a., w szczególności nie posiada statusu organizacji pożytku publicznego i nie działa w sprawach dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że stowarzyszenie, będąc uczestnikiem postępowania na prawach strony, nie jest stroną skarżącą w rozumieniu przepisów o zwolnieniu z kosztów. Zwolnienie z art. 239 § 2 p.p.s.a. dotyczy organizacji pożytku publicznego lub organizacji pozarządowych realizujących zlecone zadania publiczne, a stowarzyszenie w tej sprawie nie spełniało tych kryteriów, co potwierdził brak statusu OPP w KRS.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 199
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 230 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 230 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 220 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 12
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 239 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 239 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 33 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 198
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 2 § 1 pkt 7
u.d.p.p.w. art. 3 § 3
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
u.d.p.p.w. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stowarzyszenie, jako uczestnik postępowania na prawach strony, nie jest zwolnione z obowiązku uiszczania wpisu sądowego od zażalenia, gdyż nie spełnia kryteriów określonych w art. 239 § 2 p.p.s.a. (brak statusu OPP, brak działania w zakresie zleconego zadania publicznego).
Odrzucone argumenty
Stowarzyszenie jako organizacja pozarządowa nie powinno być ograniczane w dostępie do sądu z powodu braku środków finansowych.
Godne uwagi sformułowania
Stowarzyszenie jest uczestnikiem na prawach strony i korzysta z uprawnień procesowych strony właśnie na mocy art. 12 p.p.s.a. ale nie jest w przedmiotowej sprawie stroną skarżącą sensu stricte w rozumieniu art. 239 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych dotyczy zatem strony skarżącej wnoszącej skargę w sprawie, której przedmiotem jest oddalenie skargi na czynność egzekucyjną. nie ma mowy, że zwolnienie z obowiązku uiszczania opłat obejmuje podmioty wymienione w art. 3 ust. 2 u.d.p.p.w. tj. organizacje pozarządowe określone w pkt 1 i 2 tego artykułu.
Skład orzekający
Henryk Wach
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku uiszczania wpisów sądowych przez organizacje pozarządowe będące uczestnikami postępowania sądowoadministracyjnego, a także zakresu zwolnień od kosztów sądowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji stowarzyszenia nieposiadającego statusu OPP i niebędącego stroną skarżącą w pierwotnym postępowaniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego z punktu widzenia organizacji pozarządowych zagadnienia kosztów sądowych i dostępu do wymiaru sprawiedliwości, choć rozstrzygnięcie opiera się na ścisłej interpretacji przepisów.
“Czy stowarzyszenie musi płacić wpis sądowy? NSA wyjaśnia zasady zwolnień.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GZ 270/25 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-07-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-07-03 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Henryk Wach /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f Hasła tematyczne Koszty sądowe Sygn. powiązane I SA/Lu 314/24 - Wyrok WSA w Lublinie z 2024-11-22 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono zażalenie Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 199, 230 par. 1, 239 par. 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. I. [...] w L. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Lu 314/24 w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: oddalić zażalenie. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 25 listopada 2024 r., I SA/Lu 314/24 oddalił wniosek J. B. (dalej: skarżący) oraz S. I. [...] w L. (dalej: uczestnik postępowania lub Stowarzyszenie) o wyłączenie sędziów WSA w Lublinie Moniki Kazubińskiej-Kręcisz, Grzegorza Wałejki i asesora sądowego Jakuba Polanowskiego w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie. Przewodniczący Wydziału I WSA w Lublinie zarządzeniem z 19 marca 2025 r. wezwał Stowarzyszenie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 100 złotych stosowanie do § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535). Stowarzyszenie złożyło zażalenie na powyższe zarządzenie z 19 marca 2025 r., I SA/Lu 314/24 wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu wnoszący zażalenie podkreślił, że jest organizacją pozarządową i z tego powodu nie może być ograniczane prawo do sądu z uwagi na brak środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stosownie zaś do art. 230 § 1 p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami tymi są w myśl art. 230 § 2 p.p.s.a.: skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Według art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Zgodnie z art. 12 p.p.s.a. ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. Zakres znaczeniowy pojęcia "strona" obejmuje trzy rodzaje podmiotów postępowania. Po pierwsze, pojęcia tego użyto do określenia stron postępowania sądowoadministracyjnego tj. skarżącego i organu, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Po drugie pod tym pojęciem może kryć się "uczestnik tego postępowania na prawach strony". Stowarzyszenie jest uczestnikiem na prawach strony i korzysta z uprawnień procesowych strony właśnie na mocy art. 12 p.p.s.a. ale nie jest w przedmiotowej sprawie stroną skarżącą sensu stricte w rozumieniu art. 239 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Miało ono prawo wnieść zażalenie korzystając z uprawnień strony nadanych mu poprzez uznanie za uczestnika postępowania z mocy art. 33 § 2 p.p.s.a. Niemniej jednak stroną skarżącą nadal pozostaje J. B. i to jemu przysługuje zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a. Ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych dotyczy zatem strony skarżącej wnoszącej skargę w sprawie, której przedmiotem jest oddalenie skargi na czynność egzekucyjną. Podstawy do zwolnienia Stowarzyszenia od kosztów sądowych nie zawiera również art. 239 § 2 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z powyższym przepisem nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2020 r. poz. 1057 - dalej: u.d.p.p.w.) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. W powyższym przepisie nie ma mowy, że zwolnienie z obowiązku uiszczania opłat obejmuje podmioty wymienione w art. 3 ust. 2 u.d.p.p.w. tj. organizacje pozarządowe określone w pkt 1 i 2 tego artykułu. Należy również zauważyć, że z informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z Rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej Krajowego Rejestru Sądowego, wynika, że Stowarzyszenie wnoszące zażalenie nie posiada statusu organizacji pożytku publicznego (vide. KRS [...]). Jak wynika z akt sprawy Stowarzyszenie nie korzysta ze zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat sądowych, to Przewodniczący Wydziału I WSA w Lublinie prawidłowo zastosował powołane przepisy i zasadnie zaskarżonym zarządzeniem wezwał je do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Trafnie również określił wysokość należnego wpisu w kwocie 100 złotych, co odpowiadało § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia z 16 grudnia 2003 r. Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i z art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI