I GZ 269/25

I GZ 269/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-07-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
III SA/Po 227/25 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2025-11-04
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 maja 2025 r., sygn. akt III SA/Po 227/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2025 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 20 maja 2025 r., III SA/Po 227/25 odmówił M. K. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z [...] stycznia 2025 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że M. K. (dalej: "skarżąca"), występując o ochronę tymczasową nie wykazała ostatecznie w ocenie Sądu, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowodować może niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem WSA wniosek nie został uzasadniony. Do wniosku nie załączono dokumentacji dotyczącej aktualnej sytuacji majątkowej skarżącej. Nie udokumentowano kwestii majątku skarżącej (nieruchomego i ruchomego), aktywów i pasywów. Nie wykazano aktualnych regularnych dochodów i kosztów prowadzenia działalności.
Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1. naruszenie przepisu postępowania art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji SKO w Poznaniu z [...] stycznia 2025 r. nr [...] na skutek błędnego uznania, że nie zachodzą przesłanki wstrzymania wykonania ww. decyzji, bowiem skarżąca nie wykazała istnienia niebezpieczeństwa powstania szkody w jej sferze majątkowej i niemajątkowej na skutek wykonania decyzji, w sytuacji gdy sama łączna wysokość kwoty dotacji - 288.588,99 złotych, jaką skarżąca na mocy decyzji Organu I instancji zobowiązana jest zwrócić jest znacznej wysokości i kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego stanowi znaczne obciążenie finansowe dla skarżącej, nie zachodzą żadne podstawy do uznania, że wyegzekwowanie przedmiotowej kwoty dotacji mającej podlegać zwrotowi będzie niemożliwe lub utrudnione, wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniony jest argumentacją stojącą u podstaw zaskarżenia decyzji Organu I i II instancji zawartej w skardze, której merytoryczne rozpoznanie powinno skutkować uchyleniem decyzji;
2. błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść orzeczenia polegający na błędnym uznaniu, że nie zachodzą przesłanki wstrzymania wykonania ww. decyzji, bowiem skarżąca nie wykazała istnienia niebezpieczeństwa powstania szkody w jej sferze majątkowej i niemajątkowej na skutek wykonania decyzji, w sytuacji gdy sama łączna wysokość kwoty dotacji - 288.588,99 złotych, jaką skarżąca na mocy decyzji Organu I instancji zobowiązana jest zwrócić jest znacznej wysokości i kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego stanowi znaczne obciążenie finansowe dla skarżącej, nie zachodzą żadne podstawy do uznania, że wyegzekwowanie przedmiotowej kwoty dotacji mającej podlegać zwrotowi będzie niemożliwe lub utrudnione.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 1 pkt 3 zd. 1 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.
Zaznaczyć przy tym należy, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 61). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że strona skarżąca, dążąc do wstrzymania wykonania decyzji, musi co najmniej uprawdopodobnić (a nie udowodnić), że istnieją przesłanki uzasadniające odstąpienie od zasady wykonalności orzeczeń ostatecznych i wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia (por. np. postanowienie NSA z 13 listopada 2014 r. sygn. akt II FZ 1504/14; treść tego jak i dalej wskazanych orzeczeń dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Naczelny Sąd Administracyjny postanowił dopuścić argumentację zawartą w skardze, uznając te materiały za przydatne dla rozpoznania zażalenia. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał na brak przedstawienia przez skarżącą aktualnej sytuacji finansowej, bądź też środków trwałych. Należy jednak zauważyć, że skarżąca, zarówno w złożonej skardze wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak też w złożonym zażaleniu, przedstawiła argumentację, która wskazywała na wystąpienie przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej.
Już na etapie analizy wniosku skarżącej sąd I instancji powinien dokładnie zanalizować argumentację zawartą we wniosku, z której wyłania się obraz aktualnej sytuacji finansowej skarżącej. To, że skarżąca nie przedstawiła wartości posiadanego majątku, nie pozwala na jednoczesne wskazanie, że strona posiada środki na natychmiastową spłatę wymaganej zaskarżoną decyzją kwoty dofinansowania bez ryzyka dla wystąpienia przesłanek z art. 61 § 1 p.p.s.a. W oparciu o argumentację wniosku zawartą w skardze można zobrazować koszty ponoszone przez skarżącą, która prowadzi prywatne przedszkole i jej aktualną sytuację finansową. Argumentacja wniosku zawarta w skardze m.in. opis wydatków oraz twierdzenia skarżącej w treści zażalenia dowodzą, że wstrzymanie wykonania decyzji mogłoby niewątpliwie uchronić przed spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Jak wynika z treści zażalenia łączna wysokość kwoty dotacji jaką skarżąca na mocy decyzji Organu I instancji zobowiązana jest zwrócić jest znacznej wysokości bowiem jest to 288.588,99 złotych. Nadto, ww. kwota stanowi tylko część kwoty dotacji, którą Organ I instancji określił jako dotację do zwrotu. Skarżąca w zakresie przez nią nie kwestionowanym dokonała zwrotu kwoty dotacji, tj. ponad 200.000,00 złotych, która wyczerpała jej oszczędności, dalej odsetki i pozostałe koszty określone przez Organ I instancji uiszcza ona w ratach. Z tym wiąże się także prawdopodobieństwo ograniczenia rozmiarów prowadzonej działalności, czy też jej zaprzestania w całości lub częściowo.
Powołane przez skarżącą okoliczności, w zestawieniu z wysokością ciążącego na niej zobowiązania pieniężnego w sposób dostateczny uprawdopodabniają wystąpienie w sprawie przesłanki niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tej sytuacji przyjąć należało, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wstrzymania wykonania decyzji w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a.
Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie pozbawi Skarbu Państwa wpływu środków do budżetu, gdyż w przypadku niekorzystnego dla strony skarżącej rozstrzygnięcia decyzja zostanie wykonana.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.
W odniesieniu do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania należy zauważyć, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości wydania orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 p.p.s.a.