I GZ 268/25

I GZ 268/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-07-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
V SA/Wa 3553/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-11-04
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
arr. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. O. K. Sp. z o.o. w restrukturyzacji w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 3553/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] sierpnia 2024 r. znak [...] w sprawie ze skargi A. O. K. Sp. z o.o. w restrukturyzacji w W. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] października 2024 r. znak [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 11 marca 2025 r., V SA/Wa 3553/24 odmówił A. O. K. Sp. z o.o. w restrukturyzacji w W. (dalej: "skarżąca", "Spółka") wstrzymania wykonania decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] sierpnia 2024 r. znak [...] w sprawie ze skargi A. O. K. Sp. z o.o. w restrukturyzacji w W. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] października 2024 r. Nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości poprzez wstrzymanie wykonania decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] sierpnia 2024 r. znak [...] o zwrot środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania w postępowaniu zażaleniowym według norm przepisanych.
Ewentualnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), poprzez bezzasadną odmowę wstrzymania wykonania decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] sierpnia 2024 r. znak [...] o zwrot środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, brak merytorycznego zbadania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz ograniczenie się wyłącznie do związania uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2023 r., sygn. akt: II GPS 2/22, pomimo wykazania przez Skarżącą, że wykonanie niniejszej decyzji wywoła niebezpieczeństwo wyrządzenia Spółce znacznej szkody oraz spowoduje trudne do odwrócenia skutki;
- przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 w zw. z art. 166 i art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez zaniechanie merytorycznego zbadania wniosku Skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji w oparciu o cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności nieuwzględnienie złożonych przez Skarżącą wraz ze skargą z 26 listopada 2024 r., dokumentów, tj. planu restrukturyzacyjnego A. O. K. Sp. z o. o. w W. sporządzonego 15 maja 2024 r., wniosku o przyznanie statusu pokrzywdzonego w śledztwie prowadzonym pod sygn. akt [...] z [...] maja 2024 r., które to dokumenty wykazują znaczne problemy finansowe Spółki i dowodzą, że w przypadku braku wstrzymania przedmiotowej decyzji istnieje bardzo wysokie ryzyko wyrządzenia Spółce znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci jej całkowitej niewypłacalności i upadłości;
- przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Prezesa PFRON z [...] sierpnia 2024 r.
- przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 269 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., poprzez uznanie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może mieć innego stanowiska niż zostało to wyrażone w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2023 r. (sygn. akt II GPS 2/22) oraz brak przedstawienia powstałego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi, mimo, że stanowisko zajęte w przywołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego nasuwa poważne zastrzeżenia, w szczególności, że brak wstrzymania wykonania kwestionowanego aktu narusza gwarantowane konstytucyjnie prawo do sądu;
- art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.), poprzez odmowę wstrzymania wykonania decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] sierpnia 2024 r. znak [...] o zwrot środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy udzielenia Skarżącej ochrony sądowej, a więc do naruszenia gwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Rozpoznając to zażalenie wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 13 listopada 2023 r., II GPS 2/22 (ONSAiWSA 2024 r. z. 1, poz. 3) stwierdził, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym skargą na postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania nie jest dopuszczalne, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., wstrzymanie wykonania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tej uchwały NSA wyjaśnił, że: "nie można wydać postanowienia o wstrzymaniu wykonania określonego aktu, jeżeli w wyniku rozpoznania i uwzględnienia skargi - zgodnie z art. 135 p.p.s.a. - sąd nie może uchylić tego aktu. Czyli rozpoznając i uwzględniając skargę na postanowienie: stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzające niedopuszczalność odwołania, sąd może uchylić zaskarżone postanowienie, co umożliwi rozpoznanie odwołania przez organ drugiej instancji, nie może jednak uchylić decyzji organu pierwszej instancji, a to oznacza, że nie może również wstrzymać wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Przyjęcie odmiennego stanowiska, tj. dopuszczenie do wydania przez sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji organu pierwszej instancji powodowałoby, że w przypadku uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonych postanowień, nadal pozostawałoby w obrocie postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji organu pierwszej instancji."
Uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a., jest wiążąca w niniejszej sprawie. Istota mocy ogólnie wiążącej uchwały sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale NSA wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować. Oznacza to, że skład sądu administracyjnego rozpoznający konkretną sprawę administracyjną nie jest uprawniony do samodzielnego przyjęcia wykładni przepisów prawa odmiennej od wykładni wyrażonej w treści sentencji uchwały NSA (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2023, s. 1362 i n.). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym zażalenie w pełni podziela stanowisko zajęte w powyższej uchwale i nie znajduje podstaw do uruchomienia trybu z art. 269 § 1 p.p.s.a. w kierunku jej podważenia.
Wprawdzie w ramach instytucji z art. 61 § 3 p.p.s.a. istnieje możliwość wstrzymania zaskarżonych aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, dotyczy to również decyzji organu pierwszej instancji. Jednak zwrot "w granicach tej samej sprawy" dotyczy sprawy w ujęciu materialnym, w związku z czym o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będą sprawy wykazujące tożsamość podmiotową i przedmiotową. Sytuacja taka wystąpi wówczas, gdy akty lub czynności dotyczyć będą tych samych podmiotów, identycznego przedmiotu, stanu faktycznego oraz podstawy prawnej (por. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2020 r., II OZ 292/20, LEX nr 2965510 i przywołane tam orzecznictwo).
W rozpoznawanej sprawie pomiędzy decyzją organu pierwszej instancji o zobowiązaniu skarżącej do zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, a zaskarżonym postanowieniem organu odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia od tej decyzji taka tożsamość sprawy nie zachodzi. Rozstrzygnięcia te dotyczą innych przedmiotowo kwestii i inna jest podstawa prawna do ich wydania.
Z tych przyczyn wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] sierpnia 2024 r. znak [...] nie mógł zostać uwzględniony.
Odnosząc się natomiast do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia o stwierdzeniu odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia należy zauważyć, że sprawa zainicjowana skargą na takie postanowienia organu odwoławczego ma charakter procesowy, nie zaś materialny, co także rozważył NSA w powołanej uchwale. W takim przypadku złożony w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie może być uwzględniony, albowiem zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, nie ma bowiem charakteru materialnoprawnego.
Tym samym bezprzedmiotowa stała się merytoryczna ocena przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., a mianowicie dotycząca tego, czy wykonanie zaskarżonego postanowienia oraz decyzji organu pierwszej instancji o zobowiązaniu skarżącej do zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, wywoła niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny podziela zdanie Sądu I instancji, że niedopuszczalne jest zastosowanie ochrony tymczasowej w odniesieniu do decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w sytuacji, gdy skarga wniesiona została na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.").
Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
W odniesieniu do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania należy zauważyć, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości wydania orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 p.p.s.a.