I GZ 279/20

I GZ 279/20 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2020-12-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Kamińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 1100/22 - Wyrok NSA z 2025-10-22
V SA/Wa 688/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-04-08
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 61 par 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 688/20 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] na decyzję Zarządu Województwa Mazowieckiego z dnia 21 stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinasowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 9 lipca 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 688/20 odmówił [...] (dalej: skarżąca lub spółka) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Zarządu Województwa Mazowieckiego z 21 stycznia 2020 r. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinasowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że spółka w skardze zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że zaskarżoną decyzją nakazano jej dokonać zwrotu całości środków otrzymanych w ramach dofinansowania Projektów, których wysokość wraz z należnymi odsetkami kształtuję się obecnie na poziomie ponad [...] zł. Jednocześnie sytuacja finansowa nie pozwala na uiszczenie ww. kwoty bez poniesienia istotnego uszczerbku majątkowego, który zaważyć może na dalszej działalności skarżącej spółki. Saldo rachunku bankowego Skarżącej na dzień 12.02.2020 roku wynosiło: -[...] zł, a na dzień sporządzenia skargi: [...] zł. Wskazał, iż zaświadczenia wydanego przez Santander Bank Polska S.A. wynika, iż roczne obroty Skarżącej na rachunku posiadanym w banku (tj. zarówno wpływy jak i wypływy) wynoszą około [...] zł co jednoznacznie świadczy o tym, iż Spółka nie posiada środków w kwocie określonej zaskarżoną decyzją, a co więcej zgromadzenie takich środków w krótkim czasie nie jest możliwe. Spółka posiada zaciągnięty kredyt, którego raty wpływają znacznie na płynność finansową spółki (miesięczne raty wynoszą ponad [...] zł). W związku, z czym istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że jakiekolwiek dodatkowe obciążanie przepływów Spółki na dzień dzisiejszy będzie wiązało się z jej niewypłacalnością, także w stosunku do aktualnych wierzycieli.
Zdaniem skarżącej z rachunku zysków i strat wynika, iż pomimo znacznych obrotów, Spółka generuje straty. Na koniec 2018 roku była to strata w wysokości ponad [...] zł. Wyjaśniła, iż sprawozdanie finansowe za 2019 rok nie zostało jeszcze sporządzone. Załączone do skargi dokumenty obrazują kondycję Spółki, która sukcesywnie, ale powoli zmniejsza straty spowodowane dużymi inwestycjami w różne projekty inwestycyjne (m.in. [...] , których dotyczy zaskarżona decyzja). W aktualnej sytuacji spłata zwrotu dofinansowania nie jest możliwa bez likwidacji Spółki i zaprzepaszczenia możliwości obrony praw Spółki w toku postępowania sądowego. Aktywa posiadane przez Spółkę również nie pozwalają na ich szybkie zbycie, a nawet gdyby taka możliwość zaistniała (czy też była konieczna w związku z możliwą egzekucją administracyjną), to spowodowałoby to zbycie poniżej przedstawionych aktywów poniżej ich wartości, a uzyskana suma nie wystarczyłaby na zapłatę kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji.
Spółka jest właścicielem działki budowlanej położonej w [...], która sama w sobie stanowi relatywnie bardzo małą wartość (kwota [...] zł) w stosunku do realizowanego na niej projektu budowlanego. Aktualnie toczą się prace budowlane, mające na celu, przy współpracy z inwestorem zewnętrznym dokończenie inwestycji i zrealizowanie wyjścia z inwestycji i uzyskania zwrotu w podwójnej wysokości. Będzie to jednak możliwe dopiero na przełomie roku 2020/2021.
Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji WSA w Warszawie podkreślił, że skarżąca nie uprawdopodobniła niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Sąd I instancji podkreślił, że przestawione przez skarżącą dokumenty nie w pełni przedstawiają sytuację finansową spółki. Chodzi tu o przedłożone wraz z wnioskiem: wydruk z systemu internetowego banku salda rachunków z 24.02.2020 roku, wydruk z systemu internetowego banku dotyczący kredytu spółki wraz z harmonogramem spłat, oraz rachunek zysków i strat (wariat porównawczy za 2017 i 2018 r.). Dokumentami obrazującymi sytuację finansową spółki są w szczególności zeznania podatkowe, rachunki bankowe, dokumenty finansowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Tych zabrakło.
Sąd podał, że z dokumentów dołączonych do wniosku nie wynika, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki lub znaczną szkodę. Z ww. dokumentacji wynika, że spółka poniosła stratę z działalności gospodarczej – 209.300,29 zł. (w roku 2018 r.), co nie oznacza automatycznie utraty płynności finansowej. Wykazywanie przy dużych obrotach równocześnie wysokich kosztów uzyskania przychodów, nie przesądza, że spółka nie dysponuje środkami finansowymi. Strata mająca znaczenie dla rozliczeń podatkowych nie oznacza realnego braku środków finansowych.
WSA zauważył, że spółka nie przedstawiła żadnych dokumentów finansowych dotyczących roku 2019 r., z kolei rozstrzygnięcie nie może opierać się na nieaktualnych dokumentach niedotyczących bieżącej działalności spółki. Z dokumentów przedstawionych przez spółkę w żaden sposób nie wynika również, żeby sytuacja finansowa spółki była na tyle trudna, żeby konieczne było ogłoszenie upadłości. Spółka nadal funkcjonuje i brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że utraciła płynność finansową. Samo gołosłowne twierdzenie, że wykonanie decyzji może doprowadzić do ogłoszenia upadłości spółki, nie jest wystarczające dla przyjęcia, że wystąpiły przesłanki zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skarżąca nie wykazała, bowiem jakoby wykonanie zaskarżonej decyzji, mogło spowodować ryzyko czy niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie wystarczy, bowiem jedynie złożenie wniosku i wskazanie na okoliczności związane z możliwością wyrządzenia szkody znacznej wartości w majątku skarżącej. Te, bowiem powinny zostać poparte dokumentami, które uwiarygodniłyby sytuację wskazaną we wniosku. Dokumenty takie do wniosku nie zostały jednak dołączone. Tym samym ewentualne dolegliwości finansowe, które nie zostały poparte materiałem źródłowym nie mogły stanowić podstawy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca spółka wnosząc o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania decyzji Zarządu Województwa Mazowieckiego z 21 stycznia 2020 r. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu kwoty dofinasowania. Ewentualnie spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
1. art. 106 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) poprzez niezastosowanie i nie wzięcie pod uwagę z urzędu okoliczności powszechnie znanej tj. występowania na terytorium Polski stanu epidemii (wcześniej zagrożenia epidemicznego), ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej z tym związane, a tym samym zaistnienie również nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających konieczność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji
2. art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), art. 77 § 1 k.p.a, art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nierozpoznaniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy, dokonaniu dowolnej oceny dowodów i wyprowadzeniu przez Sąd I instancji wniosków nie znajdujących oparcia w materialne dowodowym sprawy i stanie faktycznym oraz sprzecznych z załączonymi do wniosku dokumentami finansowymi spółki, a w konsekwencji nieuwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji;
3. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i dowolne uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do wstrzymanie wykonania decyzji, co stało się podstawą do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Spółka wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów: bilansu zysków i strat skarżącej za 2019 rok na okoliczność wykazania faktu trudnej sytuacji finansowej spółki, a tym samym podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na trudne do odwrócenia skutki. Powołanie ww. dowodów było niemożliwe na etapie składania skargi wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem dokumenty te powstały w ostatnim czasie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z przepisu tego wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jego wykonania. Sąd orzeka w kwestii wstrzymania wykonania decyzji na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla skarżącego niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Skoro Sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienie NSA z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II GZ 87/13).
Wniosek spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został uzasadniony w sposób pozwalający na ocenę czy zaistniały przesłanki przemawiające za wstrzymaniem wykonania decyzji, skoro we wniosku tym skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących, w jakiej kondycji finansowej znajduje się prowadzona przez nią spółka. Wobec tego Sąd I instancji zgodnie z prawem odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skoro do dnia rozpatrzenia omawianego wniosku strona nie wskazała żadnych okoliczności, które w kontekście przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a uzasadniałyby zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega jednak, że wskazany niedostatek wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został uzupełniony w zażaleniu, gdzie strona wskazała okoliczności, które jej zdaniem uprawdopodabniają niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem wydanej w sprawie decyzji. Chodzi tu o przedłożony wraz z zażaleniem bilans zysków i strat skarżącej za 2019 rok. Ten aktualny w swej wymowie dokument oceniany wespół z uprzednio złożonymi dokumentami dotyczącymi kondycji finansowej skarżącej oraz co istotne wysokością kwoty zwrotu dofinansowania (ponad 400 000 zł) świadczy o zasadności objęcia spółki ochroną tymczasową. W orzecznictwie był już wyrażany pogląd, że w takich okolicznościach NSA uprawniony jest do ponownej oceny wniosku i do ewentualnego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (zob. postanowienia NSA: z dnia 15 grudnia 2010 o sygn. akt I GZ 418/10, z dnia 11 stycznia 2011 r. o sygn. akt II GZ 424/10, z dnia 26 lipca 2012 r. o sygn. akt II OZ 614/12).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego załączone do zażalenia dokumenty, jak i wyjaśnienia uprawdopodabniają wystąpienie w przypadku skarżącej przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Biorąc pod uwagę wynik finansowy spółki oraz wysokość kwoty zobowiązującej skarżącą do zapłaty (ponad 400 000 zł) należało przyjąć, że natychmiastowe wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki i wyrządzi znaczną szkodę w postaci likwidacji spółki
Sam fakt znacznego utrudnienia w prowadzeniu działalności gospodarczej w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji, mogący spowodować konieczność likwidacji przedsiębiorstwa uzasadnia uznanie, że może zachodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt I GSK 1476/11).
W tym stanie rzeczy NSA uznał, że wykonanie zaskarżonej decyzji może wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 zd. 1 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.