I GZ 267/21

I GZ 267/21 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2021-09-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Pietrasz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
602  ceny
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1939/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-02-25
I GSK 1470/22 - Wyrok NSA z 2025-09-17
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przywrócono termin
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 15 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] Sp. z o.o. w T. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1939/20 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w T. G. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. NSA/post.1 – postanowienie "ogólne"
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1939/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu wniosku [A.] sp. z o. o. w T. G. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego W. P. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków postanowił: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że pismem z 30 września 2020 r. strona skarżąca wniosła skargę na opisaną w komparycji postanowienia decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego W.P.
Odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 stycznia 2021 r. wzywającego skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi skutecznie doręczono pełnomocnikowi skarżącej 11 stycznia 2021 r. (ZPO – k. 67 akt sądowych), a zatem termin do jego wykonania mijał z dniem 18 stycznia 2021 r.
Pismem z 28 stycznia 2021 r. pełnomocnik strony wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż termin nie został zachowany przez pełnomocnika z przyczyn od niego niezależnych.
Pełnomocnik skarżącej wskazał, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego zostało doręczone w Kancelarii pełnomocnika w dniu 11 stycznia 2021 r. Korespondencja sądowa została odebrana przez upoważnioną pracownicę kancelarii, która z ciężkimi objawami zdrowotnymi tego samego dnia opuściła miejsce pracy. Ww. wskazana pracownika była chora na COVID-19, w związku z czym została objęta kwarantanną od 12 stycznia 2021 r. do 21 stycznia 2021 r. Na dowód powyższego, pełnomocnik załączył do wniosku informację o izolacji domowej ww. pracownicy. Z uwagi na fakt, że wszyscy pracownicy kancelarii mieli bezpośredni kontakt z pracownikiem administracyjnym, kancelaria została tego samego dnia tj. 11 stycznia 2021 r. zamknięta.
W dniu 15 stycznia 2021 r. u pełnomocnika skarżącej adwokata A. R. został potwierdzony wirus COVID-19, w związku z czym przebywał on na izolacji domowej od 15 stycznia 2021 r. do 24 stycznia 2021 r., na dowód czego załączył informację o izolacji domowej. Ponadto, pełnomocnik wskazał, że pierwsze objawy zaobserwował u siebie już w dniu 11 stycznia 2021 r., a samą chorobę przechodził bardzo ciężko.
W związku z powyższym, pełnomocnik nie miał możliwości uiszczenia opłaty w wymaganym przez Sąd terminie nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Tym samym, pełnomocnik wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w pierwszym terminie po zakończeniu izolacji jednocześnie uzupełniając brak fiskalny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonując oceny zawinienia czy też jego braku w uchybieniu terminowi stwierdził, że okoliczności podnoszone przez pełnomocnika Skarżącej we wniosku o przywrócenie terminu nie mogły stanowić podstawy do jego uwzględnienia. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika brak uiszczenia wpisu sądowego od skargi można zakwalifikować jako okoliczność zależną od niego, mając na uwadze podniesione przez niego okoliczności.
Rozpoznając wniosek Sąd miał na uwadze fakt, że pełnomocnik Skarżącej nie prowadzi kancelarii samodzielnie. Ma wspólniczkę, również adwokata, która zgodnie z treścią pełnomocnictwa z dnia 25 listopada 2019 r. (k. 22 akt sądowych) także jest umocowana do reprezentowania Skarżącej w niniejszej sprawie. Pełnomocnik miał więc współpracownika, któremu mógł powierzyć część swoich obowiązków zawodowych w tym trudnym dla siebie okresie, aby uchronić klientów przed swoimi ewentualnymi błędami. Co prawda kancelaria pełnomocników skarżącej została zamknięta z powodu kontaktu bezpośredniego z osobą zarażoną COVID-19, niemniej jednak brak jest informacji o stanie zdrowia drugiego pełnomocnika, który mógł dokonać czynności poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Pełnomocnik Skarżącej nie zdecydował się jednak powierzyć tego obowiązku drugiemu pełnomocnikowi Skarżącej. Jest to tym bardziej nieakceptowalne, że czynność uiszczenia wpisu nie wymaga sporządzenia pisma procesowego czy też znajomości akt sprawy. O ile jak najbardziej zrozumiałe jest zarówno złe samopoczucie pełnomocnika jak i zamknięcie kancelarii, o tyle brak poinformowania o obowiązku uiszczenia wpisu sądowego drugiego z ustanowionych pełnomocników należy traktować jako okoliczność zawinioną przez pełnomocnika Skarżącej. Nie bez znaczenia jest również, iż pełnomocnik Skarżącej, zgodnie z załączonym do wniosku dokumentem pn. "Informacja o pobycie w izolacji", przebywał na izolacji domowej od dnia 15 stycznia 2021 r. do dnia 24 stycznia 2021 r. Nie był on hospitalizowany. Brak jest jakichkolwiek dokumentów, że od dnia 11 stycznia 2021 r. do dnia 15 stycznia 2021 r. nie był w stanie pozwalającym na uiszczenie brakującej kwoty wpisu lub ewentualnie przekazanie powyższej informacji o wezwaniu sądowym drugiemu z ustanowionych pełnomocników. W tym miejscu Sąd zauważa, że pracownik kancelarii K. L. opuściła miejsce pracy z przyczyn zdrowotnych w dniu 11 stycznia 2021 r. i na izolacji domowej przebywała już od dnia 12 stycznia 2021 r., a nie dopiero od dnia 15 stycznia 2021 r. jak pełnomocnik Skarżącej.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik skarżącej Spółki. Zaskarżył postanowienie w całości wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł oraz o zasądzenie od uczestnika na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Względnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego.
W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej wskazał, że po odbiorze korespondencji przez pracownika sekretariatu Pani K. L., korespondencja nie została nawet przekazana wspólnikowi pełnomocnika skarżącej, stąd też jakiekolwiek działania w tym zakresie nie mogły zostać podjęte. Wspólniczka Kancelarii nie posiadała informacji o wezwaniu oraz konieczności dokonania opłaty z niego wynikającej. Powyższe powodowane było faktem, iż formalnym pełnomocnikiem w sprawie pozostawał wyłącznie adwokat A. R. Skarżący zaznaczył, że wobec zaistniałej sytuacji oraz pogarszającym się stanie zdrowia pełnomocnika skarżącej wspólnicy kancelarii podjęli decyzję o natychmiastowym zamknięciu Kancelarii oraz skierowaniu wszystkich pracowników i wspólników do izolacji domowej. Kancelaria pozostawała zamknięta od godzin popołudniowych od dnia 11 stycznia 2021 r.
Uczestnik postępowania wniósł odpowiedź na zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie zaś z przepisem art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie - jak zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie - jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 lutego 2012 r., II FZ 145/12; z 24 listopada 2011 r., II FZ 711/11 - orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie wskazane jako przeszkoda w dochowaniu terminu okoliczności mają charakter szczególny, albowiem opierają się na chorobie pełnomocnika strony skarżącej oraz pracownicy kancelarii odbierającej korespondencję sądową. Osoby te zostały zarażone wirusem SARS-CoV-2, który wywołał pandemię o skali światowej, w związku z czym pełnomocnik chcąc zminimalizować ryzyko przeniesienia wirusa na innych poddał się izolacji jak również podjęto decyzję o zamknięciu całej Kancelarii. Podjęcie tych działań zapobiegawczych spowodowało, że wezwanie Sądu nie zostało wykonane i wpis od skargi nie został uiszczony w terminie. Zdaniem NSA, Sąd I instancji nie uwzględnił po pierwsze, że okoliczności podane we wniosku mają stanowić jedynie uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, nie zaś go udowadniać, a po drugie pominął specyfikę stanu epidemii. Sąd I instancji nie wziął też pod uwagę tego, że człowiek chory, może czuć się na tyle źle, że nadmierne byłoby wymaganie, aby w takim stanie podejmował czynności zawodowe.
Zgodnie z informacjami na stronie rządowej pacjent.gov.pl zaleca się, aby osoba mająca objawy zakażenia pozostawała w izolacji domowej. W każdym wypadku podejrzenia zarażenia u siebie lub osób z bliskiego otoczenia, zaleca się zachowanie ostrożności i ograniczenie kontaktu z innymi osobami. Takie też komunikaty, kładące nacisk na daleko posunięta ostrożność w kontaktach z innymi zarówno na co dzień, jak i szczególnie przy samym podejrzeniu u siebie są przekazywane zarówno przez przedstawicieli władz państwowych oraz ekspertów medycznych w mediach.
Jak wynika z akt sprawy wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego zostało doręczone do kancelarii pełnomocnika w dniu 11 stycznia 2021 r. Korespondencja sądowa została odebrana przez upoważnioną pracownicę kancelarii, która z ciężkimi objawami zdrowotnymi tego samego dnia opuściła miejsce pracy. Ww. wskazana pracownika była chora na COVID-19, w związku z czym została objęta kwarantanną od 12 stycznia 2021 r. do 21 stycznia 2021 r. Na dowód powyższego, pełnomocnik załączył do wniosku informację o izolacji domowej ww. pracownicy (wydruk informacji z systemu [...] e-zdrowie). Z uwagi na fakt, że wszyscy pracownicy kancelarii mieli bezpośredni kontakt z pracownikiem administracyjnym, kancelaria została tego samego dnia tj. 11 stycznia 2021 r. zamknięta. Z kolei w dniu 15 stycznia 2021 r. u pełnomocnika skarżącej adwokata A. R. został potwierdzony wirus COVID-19, w związku z czym przebywał on na izolacji domowej od 15 stycznia 2021 r. do 24 stycznia 2021 r., na dowód czego załączył informację o izolacji domowej. Ponadto, pełnomocnik wskazał, że pierwsze objawy zaobserwował u siebie już w dniu 11 stycznia 2021 r., a samą chorobę przechodził bardzo ciężko.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, te okoliczności uzasadniały podjęcie środków ostrożności w celu zminimalizowania ryzyka zakażenia innych osób, np. poprzez kontakt z innymi osobami czy też innych osób z dokumentacją Kancelarii. W dobie pandemii, która od ponad roku paraliżuje życie obywateli i działanie organów państwa, wyrażać się ona powinna w dbaniu nie tylko i bezpieczeństwo własne, ale także osób w otoczeniu, z którymi ma się kontakt osobisty lub przez przedmioty mogące przenosić wirusa. Taka postawa jest działaniem korzystnym społecznie, gdyż może przyczynić się do wygaszenia pandemii.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że sytuację zarażeniem wirusem SARS-CoV-2 można rozpatrywać w kategoriach siły wyższej, na którą osoba nie ma wpływu i nie mogła jej zapobiec, gdyż ze względu na wysoce zakaźny charakter tego wirusa i stosunkowo długi okres jego inkubacji, często nie jest możliwe zapobieżenie zachorowaniu i wcześniejsze wyeliminowanie wątpliwości co do zakażenia, niż po pojawieniu się konkretnych objawów. Natomiast z uwagi na wskazaną wysoką zakażalność już przy pojawieniu się podejrzenia o zakażeniu priorytetem powinno być zagwarantowanie bezpieczeństwa własnego i innych poprzez samoizolację w celu ograniczenia transmisji wirusa. Do tego dochodzi czynnik psychologiczny związany z obawą, że w danym przypadku przebieg choroby będzie miał gwałtowny i ostry przebieg, wymagający hospitalizacji. Wszystko to sprawia, że w sytuacji bycia osobą zakażoną kwestie związane z codziennymi i służbowymi zobowiązaniami często ustępują takim wartościom jak zdrowie i bezpieczeństwo.
W ocenie NSA nadmierne jest oczekiwanie, że czynności zawodowe będzie podejmować osoba chora, zakażona koronawirusem. Okoliczności takie usprawiedliwiają to, że taka osoba jest skoncentrowana na sprawach zdrowotnych, a jej stan psychiczny usprawiedliwiać może nawet zapomnienie o koniczności podjęcia terminowej czynności procesowej. Zarówno złe samopoczucie, jak i wspomniane obawy uprawdopodabniają tezę o tym, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło bez winy pełnomocnika strony skarżącej.
Mając to na uwadze, zdaniem NSA, Sąd I instancji nie dokonał należytej oceny przedstawionych we wniosku okoliczności w kontekście braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminu. Sąd I instancji skupił się na kwestii, że w sprawie był wyznaczony drugi pełnomocnik który mógł wykonać czynność opłacenia skargi. Jednakże należy wziąć pod uwagę że drugi pełnomocnik nie miał wiedzy o korespondencji sądowej która została skierowana do adw. A. R. Pracownica która ją odebrała z potwierdzeniem zarażenia wirusem covid-19 została poddana izolacji. Tego samego dnia kancelaria została zamknięta. Natomiast kilka dni później u pełnomocnik adw. A. R. również stwierdzono zarażenie wirusem covid-19. Sąd I instancji nie wziął też pod uwagę tego, że człowiek chory, może czuć się na tyle źle, że nadmierne byłoby wymaganie, aby w takim stanie podejmował czynności zawodowe. Wymagane było wyłącznie uprawdopodobnienie czy pełnomocnik mógł znajdować się w takim stanie, który powodował złe samopoczucie i wytrącenie z równowagi na tyle istotne, że uprawdopodabnia ono brak winy w uchybieniu terminu. Oprócz choroby, Sąd I instancji powinien był zważyć na obawę bycia osobą zakażoną, gdyż już ta okoliczność stanowi zagrożenie dla zdrowia i może zakłócać równowagę psychiczną i sprawne funkcjonowanie w sferze zawodowej.
Konieczne było więc uwzględnienie szczególnych okoliczności, w jakiej znajdował się pełnomocnik i pracownicy Kancelarii tj. tego, że dotyczyło ono nie zwykłego przeziębienia, lecz wysoce zakaźnej choroby mogącej zagrażać życiu. Ponadto, zdaniem Sądu, o braku winy w uchybieniu terminu może też świadczyć krótki okres uchybienia i fakt, że niezwłocznie po ustaniu przyczyny uniemożliwiającej opłacenie skargi czynność ta została wykonana. W ocenie NSA, Sąd I instancji nie rozważył okoliczności związanych ze stanem zdrowia pełnomocnika w szczególnym okresie związanym z ogłoszeniem na terenie RP stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii, które mogły rzutować na jego zachowanie. Zdaniem Sądu organ prezentował nadmierny rygoryzm przejawiający się w oczekiwaniu, aby osoba chora i na dodatek pozostająca w sytuacji uzasadnionej obawy co do stanu zakażenia siebie i swoich współpracowników koronawirusem, pamiętała o czynnościach zawodowych i skrupulatnie je wykonywała.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżąca uprawdopodobniła w wystarczający sposób okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
W konsekwencji zasadne było uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o przywróceniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na podstawie na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 86 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a.