I GZ 266/25

I GZ 266/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-07-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Apollo /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 53 par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 535/25 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi [...] na akt Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 15 listopada 2023 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 9 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, Sąd I instancji) w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 535/25 odrzucił wnioski [...] (dalej jako: strona, skarżąca) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym:
Skarżąca wniosła do WSA skargę na akt wydany przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w Warszawie (dalej jako: UFG) w przedmiocie odmowy umorzenia w całości opłaty za brak spełnienia obowiązku ubezpieczenia OC.
Razem ze skargą strona - reprezentowana przez pełnomocnika (męża) - złożyła pismo z dnia 14 stycznia 2025 r., w którym sformułowała: wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
W uzasadnieniu żądania przywrócenia terminu do wniesienia skargi wskazano, że tut. Sąd w treści - wydanego wobec skarżącej - postanowienia z dnia 17 października 2024 r., sygn. akt V SAB/Wa 47/24, zaznaczył, że brak wymaganego prawem pouczenia strony przez UFG o możliwości odwołania się do sądu administracyjnego od wydanego przez ten organ aktu (pisma informującego o braku podstaw do umorzenia opłaty za niespełnienie obowiązku ubezpieczenia OC), umożliwia przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
W motywach wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, reprezentujący skarżącą pełnomocnik wyjaśnił natomiast, że ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zostało mu doręczone w dniu 20 grudnia 2024 r. Pełnomocnik od dnia 25 grudnia 2024 r. był chory ([...]), co skutkowało jego niezdolnością do pracy w okresie od dnia 27 grudnia 2024 r. do dnia 8 stycznia 2025 r. Na potwierdzenie powyższego dołączono zaświadczenie lekarskie (autor pisma wskazał, że jest osobą bezrobotną, a zatem dokumentem potwierdzającym jego niezdolność do pracy nie było zwolnienie lekarskie L4, a zaświadczenie lekarskie). Z uwagi na zaistniałe okoliczności pełnomocnik strony stwierdził, że skarżąca nie ponosi winy w niezłożeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w terminie wymaganym art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
Odrzucając wnioski złożone przez pełnomocnika skarżącej Sąd I instancji wskazał, że co do pierwszego z nich powołana przez skarżącą podstawa prawna z art. 53 § 2 p.p.s.a. w treści pisma z dnia 14 stycznia 2025 r. była nieprawidłowa. W ocenie WSA nie może ulegać wątpliwości, że bezpośrednią podstawę prawną do formułowania przez stronę żądań w zakresie przywrócenia terminu stanowią przepisy przewidziane w art. 86-87 p.p.s.a.
Sąd I instancji wskazał, że skarżąca 20 grudnia 2024 r. odebrała odpis postanowienia z 17 października 2024 r. o sygn. akt V SAB/Wa 47/24, z uzasadnienia którego powzięła informację o dopuszczalności zaskarżenia aktu UFG z dnia 15 listopada 2023 r. oraz ewentualnej możliwości przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W ocenie Sądu I instancji należało przyjąć, że w dniu doręczenia stronie wyżej wskazanego orzeczenia, a więc w dniu 20 grudnia 2024 r. ustała przeszkoda, która uniemożliwiła dochowanie terminu do wniesienia skargi. Ostatni dzień siedmiodniowego terminu na złożenie skargi wraz z wnioskiem do przywrócenie terminu do jej wniesienia, upłynął zatem dla skarżącej w dniu 27 grudnia 2024 r. Skarżąca natomiast złożyła skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dopiero w dniu 14 stycznia 2025 r. (k. 25 akt sądowych). Zdaniem WSA strona uchybiła siedmiodniowemu terminowi przewidzianemu co skutkowało odrzuceniem. Ostatnio powołany przepis obliguje bowiem Sąd do odrzucenia spóźnionego wniosku o przywrócenie terminu.
Oceniając drugi wniosek skarżącej WSA wskazał, że w rozpatrywanej sprawie opóźnienie we wniesieniu skargi na rozstrzygnięcie UFG (pismo z dnia 15 listopada 2023 r.) przekroczyło rok. Zgodnie zaś z art. 87 § 5 p.p.s.a. po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Zdaniem Sądu I instancji, owo zaostrzenie przesłanek miało bezpośredni wpływ na ocenę wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (składanej po upływie roku). Zdaniem Sądu I instancji, takie kaskadowe kierowanie wniosku o przywrócenie terminu w warunkach przewidzianych w art. 87 § 5 p.p.s.a. powinno zostać uznane za niedopuszczalne, zwłaszcza, że powołanej przez stronę okoliczności (przeziębienie pełnomocnika) nie sposób uznać za nadzwyczajną (wyjątkową) okoliczność w kontekście zaostrzonego, szczególnego rygoru przywracania terminu przewidzianego w art. 87 § 5 p.p.s.a.
Z powyższym orzeczeniem Sądu I instancji nie zgodziła się skarżąca. Zaskarżając postanowienie w całości, wniosła o jego uchylenie.
W odpowiedzi na zażalenie UFG wniósł o jego oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie złożone przez stronę okazało się zasadne i skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia.
Podkreślić należy, że istota sprawy objętej zażaleniem sprowadza się zatem do oceny zasadności stanowiska Sądu I instancji, wyrażającego się w zaskarżonym orzeczeniu o odrzuceniu skargi w kontekście woli skarżącego wyrażonej w skardze, aby Sąd I instancji uznał, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznał skargę.
Należy zauważyć, że możliwość złożenia skargi na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, o której jest mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jest ograniczona terminem wyznaczonym w art. 53 § 2 p.p.s.a., tj. terminem trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu zaskarżalnej czynności (art. 53 § 2 zdanie pierwsze: "Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności") – zatem w przedmiotowej sprawie to dzień dostarczenia pisma UFG, co de facto nie jest podważane ani w skardze ani w zażaleniu. Po wniesieniu skargi sąd może nie uwzględnić jego upływu i mimo to rozpoznać skargę, gdy uzna, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącego – wynika to wprost z treści art. 53 § 2 zdanie 2: "Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę."
W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji słusznie zatem przyjął, że skarga wniesiona została po terminie. Tym samym, aby skarga została rozpoznana po terminie, Sąd I instancji musiałby uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej. W skardze wniesionej przez skarżącą pismem z 14 stycznia 2025 r. skarżąca, na podstawie art. 53 § 2 zd. 2 p.p.s.a., zawarła wiosek o uznanie, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jej winy. Jako argumenty przemawiające za brakiem jej winy wskazała, że pismo UFG nie zawierało pouczenia co do możliwych środków zaskarżenia. Zaznaczyła także, że nie miała świadomości, że jest to czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., podlegająca zaskarżeniu na podstawie art. 53 § 2 p.p.s.a. Skoro zatem skarżąca w skardze wniosła o uznanie, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jej winy (na podstawie art. 53 § 2 zdanie 2 p.p.s.a), to należy wyciągnąć wniosek, że Sąd I instancji błędnie uznał winę skarżącej wynikającą z tego, że skarżąca powinina wnieść o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (czego nie uczyniła).
Skoro zatem ustawodawca wprost w treści przepisu art. 53 § 2 przewidział, że sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącej i rozpoznać skargę (art. 53 § 2 zd. 2 p.p.s.a.), rzeczą sądu I instancji powinna być zatem ocena, czy art. 53 § 2 zd. 2 p.p.s.a. w okolicznościach danej sprawy znajdzie zastosowanie.
W realiach przedmiotowej sprawy podkreślić należy, że niewniesienie przez skarżącej wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (instytucja ta została zawarta w art. 86 § 1 p.p.s.a.) nie może być poczytane za jego winę skoro skarżąca skorzystała z instytucji zawartej w art. 53 § 2, który umożliwia jej wniesienie i rozpoznanie skargi po terminie o ile sąd uzna, że niedotrzymanie terminu wniesienia aktu zaskarżenia nie było spowodowane jej winą.
Tym samym, skoro nie było przedmiotem sprawy uchybienie terminowi do wniesienia skargi, a wina skarżącej nie może być sprowadzona do tego, że nie wystąpiła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, to Sąd I instancji winien rozpoznać czy uchybienie terminu do wniesienia skargi przez skarżącą nastąpiło z jej winy uwzględniając przy tym okoliczności wskazane przez skarżącego we wniosku, które spowodowały – zdaniem skarżącego – wniesienie skargi po terminie, a które mają świadczyć o braku jej winy, w tym także fakt, że skarżąca nie pozostawała w bezczynności i cały czas podejmowała działania w sprawie.
Podkreślić przy tym należy, że przesłanka "braku winy" ma jednak charakter w znacznym stopniu ocenny i nie daje skarżącemu pewności, że jego skarga wniesiona po upływie terminu trzydziestu dni zostanie rozpoznana (postanowienie SN z 11 sierpnia 2022 r. II CSKP 108/22, LEX 3410326). Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądza, czy zasadne jest uznanie, że skarżąca uchybiła terminowi bez swojej winy. Brak rozważenia takiej możliwości, mógł jednak pozbawić skarżącej jej ustawowego prawa do rozpoznania skargi mimo uchybienia trzydziestodniowemu terminowi. Okoliczność ta uzasadniała uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.