I GZ 246/24

I GZ 246/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-08-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Grzelak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Sygn. powiązane
V SA/Wa 43/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-11-15
Skarżony organ
Minister Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A Sp. z o.o. w likwidacji w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 43/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z
5 marca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 43/24, odmówił A Sp. z o.o. w K. (dalej: skarżąca) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z [...] października 2023 r. w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej.
We wniosku o wstrzymanie, zawartym w skardze na ww. decyzję z
[...] października 2023 r., spółka wskazała, że wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest niezbędne, ponieważ ewentualne jej wykonanie przed uzyskaniem prawomocności może spowodować nieodwracalną, znaczną szkodę na rzecz Spółki lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Wszczęcie egzekucji wobec Spółki, z uwagi na jej aktualną sytuację finansową i majątkową, praktycznie uniemożliwiłoby dalsze prowadzenie postępowania w sprawie. W ocenie Skarżącej sprawa przez organy administracji została rozstrzygnięta w niewłaściwy sposób, wobec tego Spółka zamierza w pełni skorzystać z uprawnienia do kontroli sądowej rozstrzygnięć administracyjnych. Aby to wykonać Spółka musi posiadać środki finansowe zarówno pokrywające koszty zastępstwa procesowego profesjonalnych pełnomocników, jak i również środki pozwalające wniesienie wszelkich właściwych opłat sądowych i wpisów. Przy bieżącej sytuacji majątkowej Spółki, egzekucja z jej majątku pozbawiłaby możliwości dochodzenia swoich praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skarżąca wskazała, że w ciągu ostatnich kilku lat nie osiągnęła żadnych przychodów, a zalicza stratę finansową, co potwierdza sprawozdanie finansowe dołączone do skargi. W istotnej części sytuacja majątkowa Spółki jest spowodowana przeciągającym się postępowaniem. Strona zaznaczyła, że w okresie prowadzenia postępowania administracyjnego zarówno przez Agencję, jak i Ministra Skarżąca nie mogła gromadzić środków finansowych m.in. poprzez pozyskiwanie zewnętrznych inwestorów, które mogłyby zostać przeznaczone na bieżącą działalność lub spłatę ewentualnej należności. Ponadto, przeciągające się postępowanie administracyjne (niezależnie od przyczyny opóźnienia) spowodowało, że Skarżąca musiała w dalszym stopniu ponosić wydatki związane z działalnością Spółki. Bez finalnego rozstrzygnięcia sprawy nie było i nie jest możliwe prowadzenie aktywnej działalności, gdyż istnieje niepewność prawna co do sytuacji Spółki.
Sąd I instancji odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji podniósł, że zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd na wniosek strony może wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, będących przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja ta ma charakter wyjątku od zasady przewidującej, że ostateczna decyzja/postanowienie administracyjne korzystają z domniemania zgodności z prawem i podlegają wykonaniu.
Dokonując oceny wniosku w powyższym świetle Sąd I instancji uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Skarżąca nie przytoczyła we wniosku okoliczności, których obowiązek podania wynika z art. 61 § 3 p.p.s.a., wskazujących na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Samo powołanie się na możliwość znacznej szkody i ewentualne konsekwencje finansowe nie uprawnia do oceny spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Opisane we wniosku i prognozowane przez Stronę konsekwencje wykonania zaskarżonej decyzji, w tym niebezpieczeństwo prowadzenia egzekucji, nie może wprost prowadzić do uznania, że w sprawie występują okoliczności uzasadniające automatyczne wstrzymanie wykonania decyzji. Przyznać należy, że wdrożenie czynności egzekucyjnych zawsze powoduje negatywne skutki wobec majątku zobowiązanego. Jednak nie zawsze skutki te wiążą się z wywołaniem znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy bowiem zabezpieczeniu Strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z 28 lipca 2009 r. I FSK 450/09, CBOSA). Do takich kwalifikowanych skutków na gruncie rozpoznawanego wniosku nie należy hipotetyczne założenie Skarżącej, że wszczęcie egzekucji spowoduje nieodwracalne i poważne zagrożenie dla istnienia Spółki.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo, że wystąpiły przesłanki do wstrzymania wykonalności decyzji określone w tym przepisie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Strona skarżąca, zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa ziszczenia się ustawowych przesłanek warunkujących zastosowanie ochrony tymczasowej. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne.
Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu, przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, iż szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
W piśmiennictwie i judykaturze zgodnie przyjmuje się, że art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę wnioskującą o udzielenie ochrony tymczasowej na jego podstawie do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia. Na wnioskodawcy spoczywa więc obowiązek jedynie uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności (por. M. Jagielska, pkt 7 komentarza do art. 61 § 3 p.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod red. Romana Hausera i Marka Wierzbowskiego, 5. wyd. zmienione i uzupełnione, wyd. C.H.BECK, Warszawa 2017, str. 406-407 oraz powołane tam orzecznictwo).
Poza tym – jak wskazywano już w judykaturze wielokrotnie – skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne (por. np. postanowienie NSA z 27 października 2016 r. o sygn. akt II GZ 1099/16 i powołane tam orzecznictwo; dostępne w CBOSA). W przypadku uchylenia decyzji, uiszczona należność podlega bowiem zwrotowi (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt I GZ 217/11). Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest to, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczone, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które może spowodować dla strony wykonanie zaskarżonej decyzji. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Taką okolicznością nie jest wyłącznie sama wysokość należności (124 697 zł). Okoliczność ta sama z siebie nie uzasadnia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji bowiem każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego (por. postanowienie NSA z 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1799/11).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, objęte kontrolą postanowienie Sądu o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem, szczegółowo uzasadnione i nie podważa go argumentacja zażalenia.
Przede wszystkim zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że strona nie uprawdopodobniła, że nieudzielenie jej ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki, w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania po jej stronie trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca nie wykazała swojej sytuacji finansowej, ani do wniosku ani do zażalenia nie dołączyła żadnych dokumentów na poparcie zgłoszonych twierdzeń, a zatem dokonanie ustalenia, jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na skarżącej (tj. czy wykonanie decyzji mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki i/lub znaczną szkodę w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.), okazało się niemożliwe. Wymogu tego nie spełnia dołączona do wniosku "wizualizacja sprawozdania finansowego za rok 2022". Oznacza to, że pozytywna ocena, gołosłownego w istocie wniosku i zażalenia była wykluczona.
Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżąca zarówno we wniosku jak i w zażaleniu nie uprawdopodobniła przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazanych w treści art. 61 § 3 p.p.s.a.
Przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny analiza akt sprawy w aspekcie okoliczności mających związek ze złożonym wnioskiem i zażaleniem również nie dała uzasadnionych podstaw do jego uwzględnienia.
W związku z tym, w ocenie NSA, zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. nie mógł zostać uwzględniony, zaś argumenty zmierzające do wykazania, że wykonanie decyzji spowoduje trudne do wrócenia skutki, nie podważyły prawidłowej oceny Sądu I instancji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.