II FZ 53/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-07-16
NSApodatkoweŚredniansa
doręczeniefikcja doręczeniabraki formalneodrzucenie skargiprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymizażalenieinterpretacja indywidualnapodatek dochodowy od osób prawnych

NSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA o odrzuceniu skargi, uznając, że skarżąca nie usunęła braków formalnych w terminie z powodu skutecznego doręczenia pisma przez fikcję prawną.

Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie WSA o odrzuceniu skargi, zarzucając niewłaściwe zastosowanie przepisów o doręczeniu zastępczym. WSA odrzucił skargę, ponieważ skarżąca nie uzupełniła braków formalnych w terminie, który rozpoczął bieg od daty fikcji prawnej doręczenia pisma. NSA oddalił zażalenie, potwierdzając, że późniejsze odebranie przesyłki nie niweczy skutków fikcji prawnej doręczenia, a skarżąca nie wykazała niezgodności danych z rzeczywistością ani nie przeprowadziła procedury reklamacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę F. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, ponieważ skarżąca nie usunęła braków formalnych w wyznaczonym terminie. Sąd pierwszej instancji uznał, że doręczenie wezwania do uzupełnienia braków nastąpiło ze skutkiem prawnym w dniu 15 marca 2024 r., zgodnie z fikcją prawną wynikającą z art. 73 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), mimo że przesyłka została odebrana przez pełnomocnika skarżącej dopiero 18 marca 2024 r. Termin do uzupełnienia braków upływał z dniem 22 marca 2024 r., a skarżąca nadała pismo uzupełniające dopiero 25 marca 2024 r. Skarżąca wniosła zażalenie, zarzucając m.in. niewłaściwe zastosowanie art. 73 § 4 p.p.s.a. i błędne przyjęcie fikcji prawnej doręczenia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu liczonego od pierwszej nieudanej próby doręczenia (awizacji). Odebranie pisma po upływie tego terminu nie niweczy skutków fikcji prawnej wcześniejszego doręczenia. NSA zaznaczył, że skarżąca nie wykazała, aby dane wynikające z dowodu doręczenia były niezgodne z rzeczywistością lub aby nie mogła odebrać przesyłki, a także nie przeprowadziła procedury reklamacyjnej. W związku z tym, sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że braki formalne nie zostały usunięte w terminie, co skutkowało odrzuceniem skargi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że fikcja prawna doręczenia, wynikająca z art. 73 § 4 p.p.s.a., następuje z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu od pierwszej awizacji. Późniejsze odebranie przesyłki nie niweczy skutków tej fikcji, chyba że adresat wykaże niezgodność danych z rzeczywistością lub przeprowadzi procedurę reklamacyjną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_zażalenie

Przepisy (6)

Główne

p.p.s.a. art. 73 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W razie niemożności doręczenia pisma, składa się je na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub urzędzie gminy, z jednoczesnym zawiadomieniem adresata. Zawiadomienie o możliwości odbioru w terminie siedmiu dni umieszcza się w skrzynce pocztowej, na drzwiach mieszkania lub w innym widocznym miejscu.

p.p.s.a. art. 73 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia.

p.p.s.a. art. 73 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (czternastu dni od pierwszej awizacji).

p.p.s.a. art. 58 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd odrzuca skargę, jeżeli (...) nie uzupełniono w terminie braków formalnych skargi.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Doręczenie pisma wezwanego do uzupełnienia braków formalnych nastąpiło ze skutkiem prawnym w dniu 15 marca 2024 r. na podstawie fikcji prawnej z art. 73 § 4 p.p.s.a. Późniejsze odebranie przesyłki przez adresata nie niweczy skutków fikcji prawnej doręczenia. Skarżąca nie wykazała niezgodności danych z dowodu doręczenia z rzeczywistością ani nie przeprowadziła procedury reklamacyjnej. Brak uzupełnienia braków formalnych w terminie (do 22 marca 2024 r.) skutkował odrzuceniem skargi.

Odrzucone argumenty

Niewłaściwe zastosowanie art. 73 § 4 p.p.s.a. i bezzasadne przyjęcie fikcji prawnej doręczenia. Skuteczne doręczenie nastąpiło w dniu odbioru przesyłki (18 marca 2024 r.), a nie w dniu fikcji prawnej. Pouczenie o możliwości odbioru przesyłki było wadliwe i niepełne. Strona nie uchybiła terminowi do usunięcia braku formalnego skargi.

Godne uwagi sformułowania

doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji późniejsze odebranie na żądanie strony pisma, a więc po upływie terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a., na skutek bezprawnego jego przetrzymywania przez operatora pocztowego i nie niweczy skutków doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a.

Skład orzekający

Maciej Jaśniewicz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących fikcji prawnej doręczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w szczególności art. 73 p.p.s.a., oraz skutków późniejszego odbioru przesyłki."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z doręczeniem pisma sądowego i uzupełnianiem braków formalnych. Kluczowe jest ustalenie dat awizacji i odbioru.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego z punktu widzenia praktyki prawniczej zagadnienia proceduralnego - fikcji doręczenia, które często prowadzi do problemów w postępowaniu sądowym.

Fikcja doręczenia: kiedy późniejszy odbiór przesyłki nie ratuje terminu?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FZ 53/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-07-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Jaśniewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I SA/Gl 163/24 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2024-05-27
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 73 § 1 i § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, , , po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia F. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 maja 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 163/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi F. z siedzibą w K. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 21 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 27 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 163/24, w sprawie ze skargi F. z siedzibą w K. (dalej: "Skarżąca") na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 21 listopada 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. dalej: "p.p.s.a.") odrzucił skargę. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 13 lutego 2024 r., w piśmie z dnia 27 lutego 2024 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi. Przesyłka pocztowa zawierająca m.in. pismo sądowe z dnia 27 lutego 2024 r. została doręczona (wydana) pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 18 marca 2024 r., po jej dwukrotnej awizacji przez operatora pocztowego w dniach 1 marca 2024 r. i 11 marca 2024 r. Zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w placówce operatora pocztowego pozostawiono w drzwiach adresata, co wynika z treści pisma operatora pocztowego z dnia 9 maja 2024 r. Przesyłka pocztowa zawierająca dokumenty mające na celu usunięcie braku formalnego skargi została nadana przez pełnomocnika skarżącej w dniu 25 marca 2024 r., w placówce pocztowej operatora wyznaczonego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, że w świetle art. 73 § 4 p.p.s.a., przyjąć należało, że skutek doręczenia wzmiankowanej przesyłki nastąpił w dniu 15 marca 2024 r., gdyż z tym dniem upłynął czternastodniowy okres liczony od daty pierwszej awizacji (1 marca 2024 r.), w którym możliwe było prawidłowe doręczenie pełnomocnikowi skarżącej przesyłki pocztowej, zawierającej m.in. pismo sądowe z dnia 27 lutego 2024 r. W konsekwencji termin, do którego skarżąca mogła skutecznie usunąć brak formalny skargi upływał z dniem 22 marca 2024 r. (piątek). Z treści stempla pocztowego widniejącego na kopercie nadania (k. 86) przez pełnomocnika pisma z dnia 25 marca 2024 r. wraz z załącznikami, mającego na celu usunięcie braku formalnego skargi wynika natomiast, że przesyłka pocztowa zawierająca ww. dokumenty została nadana w dniu 25 marca 2024 r. Zważywszy na powyższe okoliczności Sąd meriti stwierdził, że Skarżąca usunęła brak formalny skargi po terminie określonym w art. 49 § 1 p.p.s.a. co implikowało jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Skarżąca w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzuciła naruszenie :
1. art. 73 ust. 4 w zw. z art. 65 i 73 ust. 1, 2 i 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i bezzasadne przyjęcie, że w niniejszej sprawie miała miejsce fikcja prawna doręczenia zastępczego, a w efekcie błędne przyjęcie, iż skutek doręczenia przesyłki nastąpił w dniu 15 marca 2024 r., podczas gdy przesyłkę odebrano w okresie przechowywania jej w urzędzie pocztowym, tj. w dniu 18 marca 2024 r., co uczyniono po umieszczeniu na stronie adresowej adnotacji "wydano dnia" i odcisku datownika, a zatem skuteczność doręczenia nastąpiła w tej właśnie dacie,
2. art. 73 ust. 4 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie doszło do skutecznego doręczenia wezwania do uiszczenia braków formalnych skargi z dnia 27 lutego 2024 r. w drodze fikcji doręczenia z dniem 15 marca 2024 r, podczas gdy pouczenie o możliwości odbioru przesyłki było wadliwe i niepełne a w związku z tym Sąd w ogóle nie powinien przyjmować, iż doszło do skutecznego doręczenia,
3. art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 83 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem strona nie uchybiła terminowi do usunięcia braku formalnego skargi.
Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65- 72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Stosownie do § 3 tego artykułu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z treści art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wynika, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia, tj. awizo. Od daty na zawiadomieniu należy liczyć czternastodniowy termin do przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma. Fikcja ta polega na przyjęciu za udowodniony fakt prawotwórczy, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe.
W niniejszej sprawie przesyłka z dnia 27 lutego 2024 r. została awizowana po raz pierwszy 1 marca 2024 r. Z Pisma Poczty Polskiej (k. 89 akt sądowych) wynika, że druga awizacja nastąpiła w dniu 11 marca 2024 r. natomiast wydanie przesyłki nastąpiło w dniu 18 marca 2024 r. W wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi (k. 70 akt sądowych) skierowanym pełnomocnika strony wskazany został 7 dniowy termin uzupełnienia tych braków oraz skutek niedochowania terminu.
Należy wskazać, że w literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, iż odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Również wtedy, gdy adresat odbierze przesyłkę już po 14 dniach, w dalszym ciągu będzie miała zastosowanie wynikająca z tego przepisu fikcja prawna wcześniejszego doręczenia. W tym zakresie jej skutki nie przestają wywoływać następstw prawnych wcześniejszego doręczenia przesyłki. Innymi słowy, późniejsze odebranie na żądanie strony pisma, a więc po upływie terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a., na skutek bezprawnego jego przetrzymywania przez operatora pocztowego i nie niweczy skutków doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. Dlatego też fakt odebrania pisma z urzędu pocztowego przez Skarżącą po upływie terminu wskazanego w art. 73 § 1 p.p.s.a., potwierdzony stosownym stemplem pocztowym, nie ma wpływu na skutek określony w art. 73 § 4 p.p.s.a. Brak fikcji prawnej doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. może być natomiast wykazany, gdy adresat pisma wskaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością i nie mógł w ogóle odebrać przesyłki pocztowej. Jedną z możliwości służących wykazaniu braku skuteczności fikcji prawnej doręczenia jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. W rozpoznawanej sprawie, Skarżąca procedury takiej nie przeprowadziła. Natomiast Sąd meriti zwrócił się pismem z 11 kwietnia 2024 r. (k. 87) z pytaniem do operatora pocztowego o wskazanie drugiej daty awizowania przesyłki pocztowej. W odpowiedzi na pismo Sądu operator pocztowy pismem z 9 maja 2024 r. (k. 89 akt sądowych) wskazał datę powtórnej awizacji.
W związku z tym, że pierwsze awizo zostało dokonane 1 marca 2024 r., bieg czternastodniowego terminu upływał 15 marca 2024 r. W tym dniu, zgodnie z przyjętą fikcją prawną nastąpiło więc doręczenie pisma adresatowi i wobec tego zaczął biec 7 dniowy termin do uiszczenia wpisu sądowego wynikający z zarządzenia przewodniczącego wydziału. Termin uzupełnienia ww. braków formalnych skargi liczony od 15 marca 2024 r. upływał zatem dnia 22 marca 2024 r. Pełnomocnik Skarżącej nadał pismo uzupełniające braki formalne 25 marca 2024 r. Zatem Sąd a quo prawidłowo stwierdził, że wobec nieusunięcia braków formalnych w terminie skargę należało odrzucić.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI