I GZ 229/23

I GZ 229/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-08-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Sz 213/23 - Postanowienie WSA w Szczecinie z 2023-09-29
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 86 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 213/23 w zakresie odmowy przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 9 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 213/23, odmówił [...] przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 stycznia 2023 r., w przedmiocie umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że skarżący wniósł skargę na decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 stycznia 2023 r. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek.
WSA wskazał ze zaskarżona decyzja została doręczona Skarżącemu 3 lutego 2023 r. Skarga na ww. decyzję została przesłana za pośrednictwem operatora pocztowego przesyłką poleconą w dniu 10 marca 2023 r. (data stempla pocztowego).
W dniu 5 kwietnia 2023 r. organ przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecnie skargę (podpisaną przez [...]) wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami administracyjnymi.
W odpowiedzi na skargę organ zawnioskował o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie jej po terminie, ewentualnie - z ostrożności - o jej oddalenie jako niezasadnej.
Na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I skargi rozdzielono. Sąd I instancji wypisy zarządzenia doręczył każdemu skarżącemu odrębna korespondencją. Skarżącemu odpis zarządzenia z 6 kwietnia 2023 r. o rozdzieleniu skarg wraz z informacją o sygnaturze akt sprawy doręczono w dniu 12 kwietnia 2023 r. (zgodnie z ZPO).
Skarżący w piśmie procesowym z 16 kwietnia 2023 r. (17 kwietnia 2023 r. – data nadania) zwrócił się o wniesienie i rozpatrzenie sprawy przez WSA w Szczecinie. Odnosząc się do wskazanej przez organ podstawy do odrzucenia wniosku jako wniesionego po terminie, Skarżący poinformował, że nie miał wpływu na to, iż organ wysłał do niego i żony decyzję w innym (wcześniejszym) terminie niż do ich synowej [...]. Z racji tego, że wcześniejsze wnioski były składane i rozpatrywane jako wspólne, strona wraz z żoną udzieliła odpowiedzi po otrzymaniu przez nią decyzji w czasie, który nie przekroczył terminu. Na koniec Skarżący odnosząc się do stanowiska organu, który nie uwzględnił jego wniosku, dodał że wraz z żoną i synową mają nadzieję, że istnieje możliwość wyjaśnienia nieprawidłowości.
Sąd I instancji, pismo procesowe Skarżącego z 16 kwietnia 2023 r. uznał za wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Następnie w wykonaniu zarządzenia z 20 kwietnia 2023 r. wezwano Skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku, tj. do wykazania, że spełniła przesłanki wynikające z art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1639) poprzez wskazanie terminu ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak jej winy i przedłożenie stosownych dokumentów na powołaną okoliczność.
W piśmie z 28 kwietnia 2023 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie, Skarżący wskazał, że decyzja (skierowana także do żony) została wydana z miasta Bielsko-Biała w dniu 30 stycznia 2023 r., natomiast synowej z tego samego miasta w późniejszym terminie, tj. w dniu 8 lutego 2023 r. Następnie dodał, że nie wie kiedy dokładnie decyzja została wysłana przez urząd, jednak byli zaskoczeni faktem, iż tym razem oboje małżonkowie otrzymali odpowiedź, a synowa nie.
Skarżący wyjaśnił, że dotychczasowe wnioski były przez nich wysyłane a przez urząd przyjmowane oraz rozpatrywane jako jeden wspólny. W związku z czym również na tę decyzję odpowiedzieli wspólnie, po otrzymaniu przez synową pisma z decyzją. Osobiście nikt z nich nie miał wpływu na taką rozbieżność w terminach decyzji, a ich wniosek został rozdzielany na trzy osobne dopiero teraz w jeszcze późniejszym terminie niż zostały wydane te decyzje.
Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi WSA w Szczecinie podkreślił, że argumentacja Skarżącego w żaden sposób nie uprawdopodabnia braku winy w nieterminowym wniesieniu skargi. Po pierwsze, z treści wniosku nie wynika w jakim okresie czasu Skarżący miał być pozbawiony tudzież ograniczony w możliwości wysyłania korespondencji. Po drugie, z treści wniosku nie wynikają uzasadnione okoliczności uprawdopodobniające uchybienie terminowi do wniesienia skargi bez winy Skarżącego.
Sąd I instancji podkreślił, że w sprawie bezsporne jest, że Skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi. Z akt sprawy wynika, że będąca przedmiotem zaskarżenia decyzja ZUS z 30 stycznia 2023 r. została doręczona Skarżącemu 3 lutego 2023 r. (zgodnie z ZPO), natomiast skargę wniesiono 10 marca 2023 r. (data stempla pocztowego na kopercie).
Ponadto Sąd I instancji podkreślił, że wątpliwości może budzić również terminowość wniesienia samego wniosku o przywrócenie terminu, który nadano w placówce pocztowej 17 kwietnia 2023 r.
WSA podniósł, że jako jedyną okoliczność wyłączającą winę w uchybieniu terminu Skarżący wskazał, że nie miał wpływu na termin wysyłki przez organ decyzji niego jako strony postępowania (wszczętego wspólnym wnioskiem Skarżącego, [...]j). Skarżący podkreślił, że w związku z tym, iż wcześniejsze wnioski, także składane wspólnie były rozpoznawane przez ZUS wspólnie. Skarżący stanął na stanowisku, że skoro udzielił odpowiedzi wspólnie z [...] (żoną) i [...] (synową) w terminie do wniesienia skargi od decyzji doręczonej [...], to nie doszło do przekroczenia terminu do wniesienia skargi.
Reasumując Sąd I instancji stwierdził, że powoływanie się na wcześniejszy sposób postępowania ZUS przy rozpoznawaniu podobnych wniosków, wspólnie składanych przez osoby zobowiązane, nie stanowi usprawiedliwienia dla uchybienia terminowi do wniesienia skargi w terminie liczonym od doręczenia decyzji Skarżącemu. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż decyzja została zindywidualizowana i doręczona Skarżącemu 3 lutego 2023 r. (co potwierdza ZPO). Odebranie ww. korespondencji osobiście potwierdził Skarżący, składając na potwierdzeniu odbioru własnoręczny podpis. Termin do złożenia skargi upłynął zatem 6 marca 2023 r. Oczekiwanie zatem na doręczenie podobnej decyzji innym osobom współwnioskującym (tu synowej – [...]), było nieuzasadnione i nie przesądza o braku winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności.
Skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie, wnosząc o wzięcie pod uwagę i sprawdzenie rzeczywistego terminu odbioru korespondencji. W celu tej weryfikacji wniósł o przedstawienie przez ZUS dokumentu potwierdzającego odbiór tego pisma. W jego ocenie nie można nie można obecnie ustalić od którego dnia rozpoczął swój bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku na pismo zredagowane w dniu 30 stycznia 2023 r. a dostarczone do Oddziału Poczty w dniu 3 lutego 2023 r. Wniósł również o wskazanie od jakiej daty został obliczony termin.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu.
W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 p.p.s.a., warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony.
Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się zaniedbania, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie jest w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie. Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144).
Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, że przedstawione przez skarżącego okoliczności nie pozwoliły na przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, powoływanie się na wcześniejszy sposób postępowania ZUS przy rozpoznawaniu podobnych wniosków, wspólnie składanych przez osoby zobowiązane, nie stanowi usprawiedliwienia dla uchybienia terminowi do wniesienia skargi w terminie liczonym od doręczenia decyzji Skarżącemu.
Zaskarżona decyzja z dnia 30 stycznia 2023 r. została doręczona skarżącemu w dniu 3 lutego 2023 r. co własnoręcznym podpisem potwierdził sam skarżący. Ponadto w treści decyzji znajdowało się pouczenie, że skargę na przedmiotową decyzję należy wnieść w terminie 30 dniu od dnia doręczenia ww. decyzji z pośrednictwem ZUS. Zatem nie powinno budzić wątpliwości skarżącego jaki ma termin do wniesienia skargi na decyzję organu. Skarga na ww. decyzję została przesłana za pośrednictwem operatora pocztowego przesyłką poleconą w dniu 10 marca 2023 r.
Zdaniem NSA, zarówno argumentacja wniosku o przywrócenie terminu, jak i – zasadniczo będąca jej powtórzeniem – argumentacja zażalenia na postanowienie WSA, nie uzasadniają przywrócenia terminu. Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, które wpłynęły na uchybienie terminu do wniesienia skargi. Wykluczenie winy wymaga wykazania przez stronę, że pomimo dołożenia wszelkich możliwych w określonych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi, ponieważ przedstawiona przez skarżącego okoliczność nie uzasadnia braku winy w powstałym uchybieniu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.