I GZ 22/26

I GZ 22/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Minister Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3, art. 163 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2025 r. , sygn. akt V SA/Wa 2311/25 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 29 września 2023 r. nr DIR-IX.6343.16.2022.MF.5 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem 19 września 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 2311/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA lub sąd I instancji) w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. w W. (dalej: skarżąca lub spółka) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej (dalej: Minister) nr DIR-IX.6343.16.2022.MF.5 z 29 września 2023 r. wydanej w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm., dalej: p.p.s.a.).
W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wskazał, że skarżąca nie uzasadniła w jaki sposób wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje skutki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wskazał, że spółka ograniczyła się do wykazania obaw związanych z wszczęciem potencjalnej egzekucji spornych należności. Przy czym nie przedstawiła aktualnych danych dotyczących sytuacji finansowej i nie uprawdopodobniła możliwych zagrożeń wywołanych wykonaniem zaskarżonej decyzji. Zwrócił również uwagę na to, że postanowieniem z 30 września 2024 r. o sygn. akt: V SPP/Wa 338/23, utrzymanym w mocy postanowieniem z 5 grudnia 2024 r., odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, z uwagi na brak pełnej dokumentacji obrazującej jej sytuację finansową (kurator wyjaśnił, że nie jest w posiadaniu aktualnych dokumentów finansowych spółki, i że nie jest mu znany jej majątek).
Pismem z 31 października 2025 r. skarżąca, reprezentowana przez kuratora, wystąpiła z zażaleniem na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o przekazanie sprawy do WSA do ponownego rozpoznania. W zażaleniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 w zw. z art. 163 § 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji znajduje uzasadnienie w fakcie, że niniejsza decyzja stała się ostateczna i umożliwia podjęcie egzekucji, celem przymusowego wyegzekwowania zwrotu środków. Biorąc pod uwagę wysokość orzeczonego zwrotu, wykonanie niniejszej decyzji przed rozpoznaniem wniesionej skargi, skutkować będzie niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, tym bardziej w świetle problemów korporacyjnych spółki, to jest sytuacji, w której spółka nie posiada zarządu. Wykonanie decyzji, która nakłada na skarżącą obowiązek zapłaty wysokiej sumy pieniężnej, tj. 259 350 zł wraz z zaległymi odsetkami spowoduje zagrożenie dla płynności finansowej skarżącej. Skutkiem tego będzie brak możliwości regulowania bieżących zobowiązań, co może doprowadzić do upadłości przedsiębiorstwa. Jako potwierdzenie trudnej sytuacji finansowej skarżąca wskazała załączone do akt dokumenty, takie jak ostatni bilansu spółki za rok 2017, oraz ostatnie złożone sprawozdania zarządu spółki z działalności za rok 2017. Ponadto skarżąca wskazał, że WSA nie uzasadnił w pełni postanowienia, do czego był zobowiązany na podstawie art. 163 § 2 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie
Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Z ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony uregulowanej w tym przepisie (np. postanowienia NSA z: 3 października 2011 r. sygn. akt I FSK 1427/11, z 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt I FZ 90/20 – treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Wniosek o wstrzymanie wykonania aktu (decyzji) w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi zatem wskazywać konkretne okoliczności świadczące o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. np. postanowienie NSA z: 1 marca 2019 r. sygn. akt I OZ 174/19; 18 grudnia 2019 r. sygn. akt II FZ 856/19).
Strona skarżąca powinna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Aby zbadać, czy rzeczywiście egzekucja kwoty wynikającej z przedmiotowej decyzji może wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie wymaganej należności do pełnej sytuacji materialnej i finansowej skarżącego.
W rozpoznanej sprawie możliwość takiej analizy nie zachodzi. We wniosku skarżąca podniosła w sposób bardzo ogólny, że wykonanie decyzji przed rozpoznaniem wniesionej skargi skutkować będzie niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków oraz powołała się na problemy korporacyjne skarżącej – brak zarządu.
Zdaniem NSA, powyższe argumenty nie są wystarczające do udzielenia skarżącej ochrony tymczasowej. Nie zostało bowiem przez stronę wykazane, jaka jest obecnie sytuacja finansowa skarżącej, a jedynie sytuacja za rok 2017. W związku z tym NSA nie miał możliwości skonfrontować wysokości zobowiązania wynikającego z zaskarżonych decyzji z obecnymi faktycznymi możliwościami płatniczymi skarżącej, a w konsekwencji nie mógł dokonać oceny, czy w związku z wykonaniem tych decyzji faktycznie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W tym miejscu zauważyć także należy, że samo wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywołuje co do zasady nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu należności wraz z odsetkami. Pomimo że realizacja zobowiązania publicznoprawnego, którego dotyczą przedmiotowe decyzje może być ze swej istoty dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, to jednak wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu środków. Przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie jest wyłącznie szkoda, ale taka szkoda, którą można uznać za znaczną. A zatem aby ocenić, czy rzeczywiście wykonanie decyzji może wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest jej odniesienie do sytuacji majątkowej skarżącej. Tymczasem skarżąca we wniosku w ogóle nie przedstawiła, w jakiej sytuacji obecnie się znajduje, jakim dysponuje majątkiem ani tym bardziej nie uprawdopodobniła okoliczności świadczących o jej trudnej sytuacji stosownymi dokumentami źródłowymi, jak choćby wyciągiem z aktualnych rachunków bankowych czy dokumentami finansowymi. Uzasadnienie wniosku skarżącej sprowadza się do ogólnych informacji i niezdefiniowanego zagrożenia jej płynności finansowej.
W świetle powyższej argumentacji należy uznać, że skoro skarżąca we wniosku w żaden sposób nie wykazała, że spełniona została choć jedna z ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., to brak jest podstaw do zastosowania wobec niej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 163 § 2 p.p.s.a. przez to, że sąd I instancji nie uzasadnił w pełni postanowienia wskazać należy, że skarżąca w żaden sposób nie uzasadniła na czym jego zdaniem polega to naruszenie.
Zgodnie z art. 163 § 2 p.p.s.a. postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym sąd doręcza z urzędu stronom. Gdy stronie przysługuje środek zaskarżenia, postanowienie należy doręczyć z uzasadnieniem. Doręczając postanowienie należy pouczyć stronę występującą w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego.
Z akt sprawy wynika, że w przedmiotowej sprawie postanowienie wraz z uzasadnieniem zostało doręczone skarżącej reprezentowanej przez kuratora B. W. 24 października 2025 r. W związku z tym, że Pan B. W. 12 czerwca 2025 r. został wpisany na listę adwokatów (nr [...]) WSA w Warszawie przesłał ww. wyrok z uzasadnieniem bez pouczenia (art. 6 p.p.s.a.). Tym samym stwierdzić należy, że sąd I instancji nie naruszył art. 163 § 2 p.p.s.a.
Z powyżej przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.