I GZ 219/20

I GZ 219/20 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2020-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Kamińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Go 808/19 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2020-12-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 61 par 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Go 808/19 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] z dnia 25 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z 31 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Go 808/19 odmówił [...] wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z 25 października 2019 r. w przedmiocie podatku akcyzowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w skardze na ww. decyzję [...] – dalej: skarżący lub wnioskodawca - wniósł o wstrzymanie jej wykonania stwierdzając, że zachodzi uzasadnione niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowanie w stosunku do niego trudnych do odwrócenia skutków. Powyższe z tego względu, że natychmiastowa egzekucja należności doprowadzi do utraty płynności finansowej prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa, osłabi też jego wiarygodność w kontaktach z podmiotami trzecimi. Znaczna kwota zobowiązania może pozbawić skarżącego również środków koniecznych do utrzymania. Szkoda, jaka mogłaby być wyrządzona przez wszczęcie egzekucji w celu egzekwowania brakującej kwoty w wysokości [...] zł, nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia. Teoretycznie możliwy jest fizyczny zwrot wyegzekwowanej sumy w razie uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji, ale nie przywróci płynności finansowej, co stanowi istotną i trwałą zmianę oczywistości.
Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji WSA w Gorzowie Wielkopolskim podkreślił, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. Uzasadnienie wniosku powinno się odnosić do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Nie jest, bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Przy czym w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku Sąd nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa z 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) nie przewiduje możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego.
Sąd I instancji zauważył, że skarżący uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazał, że natychmiastowa egzekucja brakującej kwoty należności, doprowadzi do utraty płynności finansowej prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa, a nadto może pozbawić go koniecznych środków w utrzymania. Sąd tych obaw skarżącego nie podzielił. Wnioskodawca, mimo, że powołuje się na możliwość utraty płynności finansowej prowadzonego przedsiębiorstwa, to nie udokumentował w żaden sposób jego aktualnej kondycji finansowej. Szczątkowe informacje w zakresie aktualnej sytuacji finansowej strony zostały udzielone w ramach postępowania o przyznanie prawa pomocy, jednak dotyczą one głównie sytuacji "prywatnej" skarżącego i w zdecydowanej większości w zakresie ponoszonych wydatków. W związku, z czym, nie sposób stwierdzić, że zachodzi groźba utraty płynności finansowej prowadzonego przez skarżącego przedsiębiorstwa. Co więcej, skarżący artykułując tego rodzaju obawy, jednocześnie, w ramach postępowania o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SPP/Go 151/19 nadesłał zaświadczenie o przebywaniu na zasiłku dla bezrobotnych od 1 lipca do 30 grudnia 2019 r., co tym bardziej, czyni jego wniosek niezasadnym. Trudno, bowiem stwierdzić, w jaki sposób odmowa przyznania ochrony tymczasowej, miałaby pogorszyć płynność finansową przedsiębiorstwa, w sytuacji, kiedy osoba je prowadząca sama jednocześnie twierdzi, że jest osobą bezrobotną, na zasiłku, – na co przedkłada zaświadczenie. Z przedłożonego przez wnioskodawcę w ramach postępowania o przyznanie prawa pomocy wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że z dniem 1 października 2016 r. zawiesił on wykonywanie działalności gospodarczej. W związku, z czym, argument o groźbie utraty płynności finansowej przedsiębiorstwa, jest chybiony.
W ocenie WSA znaczna, w ocenie strony, kwota zobowiązania sama w sobie nie może przemawiać za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu. Każde wykonanie zaskarżonej decyzji, ma wpływ na sytuację finansową wnioskodawcy, jednakże wpływ ten nie jest równoznaczny z wyrządzeniem znacznej szkody czy też powstaniem trudnych do odwrócenia skutków. Kwestia wysokości zobowiązania określonego w zaskarżonej decyzji nie może, więc sama w sobie być przesłanką do wstrzymania zaskarżonego aktu, a wyegzekwowanie należności pieniężnej z samej swej istoty nie może być uznane za okoliczność powodującą trudne do odwrócenia skutki. Zapłata oznaczonej w decyzji należności, co do zasady, ma, bowiem charakter odwracalny, gdyż w przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji, uiszczona należność podlega zwrotowi, na co zresztą uwagę zwrócił sam skarżący. Instytucja wstrzymania wykonania aktu nie służy, bowiem zabezpieczeniu przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu by nie naprawiło.
W zażaleniu [...] zaskarżył powyższe postanowienie w całości domagając się jego zmiany i uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli (1) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub (2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona, co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi, więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por.: B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205 oraz powoływane tam postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por.: postanowienia NSA: z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13; z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10).
W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12 i powołane tam orzecznictwo). Samo powołanie się przez skarżącego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd.
W rozpoznawanej sprawie trafnie WSA w Gorzowie Wielkopolskim przyjął, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi zostać, zatem w sposób dostateczny uzasadniony, tj. należy wskazać na okoliczności, z których wynikałoby, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. W sytuacji, gdy chodzi o akt administracyjny rodzący obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na jego trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia.
Tymczasem uzasadnienie wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie spełnia powyższych wymogów. Powołano się w nim jedynie na podstawy wstrzymania wykonania aktów administracyjnych, uregulowane w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący w szczególności nie przedstawił żadnych konkretnych informacji (w tym danych liczbowych obrazujących jego sytuację finansową) oraz nie przedłożył żadnych dokumentów pomocnych w doprecyzowaniu i zweryfikowaniu jego ogólnikowych twierdzeń, które powtórzył w rozpoznawanym zażaleniu.
Powołanie się na okoliczności egzekucyjne (obciążenie skarżącego, jako wierzyciela kosztami egzekucji zaskarżonym postanowieniem) oraz wskazanie, że skarżący znaczna kwota zobowiązania w niniejszej sprawie może pozbawić go również środków koniecznych do utrzymania bez precyzyjnego zobrazowania sytuacji finansowej, w której skarżący dopatrywał się podstawy dla wstrzymania wykonania ww. postanowienia, nie może być ocenione, jako prawidłowe uzasadnienie wniosku, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Reasumując, w rozpoznawanej sprawie przeprowadzenie przez WSA w Gorzowie Wielkopolskim oceny, czy wystąpiła jedna z dwóch przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., było niemożliwe ze względu na niewystarczające przedstawienie przez skarżącego jego sytuacji majątkowej. Tym samym, skarżący nie wykonał ciążącego na nim na mocy art. 61 § 3 p.p.s.a. obowiązku wykazania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania ww. decyzji, co prawidłowo ocenił Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Argumenty przedstawione w zażaleniu nie usunęły powyższego uchybienia, zatem rozstrzygnięcie WSA zasługuje na aprobatę.
Uwzględniając powyższą argumentację i oceniając rozważania WSA w Gorzowie Wielkopolskim w zakresie niewykazania przez skarżącego wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jako prawidłowe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji