I FZ 66/25

I FZ 66/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marek Olejnik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Bk 274/24 - Postanowienie WSA w Białymstoku z 2024-09-18
I FZ 257/24 - Postanowienie NSA z 2024-12-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 86 § 1 i 2, art. 87 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 274/24 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 24 maja 2024 r., nr 2001-IOV-2.4103.5.2024 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 2017 r. do czerwca 2019 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
M. T. (dalej: "Skarżąca", "Strona") wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: "DIAS") z 24 maja 2024 r., nr 2001-IOV-2.4103.5.2024 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 2017 r. do czerwca 2019 r.
Postanowieniem z 18 września 2024 r., sygn. akt I SA/Bk 274/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę złożoną przez Skarżącą. Po złożonym zażaleniu przez pełnomocnika Strony na powyższe postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 27 grudnia 2024 r., sygn. akt I FZ 257/24 oddalił zażalenie Skarżącej, stwierdzając w uzasadnieniu postanowienia, że twierdzenie, Strony jakoby w terminie wyznaczonym do uiszczenia wpisu złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie zyskało odzwierciedlenia w realiach sprawy.
Pismem z 20 stycznia 2025 r. pełnomocnik Strony złożył wniosek o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do którego dołączone zostały dowody mające potwierdzić okoliczność wykonania w terminie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, który to wniosek powoduje, że wezwanie do uiszczenia wpisu traci aktualność.
Postanowieniem z 11 lutego 2025 r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku stwierdził, że orzeczenie z 18 września 2024 r. jest prawomocne od dnia 27 grudnia 2024 r.
Następnie postanowieniem z 19 lutego 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, w sprawie sygn. akt I SA/Bk 274/24 odrzucił wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu powyższego postanowienia, WSA stwierdził, że wniosek o przyznanie prawa pomocy wniesiony po zakończeniu postępowania lub nie mający związku z próbą wzruszenia prawomocnego orzeczenia jest niedopuszczalny.
Odpis powyższego postanowienia został doręczony pełnomocnikowi strony w dniu 25 lutego 2025 r., a zatem wyznaczony w nim termin upływał z dniem 4 marca 2025 r.
Pismem z 4 marca 2025 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie, w którym zaskarżył w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 19 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 274/24. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie:
a) art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez jego niezastosowanie przez Sąd i nieprzywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym, podczas gdy strona Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w terminie, a więc przed upływem wyznaczonego 7-dniowego terminu na dokonanie wpisu sądowego od skargi, o czym świadczy potwierdzenie nadania listem poleconym pisma stanowiącego odpowiedź na wezwanie do uiszczenia wpisu i wezwanie do uiszczenia opłaty skarbowej, a zatem wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 5.703,00 zł straciło aktualność i nie rozpoczęło biegu, przy czym dopiero z uzasadnienia do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, otrzymanego w dniu 14 stycznia 2025 r., strona skarżąca dowiedziała się, że w aktach sprawy brak jest złożonego przez nią, w terminie, wniosku o przyznanie prawa pomocy;
b) art. 86 § 2 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym nie jest dopuszczalne, ponieważ uchybienie temu terminu nie spowodowało dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego podczas gdy uchybienie temu terminu skutkowało odrzuceniem skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., a następnie oddaleniem zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, a zatem nie dało się tych skutków usunąć w inny sposób niż w drodze przywrócenia terminu;
c) art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie przez Sąd i nieprzywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym, podczas gdy w niniejszej sprawie wystąpiły wszystkie trzy przesłanki warunkujące przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym tj. strona skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi procesowemu, wniosła pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do sądu, w którym dana czynność procesowa miała być dokonana w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi, a także dokonała, równocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu, czynności, dla wykonania której termin był określony;
d) art. 88 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że złożony przez Skarżącą wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym jest wnioskiem niedopuszczalnym, co w konsekwencji doprowadziło do odrzucenia tego wniosku;
e) art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu przez Sąd pierwszej instancji podstawy prawnej rozstrzygnięcia i gołosłowne uznanie, że wniosek o przyznanie prawa pomocy wniesiony po zakończeniu postępowania lub nie mający związku z próbą wzruszenia prawomocnego orzeczenia jest niedopuszczalny, podczas gdy nie istnieje przepis prawa stanowiący o tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy wniesiony po zakończeniu postępowania lub nie mający związku z próbą wzruszenia prawomocnego orzeczenia jest niedopuszczalny. Sąd tym samym pominął art. 86 § 2 p.p.s.a. zgodnie, z którym przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, a w niniejszej sprawie uchybienie temu terminu skutkowało odrzuceniem skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., a następnie oddaleniem zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, a zatem nie dało się tych skutków usunąć w inny sposób niż w drodze przywrócenia terminu, co w konsekwencji doprowadziło do sporządzenia uzasadnienia w sposób niejasny, nieprecyzyjny i niepozwalający na przeprowadzenie prawidłowej kontroli instancyjnej;
f) art. 141 § 4 p.p.s.a przez wadliwe uzasadnienie rozstrzygnięcia i uznanie, że wniosek o przyznanie prawa pomocy wniesiony po zakończeniu postępowania jest niedopuszczalny, podczas gdy jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od daty uzyskania wiadomości o tym, że czynność została złożona z uchybieniem terminu. Skarżąca dopiero z uzasadnienia do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, otrzymanego w dniu 14 stycznia 2025 r., dowiedziała się, że w aktach sprawy brak jest złożonego przez nią, w terminie, wniosku o przyznanie prawa pomocy, a zatem złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy mógł zostać złożony także po zakończeniu postępowania;
g) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędną ocenę stanu faktycznego i nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd I instancji, że wniosek o przywrócenie przyznania prawa pomocy wraz z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym nie ma doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia, podczas gdy wniosek ten ma właśnie na celu doprowadzenie do wzruszenia prawomocnego orzeczenia, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 września 2024 r. odrzucił skargę skarżącej z powodu jej nieopłacenia, a Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 grudnia 2024 r. oddalił zażalenie skarżącej i wskazał również, że skarżąca nie uiściła wpisu, podczas gdy niedopuszczalne jest odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu przed rozpoznaniem wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (wpisu), a skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy przed upływem wyznaczonego 7-dniowego terminu na dokonanie opłaty na co dysponuje potwierdzeniem nadania, a więc dokumentem urzędowym, który korzysta z domniemania prawdziwości;
h) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędną ocenę stanu faktycznego i nieuwzględnienie, że wniosek o przyznanie prawa pomocy wraz z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym został złożony przez skarżącą po doręczeniu wezwania do uiszczenie opłaty, ale przed upływem terminu wynikającego z art. 220 § 1 p.p.s.a., a zatem do czasu rozpoznania tego wniosku wezwanie do uiszczenia wpisu straciło aktualność, co powoduje, że w niniejszym przypadku złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy było ograniczone terminem.
Mając na uwadze powyższe, pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpatrzenie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, ewentualnie zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym.
Pełnomocnik Strony stwierdził także, iż biorąc pod uwagę niestandardowy stan faktyczny niniejszej sprawy zostawia pod rozwagę kwestię zwrócenia się na podstawie art. 264 § 2 w związku z art. 15 § 1 pkt 3 p.p.s.a. do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwały zawierającej rozstrzygniecie zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej mającej na celu wyjaśnienie: "czy jest dopuszczalne przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym złożonego po wezwaniu do uiszczenia opłaty od skargi, ale przed upływem wyznaczonego 7-dnioweao terminu na dokonanie uzupełnienia braków formalnych skargi, który to wniosek został nadany za potwierdzeniem nadania w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, a z przyczyn niewiadomych brak jest go w aktach sprawy. Czy uchybienie temu terminu spowodowało dla strony ujemne skutki w zakresie postępowania sadowego.".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne.
Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Z przepisów tych wynika, że wniosek o przywrócenie terminu składa się dopiero po tym, jak strona mu uchybiła (nie dokonała czynności w terminie). Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Warunkiem przywrócenia terminu jest zaistnienie dla strony (czy uczestnika) ujemnych skutków procesowych wskutek uchybienia terminu. Nie można zatem przywrócić terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, jeśli uchybienie terminu dokonania czynności nie spowodowało żadnych negatywnych skutków procesowych dla strony, jak również gdy skutki uchybienia terminu mogą być w inny sposób usunięte, np. strona może ponownie wnieść pismo w postępowaniu sądowym, zawierające jej wnioski lub oświadczenia (por. H. Knysiak-Sudyka [w:] Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz. Orzecznictwo, wyd. V, Warszawa 2021, art. 86).
Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 grudnia 2024 r., sygn. akt I FZ 257/24, oddalił zażalenie pełnomocnika Skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 18 września 2024 r., sygn. akt I SA/Bk 274/24 o odrzuceniu skargi złożonej przez Skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnie przesądził tym samym o odrzuceniu skargi, czym zamknął możliwość dalszego procedowania w niniejszym postępowaniu, w obecnej formie. Przesądził również, o tym, że twierdzenie pełnomocnika Skarżącej, jakoby w terminie wyznaczonym do uiszczenia wpisu, Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie zyskało odzwierciedlenia w realiach sprawy. Również Naczelny Sąd Administracyjny w swoim postanowieniu z 27 grudnia 2024 r. przesądził o tym, że pełnomocnik Skarżącej nie dowiódł, iż w wyznaczonym terminie do uiszczenia wpisu, przesłał wniosek o przyznanie prawa pomocy wraz ze wskazanymi przez siebie dokumentami oraz wypełnionym formularzem PPF.
W tym stanie rzeczy, wobec przesądzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 27 grudnia 2024 r., sygn. akt I FZ 257/24, braku złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez Skarżącą, to wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niedopuszczalny z mocy ustawy w rozumieniu art. 88 p.p.s.a. i jako taki podlega odrzuceniu na podstawie ww. przepisu. Zgodnie bowiem z tym unormowaniem (zdanie pierwsze), spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
Tym samym Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał złożony przez pełnomocnika Skarżącej wniosek za niedopuszczalny i odrzucił go na podstawie art. 88 p.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie wystąpiły żadne wątpliwości prawne, a tym bardziej poważne wątpliwości, które mogłyby prowadzić do wystąpienia przez Sąd o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwały w tym zakresie, bowiem jak już stwierdzono powyżej, forsowane tezy przez pełnomocnika Skarżącej nie zostały potwierdzone, co znalazło swoje odzwierciedlenie w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 grudnia 2024 r., sygn. akt I FZ 257/24.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.
-----------------------
6