I GZ 214/24

I GZ 214/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-07-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
I SA/Rz 59/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2024-04-09
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Umorzono postępowanie zażaleniowe
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. Sp. z o.o. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Rz 59/24 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 1 grudnia 2023 r., nr 9009-2022-001978 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego postanawia umorzyć postępowanie zażaleniowe.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 15 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Ra 59/24, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej p.p.s.a.), po rozpoznaniu wniosku E. Sp. z o.o. w L. (dalej zwaną "skarżącą") odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z 1 grudnia 2023 r., nr 9009-2022-001978, w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego w kwocie 284 326,26 zł.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że pełnomocnik skarżącego w skardze na opisaną wyżej decyzję zawarł również wniosek o wstrzymanie jej wykonania a także wstrzymanie wykonania decyzji ją poprzedzającej Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Przemyślu z 20 września 2023 r. do czasu rozpoznania skargi. Uzasadniając wniosek skarżąca podniosła, że zachodzi duże przypuszczenie, iż w wyniku rozpoznania skargi zostanie uchylona zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją decyzja organu I instancji. Powstanie wówczas obowiązek zwrotu nienależnie pobranych kwot od organów na rzecz skarżącej. Ponadto skarżąca wskazała, że w przypadku wyegzekwowania kwot objętych zaskarżonymi decyzjami przed ich sądową oceną narażony jest byt gospodarczy skarżącej, co może doprowadzić do upadku prowadzonego przez nią gospodarstwa rolnego. Zaznaczyła, że ostatnie sprawozdanie finansowe wykazało stratę ponad 140.000 zł.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca wnioskując o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uprawdopodobniła, że nieudzielenie jej ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
W ocenie Sądu I instancji skarżąca, poza ogólnym powołaniem się na ujemny wynik finansowy, nie podała żadnych konkretnych okoliczności, w świetle których można byłoby przyjąć, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może rzeczywiście pociągnąć za sobą skutki w postaci doznania przez nią szkody znacznych rozmiarów bądź spowodowania trudnych do odwrócenia skutków oraz nie zaprezentowała swojej pełnej sytuacji majątkowej i finansowej. Zdaniem Sądu na podstawie dołączonego do wniosku sprawozdania finansowego skarżącej za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. nie jest możliwe dokonanie oceny czy natychmiastowe wykonanie decyzji wpłynie na położenie ekonomiczne skarżącej spółki w stopniu, który powodowałby konieczność jej tymczasowego wstrzymania. Sąd wskazał, że z przedstawionego sprawozdania wynika, że skarżąca posiada aktywa w wysokości 450 362,426 zł, zobowiązania i rezerwy na zobowiązania 120 000 zł oraz, że w 2022 r. poniosła stratę 140 343,04 zł. Zaznaczył przy tym, że do wniosku nie dołączono żadnych dokumentów, na podstawie których możliwe byłoby ustalenie wartości posiadanych środków pieniężnych (np. wyciągów z rachunków bankowych).
Sąd wyjaśnił, że powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej, gdyż stanowi wyłącznie nadwyżkę kosztów nad przychodem. Strata jest więc tylko wynikiem bilansowym, który nie może być zrównany z brakiem środków finansowych.
Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o: 1) przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu niezbędnego dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości postępowania – w postaci – potwierdzenia salda konta skarżącej na dzień 22 lutego 2024 r.; 2) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia z 15 lutego 2024 r.; 3) przedstawienie na podstawie art. 195 § 1 p.p.s.a. całości akt sprawy wraz z zażaleniem Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu; 4) wstrzymanie na podstawie art. 196 p.p.s.a. wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia; 5) zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu zażaleniowym według norm przepisanych na podstawie art. 203 p.p.s.a. w zw. z art. 200 p.p.s.a.; ewentualnie: uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. z uwagi na brak jego pozytywnego zastosowania w drodze wydania postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zawarty w skardze w sposób prawidłowy, uprawdopodabniał wykazanie przez skarżącą obu przesłanek pozytywnych wydania w sprawie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca wskazała, że na uwadze należy mieć potwierdzenia wysokości salda konta skarżącej, co zostało pominięte w treści zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji. Zdaniem skarżącej, Sąd I instancji całkowicie pominął także okoliczności związane z wysokością tzw. nienależnie pobranych płatności wyrażonej w zaskarżonej decyzji, kwotą, która to swoją wysokością może realnie zagrozić dalszemu prowadzeniu działalności rolniczej przez skarżącą, a nawet to dalszemu jakiemukolwiek funkcjonowaniu skarżącej z uwagi na realną groźbę jej upadłości, a co ma ogromne znaczenie w sprawie z uwagi na szereg zarzutów merytorycznych podniesionych w skardze, a w sposób w dużej mierze przynajmniej uprawdopodobniony podważających, samą to już zasadność zaskarżonej decyzji, w szczególności z uwagi na całkowicie błędnie przeprowadzone postępowanie dowodowe w sprawie przez organy obu instancji.
Do zażalenia skarżąca dołączyła sprawozdanie finansowe za okres 1 stycznia 2023 r. – 31 grudnia 2023 r. oraz potwierdzenie salda konta skarżącej na 22 lutego 2024 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Postępowanie zażaleniowe jako bezprzedmiotowe należało umorzyć.
W rozpoznawanej sprawie wyrokiem z 9 kwietnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę skarżącej na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z 1 grudnia 2023 r., nr 9009-2022-001978, w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego w kwocie 284 326,26 zł. Sąd I instancji jeszcze przed rozpoznaniem zażalenia strony przez Naczelny Sąd Administracyjny, wydał więc wyrok kończący postępowanie w pierwszej instancji.
Przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają wprost ram czasowych, w których strona może złożyć skuteczny wniosek o wstrzymanie wykonania aktu i sąd może postanowić o wstrzymaniu wykonania decyzji. Z treści art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części. Sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności do czasu wydania orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, czyli co do zasady do czasu wydania wyroku. Wniosek ten wynika z interpretacji art. 61 § 6 p.p.s.a., który stanowi, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem wydania orzeczenia uwzględniającego skargę lub uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Od wskazanej reguły zachodzi tylko jeden wyjątek przewidziany w art. 152 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej
Wprawdzie art. 61 § 6 p.p.s.a. nie stosuje się w niniejszej sprawie wprost, bowiem skargę skarżącej oddalono, a orzeczenie nie jest prawomocne, ale należy mieć na względzie, że możliwość wstrzymania na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd I instancji ma do czasu wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Po tym czasie (w trakcie postępowania kasacyjnego) strona może kierować wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekającego w tym przedmiocie na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. (w sytuacji gdy nie ma zastosowania art. 61 § 6 p.p.s.a. i art. 152 p.p.s.a.).
Skoro zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po wydaniu wyroku nie może orzekać na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., to konsekwentnie w zaistniałym w niniejszej sprawie stanie faktycznym niecelowe jest rozpatrywanie zażalenia na postanowienie Sądu I instancji w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania postępowań egzekucyjnych i czynności egzekucyjnych.
Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą strona może złożyć ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na etapie postępowania kasacyjnego (vide postanowienia NSA: z 29 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 79/13; z 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2872/12; z 8 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2613/12 i II OSK 2602/12; treść tych, jak i dalej powoływanych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/) i tak też uczyniła skarżąca.
Mając na względzie, że po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie oddalającego skargę postępowanie w sprawie zażalenia na postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji stało się bezprzedmiotowe, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o umorzeniu postępowania zażaleniowego.