I GZ 206/25

I GZ 206/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-06-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 774/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-09-23
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 par 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 774/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 14 listopada 2024 r., V SA/Wa 774/24 odmówił A. B. wstrzymania wykonania decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej".
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.
A. B. (dalej: "skarżąca") w skardze na ww. decyzję wniosła o wstrzymanie jej wykonania ze względu na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W ocenie skarżącej wykonanie zaskarżonej decyzji może wyrządzić niepowetowane skutki finansowe w jej majątku. Strona twierdzi, że wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne z powodu wystąpienia niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w jej majątku, albowiem zapłata 80.000,00 złotych zaważy na jej sytuacji finansowej, gdyż musiałaby wyzbyć się części swojego majątku.
Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji WSA w Warszawie podkreślił, że biorąc pod uwagę argumentację zawartą we wniosku skarżąca nie uprawdopodobniła wystąpienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 dalej: "p.p.s.a.").
Sąd I instancji podniósł, że obowiązkiem strony, która wnosi o udzielenie jej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, jest przedstawienie Sądowi tez, twierdzeń oraz dokumentów, które uprawdopodobnią zasadność uwzględnienia wniosku.
W ocenie WSA, skarżąca nie wykazała w treści złożonego wniosku konkretnych okoliczności, z których wynikałoby, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować dla niej istotną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. W bardzo ogólnikowym uzasadnieniu wniosku nie podjęto skutecznej próby wykazania, że w odniesieniu do Skarżącej zmaterializowały się przesłanki warunkujące wstrzymanie wykonalności zaskarżonego aktu.
Sąd I instancji zaznaczył, że każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego. Ponadto wykonanie zaskarżonej decyzji, związane bezpośrednio ze świadczeniem pieniężnym, ma charakter odwracalny. W sytuacji ewentualnego wzruszenia decyzji administracyjnej przez Sąd istnieje oczywista możliwość zwrotu nadpłaconych kwot.
W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez stwierdzenie przez Sąd, że brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy wykonanie decyzji, tj. zapłata kwoty 80.000 złotych spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, a nadto spowoduje trudne do odwrócenia skutki w sytuacji majątkowej i bytowej Skarżącej oraz jej rodziny.
Dodatkowo przedłożono:
- zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) - PIT-36 wraz z urzędowym poświadczeniem odbioru dokumentu elektronicznego;
- informacja o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej- PIT/B;
- informacja o odliczeniach od dochodu (przychodu) i od podatku- PIT/O;
- rozliczenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów dotyczących Skarżącej i jej męża.
W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że ustalona w zaskarżonej decyzji kwota nienależnie pobranych płatności wynosi 80.000,00 złotych, co znacząco przewyższa jej roczny dochód, który w 2023 r. wyniósł 53.569,31 złotych. Z kolei, dochody męża Skarżącej, to w 2023 r. gdzie działalność prowadzona przez niego nie przyniosła zysków, a jedynie straty w wysokości — 74.494,00 zł. Skarżąca aby wykonać zaskarżoną decyzję na tym etapie postępowania, musiałaby sprzedaż dom, w którym mieszka wraz z rodziną (Skarżąca ma na utrzymaniu dwójkę małoletnich dzieci: [...]-letnią S. oraz [...]-letnią A.), bądź musiałoby dojść do egzekucji z nieruchomości. Sytuacja taka spowodowałaby utratę przez jej rodzinę dachu nad głową oraz utratę możliwości zarobkowych przez jej męża. Skarżąca nie ma oszczędności, ani innego majątku, który mogłaby zbyć.
Zdaniem skarżącej wysokość obciążenia, wynikająca z zaskarżonej decyzji do jej sytuacji materialnej (finansowej) jednoznacznie dowodzi, że w stosunku do strony Skarżącej zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie.
Skarżąca pismem z [...] lutego 2025 r. złożyła oświadczenie wraz z załącznikami w postaci fotografii dotyczące zrealizowania przez stronę biznesplanu, zrealizowania przewidzianych w biznesplanie inwestycji w środki trwałe, oferowania przez Pozwaną [...], spełnienia przez Skarżącą warunków określonych w rozporządzeniu wykonawczym i braku podstaw do zwrotu otrzymanej pomocy finansowej, zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w tym przepisie odnoszą się do sytuacji, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. i z tą sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia. Natomiast trudne do odwrócenia skutki są to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt I GZ 211/13).
Wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na etapie Sądu I instancji nie został uzasadniony w sposób pozwalający na ocenę czy zaistniały przesłanki przemawiające za wstrzymaniem wykonania decyzji, skoro we wniosku tym skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących, w jakiej kondycji finansowej się znajduje. Wobec tego Sąd I instancji zgodnie z prawem odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skoro do dnia rozpatrzenia omawianego wniosku strona nie wskazała żadnych okoliczności, które w kontekście przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a uzasadniałyby zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Przenosząc rozważania na grunt sprawy zauważyć należy, że przedmiotem skargi jest decyzja zobowiązująca skarżącą do zwrotu nienależnie pobranych płatności w wysokości 80.000,00 złotych.
Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega jednak, że wskazany niedostatek wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został uzupełniony w zażaleniu, gdzie strona wskazała okoliczności, które jej zdaniem uprawdopodabniają niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem wydanej w sprawie decyzji. Chodzi tu o przedłożone wraz z zażaleniem dokumenty źródłowe obrazujące sytuację finansową skarżącej tj. zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) - PIT-36; informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej- PIT/B; informację o odliczeniach od dochodu (przychodu) i od podatku- PIT/O; rozliczenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów dotyczących Skarżącej i jej męża. Te aktualne w swej wymowie dokumenty oceniane wespół z wysokością kwoty zwrotu pomocy finansowej tj. 80.000,00 złotych - świadczą o zasadności objęcia skarżącej ochroną tymczasową. W orzecznictwie był już wyrażany pogląd, że w takich okolicznościach NSA uprawniony jest do ponownej oceny wniosku i do ewentualnego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (zob. postanowienia NSA: z 15 grudnia 2010 r., I GZ 418/10, z 11 stycznia 2011 r., II GZ 424/10, z 26 lipca 2012 r., II OZ 614/12).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego załączone do zażalenia dokumenty, jak i wyjaśnienia skarżącej uprawdopodabniają wystąpienie przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Biorąc pod uwagę sytuację finansową skarżącej oraz wysokość kwoty zobowiązującej skarżącą do zwrotu pomocy finansowej należy przyjąć, że natychmiastowe wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki i wyrządzi znaczną szkodę skarżącej.
W takiej sytuacji konieczne stało się zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Tym samym należy uznać, że sytuacja skarżącej odpowiada hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sad Administracyjny działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. w pkt.1 uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w pkt. 2 wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.