I GZ 187/23

I GZ 187/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-07-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
I SA/Op 15/23 - Wyrok WSA w Opolu z 2023-10-11
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 61 par. 3-4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Stowarzyszenia D. w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Op 15/23 w zakresie odmowy wstrzymania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Stowarzyszenia D. w O. na decyzję Zarządu Województwa Opolskiego z dnia 14 listopada 2022 r. nr 17/2022 w przedmiocie zwrotu części dofinansowania na realizację projektu postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
W skardze Stowarzyszenia D. w O. (dalej: Stowarzyszenie, skarżący) na decyzję Zarządu Województwa Opolskiego z 14 listopada 2022 r. w przedmiocie zwrotu części dofinansowania na realizację projektu pn.: "Park Nauki i Ewolucji Człowieka" zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 18 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Op 15/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu postanowienia z 18 maja 2023 r. wskazano, że pełnomocnik skarżącego ogólnikowo jedynie wskazał, że wszczęta egzekucja należności objętych zaskarżoną decyzją (2 337 223 zł) spowodowała zablokowanie kont bankowych strony, co wiąże się z brakiem możliwości pozyskania środków finansowych ze źródeł zewnętrznych i w konsekwencji Stowarzyszeniu realnie grozi upadłość. Argumentacja ta jednakże nie została przez skarżącego poparta stosowną dokumentacją dotyczącą jego kondycji finansowej oraz aktualnego stanu egzekucji, co w ocenie Sądu I instancji powoduje, że nie jest ona wystarczająca do uznania, że w sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Z jego uzasadnienia nie wynika w żadnym stopniu, czy i w jakim ewentualnie zakresie kwota należności wynikająca z zaskarżonej decyzji przekracza możliwości płatnicze skarżącego. Sąd pozbawiony został możliwości dokonania weryfikacji twierdzeń skarżącego, że dokonane zajęcia kont bankowych doprowadziły do paraliżu bieżącej działalności gospodarczej i grożą upadłością Stowarzyszenia. Strona skarżąca nie przekazała bowiem w tym zakresie jakichkolwiek dokumentów, przede wszystkim dowodów, z których wynikałoby, że w wyniku prowadzonej egzekucji została pozbawiona środków finansowych, czy jakiejkolwiek możliwości dysponowania nimi. Nie złożyła żadnego dokumentu, który wskazywałby, czy i w odniesieniu do których rachunków bankowych nastąpiła blokada oraz czy rachunki nadal są zablokowane. Brak jest również informacji, popartych stosownymi dokumentami źródłowymi, odnośnie tego, jakie kwoty na obecnym etapie zostały już wyegzekwowane, a w jakim stopniu należności te pozostają nadal niezaspokojone.
Zdaniem Sądu I instancji bez dokładnego przedstawienia sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego nie jest możliwa ocena, czy uregulowanie kwoty należności określonej w przedmiotowej sprawie rzeczywiście może grozić dalszemu funkcjonowaniu działalności Stowarzyszenia. W treści wniosku pełnomocnik strony ograniczył się jedynie do przedstawienia wybiórczych informacji, wskazujących przede wszystkim na posiadane przez skarżącego zobowiązania. Nie załączył przy tym do wniosku żadnej dokumentacji obrazującej kondycję ekonomiczną strony (bilansów, rachunków zysków i strat, deklaracji podatkowych, wyciągów z rachunków bankowych). Braków dowodowych w tym zakresie nie zdołały również uzupełnić informacje przedstawione w ramach wpadkowego postępowania dotyczącego przyznania stronie prawa pomocy. Również na gruncie tego postępowania pełnomocnik skarżącego poprzestał jedynie na zawartych w treści wniosku o prawo pomocy oświadczeniach o aktywach i pasywach Stowarzyszenia, bez poparcia ich stosownym materiałem źródłowym. Przedstawione tam informacje wskazują, że skarżący prowadzi działalność znacznych rozmiarów, w ramach której osiąga pokaźne zyski. Otóż, z informacji podanych we wniosku o prawo pomocy wynika, że kapitał zakładowy Stowarzyszenia wynosi 3.102.058,02 zł, że za ostatni rok obrotowy uzyskało zysk w wysokości 4.154.987,47 zł, że posiada środki trwałe o wartości 5.129.844,11 zł, a także wierzytelności z tytułu udzielonych pożyczek w kwocie 1.114.000 zł i należności od kontrahentów w kwocie 422.644,50 zł. Po stronie pasywów wskazano zobowiązania z tytułu: zaciągniętych pożyczek: 2.940.000 zł, kredytów bankowych: 1.460.401 zł, wynagrodzeń pracowniczych: 196.155,98 zł, składek do ZUS: 141.416,71 zł, zaliczek PIT-4 od wynagrodzeń: 22.505 zł, podatku od nieruchomości: 5.798 zł, dostaw towarów i usług: 596.266,35 zł. Poza tym strona posiada środki finansowe na rachunkach bankowych w wysokości 108.020,15 zł oraz 75.000 USD. W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych danych, w szczególności uwzględniając posiadany majątek i wartość wypracowanego zysku, przewyższającego znacznie należność określoną w skarżonej decyzji, trudno podzielić obawy skarżącego, że spełnienie obowiązku określonego zaskarżonym akrem zagrozi bytowi Stowarzyszenia i doprowadzi do jego upadłości. Wprawdzie wartość dochodzonego zwrotu dofinansowania jest znaczna, zwłaszcza w powiązaniu z ciążącymi na stronie zobowiązaniami, jednak nie dysponując dowodami pozwalającymi na poznanie i zweryfikowanie pełnej sytuacji finansowej skarżącego, w ocenie WSA nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że wykonanie zaskarżonej decyzji wywoła u skarżącego taki uszczerbek finansowy, który mógłby prowadzić do następstw określonych w art. 61 § 3 ppsa. Skoro skarżący nie przedstawił odpowiednich dokumentów mogących uprawdopodobnić wystąpienie wskazanych skutków wykonania decyzji, wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej nie mógł zostać uwzględniony, albowiem nie jest możliwa ocena, czy zapłata należności fiskalnych w sposób rzeczywisty może zagrozić funkcjonowaniu Stowarzyszenia.
W zażaleniu na postanowienie WSA z 18 maja 2023 r. Stowarzyszenie zaskarżyło to orzeczenie w całości i wniosło o jego uchylenie. Uzasadniając zażalenie skarżący podniósł, że podjęte przez organ działania egzekucyjne spowodowały zajęcie rachunku bankowego Stowarzyszenia, co uniemożliwiło prowadzenie działalności statutowej i gospodarczej, a w szczególności uniemożliwiło realizację zobowiązań wobec pracowników oraz stałych kontrahentów, a także wynikających z realizacji programów pomocowych i dotacyjnych, których Stowarzyszenie pozostaje beneficjentem. Prowadzenie wobec skarżącego egzekucji oraz wykluczenie go z pomocy publicznej wyklucza Stowarzyszenie z możliwości uzyskania finansowania ze źródeł zewnętrznych. Działania organu prowadzą do zaistnienia przesłanek upadłości Stowarzyszenia, które utraciło zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych – co stanowi bezwzględną przesłankę upadłości w rozumieniu ustawy z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe.
W ocenie stowarzyszenia wydając postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji pominął materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, a postępowanie zostało przeprowadzone z naruszeniem:
"1) zasady praworządności, zaniechanie podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, pominięcie słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego,
2) zakazu prowadzenia postępowania w sposób przewlekły i niewnikliwy sposób prowadzenia postępowania ze szkodą dla strony;
3) zasady zapewnienia stronie działającej przez pełnomocnika udziału w postępowaniu, jak również niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i zupełnie dowolne ustalenie, które nie pozwalało na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy".
Stowarzyszenie zarzuciło także Sądowi I Instancji naruszenie ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców – w szczególności domniemania uczciwości oraz rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść przedsiębiorcy a także przyjaznej interpretacji przepisów i pewności prawa zobowiązujące organ bez uzasadnionej przyczyny nie odstępuje od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2165/13, z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z 5 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 98/16, postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 40/16).
Wydając postanowienie o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji WSA wskazał, że Stowarzyszenie nie przedstawiło poza wnioskiem o udzielenie ochrony tymczasowej żadnej dokumentacji dotyczącej jego aktualnej sytuacji finansowej czy stanu prowadzonej wobec skarżącego egzekucji. Zestawiając wybiórczą argumentację przedstawioną w rozpoznawanym wniosku z oceną danych, jakie skarżący zaprezentował w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, Sąd i instancji zasadnie ocenił, że Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło zaistnienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Prawidłowo wskazał również, że w postępowaniu w tym zakresie nie występuje po stronie sądu administracyjnego obowiazek wzywania wnioskodawcy do uzupełnienia lub poprawienia wniosku.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, strona może przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Wskazać przy tym należy, że braki wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie mogą być uzupełnione w zażaleniu, natomiast – jak wskazano powyżej – na każdym etapie postępowania może zostać złożony nowy wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej wraz z dokumentami uzasadniającymi rzeczywiste możliwości finansowe strony.
Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu zażalenia.