I GZ 176/25

I GZ 176/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
III SA/Łd 61/25 - Wyrok WSA w Łodzi z 2026-02-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 par. 3, art. 188, art. 106 par. 3 i par. 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 1575
art. 233 par. 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. S. S.A. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 lutego 2025 r. sygn. akt III SA/Łd 61/25 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. S. S.A. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia [...] listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 26 lutego 2025 r., III SA/Łd 61/25 odmówił R. S. S.A. w W. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z [...] listopada 2024 r. w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz określenia podatku od towarów i usług.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
R. S. S.A. w W. (dalej: "skarżąca" lub "spółka") wystąpiła ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z [...] listopada 2024 r., w której zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z uwagi na wielość analogicznych decyzji.
Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji WSA w Łodzi wskazał, że z konstrukcji art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika także, że to na stronie spoczywa obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku, tj. przedstawienia i wykazanie takich okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego rozstrzygnięcia faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów obciąża stronę. W jej interesie leży bowiem takie sformułowanie wniosku, aby powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie przesłanek wstrzymania wykonania. Sąd nie jest zobowiązany do poszukiwania okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku. Spółka wniosek swój uzasadniła poprzez wskazanie, że w stosunku do niej wydanych zostało wiele analogicznych decyzji. Sąd uznał, że tak lakoniczna argumentacja wniosku strony nie pozwala na jego uwzględnienie.
Sąd I instancji podkreślił, że Skarżąca nie uprawdopodobniła w żaden sposób, że wykonanie zaskarżonej decyzji wywoła znaczną szkodę lub skutki trudne do odwrócenia. We wniosku nie wskazano konkretnych skutków, jakie mogłyby wystąpić w razie wykonania kwestionowanej decyzji. Wniosek nie zawiera również informacji, jakimi środkami finansowymi strona dysponuje, jaki posiada majątek, brak również informacji na
temat kondycji finansowej prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa, czy wysokości obciążających ją na podstawie analogicznych decyzji kwot. Dopiero porównanie argumentów w zakresie wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków z aktualną i udokumentowaną sytuacją strony może doprowadzić do uprawdopodobnienia przesłanek ochrony tymczasowej. Podstawy do wstrzymania wykonania decyzji nie mogą stanowić same gołosłowne twierdzenia o występowaniu podstaw do wstrzymania wykonania decyzji
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła spółka, zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie oraz o orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej Decyzji wraz z Decyzją I instancji w całości. Ewentualnie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżone Postanowienie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej, sprzecznej z zasadami wszechstronności oceny dowodów przedstawionych przez Skarżącą i uznanie, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla Skarżącej;
2. art. 106 § 3 p.p.s.a poprzez brak przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów w sytuacji, gdy Sąd miał istotne wątpliwości co do okoliczności warunkujących wstrzymanie wykonania Decyzji w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla Skarżącej.
3. art. 163 § 2 w związku z art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez sporządzenie
uzasadnienia postanowienia, które nie zawiera wszystkich niezbędnych elementów w tym nie wyjaśnia w sposób wystarczający podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz nie zawiera uzasadnienia przyczyn na których Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie, uwzględniając w uzasadnieniu jedynie ogólne stwierdzenia do braku podstaw do wstrzymania wykonania decyzji.
Argumentację na poparcie zarzutów spółka przestawiła w uzasadnieniu zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wynika z tego, że przed sądem administracyjnym wymagane jest wykazanie czy może wystąpić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. To umożliwia sądowi administracyjnemu wstrzymanie wykonania decyzji.
Najpierw skonstatować należy, że wniosek dotyczył decyzji w przedmiocie określenia niezaksięgowanej kwoty długu celnego i różnicy między prawidłową, a wykazaną kwotą podatku od towarów i usług z tytułu importu.
Wbrew argumentacji zawartej w zażaleniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zasadnie przyjął, że we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji skarżąca nie uzasadniła wystarczająco, że wykonanie zaskarżonej decyzji grozi niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Należy podkreślić, że złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków z niej wynikających. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia. W sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został uzasadniony.
Odnosząc się do kwestii naruszenia art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy zauważyć, że według tego przepisu sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte w wymienionym przepisie prawa wyrażenie "sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie" oznacza, że orzeczenie dotyczące wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ma fakultatywny charakter, a więc może, lecz nie musi, być wydane nawet w wypadku, gdy występują w sprawie przesłanki przewidziane w powołanym wyżej przepisie prawa, od zaistnienia których ustawodawca uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Sąd wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o ocenę wniosku skarżącego, jak i materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w aspekcie wystąpienia bądź też nie wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, to jest niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jednakże uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, że w postępowaniu zażaleniowym istnieje możliwość orzekania reformatoryjnego, na podstawie materiału dowodowego, uzupełnionego na etapie tego postępowania. Możliwość taką dostrzegano w piśmiennictwie i orzecznictwie na tle poprzedniego brzmienia art. 188 p.p.s.a. Uznawano, że zdanie drugie art. 188 p.p.s.a., wiążące Sąd drugiej instancji stanem faktycznym przyjętym w zaskarżonym orzeczeniu, nie miało zastosowania w postępowaniu zażaleniowym. Wskazywano, że Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów w zakresie dopuszczonym przez art. 106 w zw. z art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a. Podkreślano, że ma to szczególne znaczenie przy rozpatrywaniu zażaleń dotyczących prawa pomocy lub kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego (zob. teza 6 (w:) Komentarz do art. 197 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Gruszczyński, A. Kabat, LEX 2013 i powołany tam: R. Hauser, Postępowanie zażaleniowe przed NSA (w:) Materiały na konferencję sędziów NSA, Serock 18-19 października 2004 r., maszynopis powielony, Warszawa 2004, s. 71-72; postanowienie NSA z dnia 23 marca 2016 r., sygn. akt I OZ 269/16). Pogląd ten należy tym bardziej wyrazić na tle obecnego brzmienia art. 188 p.p.s.a., poszerzającego zakres reformatoryjnego orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu kasacyjnym. W obecnym stanie prawnym, rozstrzygnięcia podejmowane w postępowaniu zażaleniowym powinny co do zasady mieć charakter reformatoryjny (patrz: Andrzej Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", WK 2016, teza 5 do art. 197). Niemniej argumentacja skarżącej przedstawiona w zażaleniu jest jednak nieprzekonująca.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd pierwszej instancji stwierdził, że spółka nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca nie dołączyła żadnej dokumentacji, która pozwalałaby na zobrazowanie aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej. Zatem dokonanie ustalenia jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na wnioskującej spółce, jest niemożliwe. W ocenie NSA argumentacja skarżącej była ogólnikowa i pozbawiona konkretów i twierdzeń, które by szczegółowo zobrazowały jej sytuację majątkową, w tym zdolność płatniczą oraz skutki, jakie wywołać mogłoby wykonanie decyzji i nieudzielenie skarżącej ochrony tymczasowej.
NSA nie kwestionuje, że wykonanie zaskarżonej decyzji może mieć wpływ na finanse skarżącej, jednakże bez wskazania, jaka jest jej rzeczywista aktualna sytuacja finansowa, nie można dokonać pełnej oceny, czy w sprawie zaistnieje niebezpieczeństwo, o jakim mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. na skutek wyegzekwowania z jej majątku kwoty należnego zobowiązania. NSA zwraca uwagę, że zaprezentowana w zażaleniu argumentacja skarżącej, mająca wspierać wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej i wykazać wadliwość orzeczenia Sądu I instancji, została oparta na hipotezach i przewidywaniach, bez udokumentowania, a przez to uwiarygodnienia rzeczywiście mogących zaistnieć okoliczności.
Zawarte w zażaleniu twierdzenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji nie zostały uprawdopodobnione stosownymi dokumentami odnoszącymi się do sytuacji majątkowej strony, które obrazowałyby aktualną, rzeczywistą kondycję finansową, czy wskazanie, jakich to świadczeń i w jakiej wysokości zostanie skarżąca pozbawiona w wyniku niezastosowania ochrony tymczasowej i jak to wpłynie na jej sytuację. W tej sytuacji nie można określić czy ewentualna szkoda spowodowana wykonaniem decyzji, tylko z uwagi na wysokość kwoty tytułem zwrotu dotacji byłaby znaczna oraz czy istnieje zagrożenie powstania trudnych do odwrócenia skutków. Brak wiedzy, co do rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej strony sprawia, że nie jest możliwa ocena, czy i w jaki sposób wykonanie zaskarżonej decyzji przed zakończeniem kontroli sądowej może wpłynąć na sytuację majątkową skarżącej.
Wbrew zarzutom Skarżącej, sąd pierwszej instancji nie naruszył też art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 i § 3 p.p.s.a. Z naruszeniem art. 106 § 5 p.p.s.a. mamy do czynienia w sytuacji, gdy sąd przeprowadzał dowody uzupełniające, a dokonując tego uchybił stosownym przepisom procedury cywilnej. Zatem zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 106 § 5 p.p.s.a. może być skutecznie podnoszony tylko wtedy, gdy sąd pierwszej instancji prowadził postępowanie dowodowe w zakresie wynikającym z treści art. 106 § 3 p.p.s.a. Tymczasem, w tej sprawie Sąd I instancji sam nie uzupełniał postępowania dowodowego, a więc nie mógł naruszyć art. 106 § 5 p.p.s.a. Z powyższych względów nie doszło do naruszenia żadnego ze wskazanych w zażaleniu przepisów, w konsekwencji żaden z zarzutów podniesionych w zażaleniu nie zasługiwał na uwzględnienie.
W rozpatrywanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podzielił więc stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, że spółka nie wykazała we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności z art. 61 § 3 p.p.s.a.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.