I GZ 387/25

I GZ 387/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Odrzucenie sprzeciwu
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 252 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 29 października 2025 r na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. E. T. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2025 r., sygn. akt VIII SPP/Wa 139/25 w zakresie odrzucenia sprzeciwu G. A. E. Sp. z o.o. w B. w sprawie ze skargi A. E. T. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 5 września 2025 r., VIII SPP/Wa 139/25 odrzucił sprzeciw G. A. E. Sp. z o.o. w B. na postanowienie referendarza sądowego z 15 lipca 2025 r., VIII SPP/Wa 139/25 o odmowie zmiany postanowienia z 10 kwietnia 2025 r., VIII SPP/Wa 110/24, którym to odmówiono przyznania prawa pomocy z wniosku A. E. T. Sp. z o.o. w B. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. E. T. Sp. z o.o. w B. (dalej: "skarżący", "Spółka") na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
A. E. T. Sp. z o.o. w B. pismem z 18 czerwca 2025 r. wniosła po raz drugi o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Referendarz sądowy postanowieniem z 15 lipca 2025 r., VIII SPP/Wa 139/25 odmówił spółce zmiany postanowienia własnego z 10 kwietnia 2025 r., VIII SPP/Wa 110/24.
G. A. E. Sp. z o.o. w B. pismem z 26 lipca 2025 r. złożył sprzeciw na postanowienie referendarza z 15 lipca 2025 r., VIII SPP/Wa 139/25 wnosząc o jego uchylenie, rozpoznanie wniosku spółki i orzeczenie zgodnie z żądaniem strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 5 września 2025 r., VIII SPP/Wa 139/25 odrzucił sprzeciw G. A. E. Sp. z o.o. w B. W uzasadnieniu podniesiono, że stroną postępowania w sprawie o przyznanie prawa pomocy jest tylko ta strona, która wystąpiła z wnioskiem o przyznanie tego prawa, gdyż "tylko interesów prawnych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy dotyczy to postępowanie". Pozostałe strony postępowania sądowoadministracyjnego nie mają legitymacji skargowej w toczącym się postępowaniu ubocznym dotyczącym wniosku o prawo pomocy (postanowienie NSA z 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OZ 288/07, Lex nr 360207).
A. E. T. Sp. z o.o. w B. złożył zażalenie na powyższe orzeczenie wnosząc o jego "uchylenie i o przyznanie zwolnienia zgodnie z wnioskiem strony i dalsze procedowanie skargi".
W zażaleniu podniesiono, że wydając postanowienie o odrzuceniu skargi WSA w Warszawie dopuścił się naruszenia fundamentalnych praw, w tym prawa do sądu, zawartego w Konstytucji i Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C z 2016 r. nr 202 s. 1), w szczególności art. 47 Karty motyw 3 tego przepisu, który ma charakter obligatoryjny. W uzasadnieniu wskazano, że prawo do sądu nie może być iluzoryczne, podmioty nie mogące ponosić kosztów opłat sądowych ze względu na brak środków na ich poniesienie – zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu krajowego nie mogą być narażane na skutki niezasadnego stosowania w stosunku do nich rozszerzającej wykładni norm prawnych, które w swej istocie powinny właśnie zapewniać im prawo do Sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sprzeciw wniesiony przez G. A. E. Sp. z o.o. w B. należało odrzucić, bowiem postanowienie z 15 lipca 2025 r., VIII SPP/Wa 139/25 zostało skierowane jedynie do A. E. T. Sp. z o.o. w B. Uprawnienie do wniesienia sprzeciwu przysługuje zaś jedynie tym podmiotom, których praw lub obowiązków dotyczy postanowienie.
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma zatem charakter postępowania wpadkowego w stosunku do postępowania głównego i jego rozpoznanie pozostaje bez wpływu na inne czynności procesowe podejmowane w sprawie. Umożliwia ono jedynie dostęp do sądu osobom, których sytuacja majątkowa i osobista na to nie pozwala. Ponadto, postanowienie o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania, stosownie do treści art. 252 § 3 p.p.s.a. doręcza się stronie, która złożyła wniosek i wyłącznie wnioskodawcy przysługuje środek zaskarżenia na to postanowienie. Stroną postępowania dotyczącego przyznania prawa pomocy jest podmiot występujący z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 stycznia 2018 r. sygn. akt I OZ 1966/17, z dnia 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt II GZ 610/17, z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 640/08, z dnia 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OZ 288/07 oraz z dnia 7 marca 2008 r., sygn. akt I OZ 140/08).
W niniejszej sprawie postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 września 2025 r., VIII SPP/Wa 139/25 o odrzuceniu sprzeciwu G. A. E. Sp. z o.o. w B. na postanowienie referendarza sądowego z 15 lipca 2025 r., VIII SPP/Wa 139/25 o odmowie zmiany postanowienia z 10 kwietnia 2025 r., VIII SPP/Wa 110/24, którym to odmówiono przyznania prawa pomocy z wniosku A. E. T. Sp. z o.o. w B. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. E. T. Sp. z o.o. w B. - odnosiło się do orzeczenia odmawiającego A. E. T. Sp. z o.o. w B. przyznania prawa pomocy i tylko jemu jako stronie tego postępowania zostało doręczone z pouczeniem o możliwości wniesienia sprzeciwu. Niedopuszczalne jest zatem wniesienie sprzeciwu przez G. A. E. Sp. z o.o. w B., gdyż spółka ta nie jest stroną postępowania zakończonego ww. orzeczeniem.
Powyższe oznacza, że spółka G. A. E. Sp. z o.o. w B. nie była uprawniona do kwestionowania postanowienia referendarza sądowego z 15 lipca 2025 r. wydanego w sprawie VIII SPP/Wa 139/25 o odmowie zmiany postanowienia z 10 kwietnia 2025 r., VIII SPP/Wa 110/24 w sprawie ze skargi A. E. Sp. z o.o. w B.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.