II FZ 756/13

II FZ 756/13 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2013-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-08-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Jaśniewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 73/13 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2013-06-28
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 245, art. 246
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 27 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej w sprawie z zażalenia K. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 73/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z skargi K. K. na uchwałę Rady Miasta S. z dnia 26 października 2012 r. o nr [...] w przedmiocie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawki opłaty postanawia : oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 73/13 ustanowił dla K. K. adwokata oraz zwolnił skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2013 r. Referendarz sądowy WSA w Warszawie ustanowił dla K. K. adwokata, oraz oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu wskazała, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych. Podkreśliła, że większość pieniędzy z emerytury przeznacza na opłacenie wydatków związanymi z mediami. Odłożone środki finansowe wydaje na bieżącą konserwację domu i koszty leczenia. Skarżąca wskazała, że w przypadku odmówienia jej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym zostanie pozbawiona możliwość skorzystania z prawa do sądu. WSA w Warszawie przywołał treść art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwana dalej "p.p.s.a.") i wyjaśnił skarżącej przesłanki, które podatnik musi spełnić aby przyznane mu zostało prawo pomocy. Sąd I instancji stwierdził, że z formularza PPF wynika, iż skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w wysokości 1 307,07 zł netto miesięcznie. Ponadto jest właścicielką domu o powierzchni 85,67 m² i lasu o pow. 2,15 ha, nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Sąd I instancji zauważył, że w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, że posiada orzeczoną II grupę inwalidzką i dlatego musi korzystać z ogrzewania gazowego domu, oraz kupować niezbędne leki. Jej wydatki kształtują się na następującym poziomie: zakup paliwa gazowego 613,64 zł, energia elektryczna 90 zł, woda 42 zł, telefon 100 zł, wywóz śmieci 11 zł, ubezpieczenie 30 zł, podatki 24 zł, co łącznie daje kwotę w wysokości 910,64 zł miesięcznie, ponadto zakup żywności, lekarstw, odzieży, środków chemicznych 396,43 zł. Podkreśliła również, że z powodu awarii pieca gazowego zadłużyła się u prywatnej osoby na kwotę 5.000 zł. Na lokacie terminowej posiada oszczędności w kwocie 5.120 zł. W konsekwencji Sąd I instancji stwierdził, że stan majątkowy skarżącej uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z wyboru, natomiast nie uzasadnia całkowitego zwolnienia z ponoszenia kosztów sądowych. W ocenie Sądu I instancji skarżąca jest w stanie pokryć częściowo koszty sądowe, ponieważ ma stałe źródło dochodu oraz posiada oszczędności w kwocie 5120 zł.
W dniu 24 lipca 2013 r. skarżąca wniosła zażalenie od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu wskazała, że nie jest ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych, tym bardziej w sytuacji gdy rozstrzygana sprawa w zakresie metody ustalania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi dotyczy dużej grupy mieszkańców. W ocenie skarżącej niesprawiedliwy jest fakt, że w skutek decyzji władz samorządowych rodziny małodzietne zobowiązane są do dopłacania do wywozu śmieci rodzin wielodzietnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie jest bezzasadne.
Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. Strony, ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. W myśl art. 246 p.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane w zakresie całkowitym albo częściowym. Ustawa uzależnia przyznanie tego prawa od spełnienia przesłanek określonych w przywołanym wyżej przepisie, odpowiednio gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek albo pełnych kosztów postępowania. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu. Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej i finansowej wnoszącego. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W przeciwnym razie musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że celem ustanowienia prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu - art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; zwana dalej: "Konstytucji RP"). Jednakże ze względu na to, że przyznanie prawa pomocy wiążę się z przerzuceniem ciężaru kosztów postępowania na budżet Państwa, czyli de facto na współobywateli, niezbędne jest dokonanie wyboru pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a odstąpieniem od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych - art. 84 Konstytucji RP.
Przenosząc rozważania ogólne na grunt niniejszej sprawy, wskazać w pierwszej kolejności należy, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarżąca jest w stanie pokryć część kosztów sądowych w kwocie 200 zł. Za takim rozstrzygnięciem przemawia fakt, że skarżąca po pierwsze posiada stałe źródło dochodów jakim jest emerytura, po drugie posiada zaoszczędzone środki finansowe w kwocie 5.120 zł, po trzecie posiada majątek. W efekcie Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z Sądem I instancji, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc się do argumentów skarżącej podniesionych w zażaleniu należy podkreślić, że przywołane przez stronę okoliczności, takie jak decyzja władz samorządowych o finansowaniu rodzinom wielodzietnym wywozu śmieci przez rodziny małodzietne, nie ma w niniejszej sprawie znaczenia. Sąd I instancji decydując o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym miał obowiązek rozstrzygnąć czy skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak już zostało wspomniane wyżej, w ocenie NSA, Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że powyższa przesłanka przez skarżącą nie została wykazana. Jednocześnie, trafnie Sąd I instancji uznał, że zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.
W tej sytuacji, wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.