II OZ 1127/17

II OZ 1127/17 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2017-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-09-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Zofia Flasińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Rz 577/17 - Postanowienie WSA w Rzeszowie z 2017-10-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 87 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 29 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 4 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 577/17 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia zalegających pod powierzchnią odpadów postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 4 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 577/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił E. S. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia zalegających pod powierzchnią odpadów.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 24 marca 2017 r. W ostatnim dniu terminu, tj. w dniu 24 kwietnia 2017 r. pełnomocnik nadał w placówce pocztowej operatora wyznaczonego przesyłkę zawierającą skargę na opisaną wyżej decyzję na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, do którego wpłynęła w dniu 25 kwietnia 2017 r. W tym samym dniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odesłał przesyłkę zawierającą skargę na adres Kolegium, informując o tym fakcie pełnomocnika. Kolegium przekazało do Sądu skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi sprawy w dniu 23 maja 2017 r. W dniu 28 kwietnia 2017 r. profesjonalny pełnomocnik skarżącej nadał w placówce pocztowej operatora wyznaczonego na adres Kolegium wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając wniosek pełnomocnik wyjaśnił, iż skarga została przez niego przygotowana w terminie i przekazana do wysłania pracownikowi biurowemu pełniącemu funkcję sekretariatu w kancelarii adwokackiej, w ramach której działa adwokat umocowany w sprawie. Pismo zostało prawidłowo skierowane za pośrednictwem Kolegium do WSA w Rzeszowie. Nadto pełnomocnik poinformował pracownicę Kancelarii, że pismo jest terminowe oraz że należy je zaadresować do organu administracji. W godzinach wieczornych w dniu wysłania pisma pełnomocnik wnioskodawczyni kontaktował się z sekretarką w celu upewnienia się, czy skarga została prawidłowo wysłana, a pracownik potwierdził prawidłowe pisma. Mimo stosownych pouczeń sekretarka wadliwie zaadresowała kopertę wysyłając skargę poprzez operatora pocztowego bezpośrednio do Sądu. Analiza czynności podjętych przez pełnomocnika celem zachowania formalnych warunków skargi prowadzi do konkluzji, że trudno doszukać się rzeczywistej winy umocowanego adwokata, który działając z najwyższą starannością nie przewidział i nie mógł przewidzieć, że doświadczona i dotąd obowiązkowa i odpowiedzialna pracownica błędnie zaadresuje przekazaną jej korespondencję, a następnie wprowadzi w błąd pełnomocnika co do zachowania właściwego trybu. W ocenie pełnomocnika przedstawione okoliczności wskazują na brak winy pełnomocnika w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi. Także strona wykazała się należytą starannością w działaniu powierzając prowadzenie swojej sprawy profesjonalnemu pełnomocnikowi. Wysoce niesprawiedliwym byłoby przyjęcie w niniejszej sprawie, że pełnomocnik poniósł winę na zasadzie ryzyka powierzając czynności zaadresowania koperty osobie trzeciej, które ostatecznie skutkowało uchybieniem terminu.
Sąd I instancji wskazał, że po myśli art. 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu mającym zastosowanie do spraw wszczętych przed 1 czerwca 2017 r., czyli także w przedmiotowej sprawie skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Z kolei wedle art. 54 § 1 tej ustawy skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Dodany do art. 54 w/w ustawy z dniem 1 czerwca 2017 r. § 4 po myśli którego termin, o którym mowa w § 1, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego nie ma zastosowanie do spraw wszczętych przed 1 czerwca 2017 r., a zatem nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. W przedmiotowej sprawie profesjonalny pełnomocnik reprezentujący skarżącą nadał przesyłkę zawierająca skargę w placówce pocztowej operatora wyznaczonego bezpośrednio na adres Sądu w ostatnim dniu terminu, to jest w dniu 24 kwietnia 2017 r. Z Sądu wyekspediowano ją na adres organu właściwego, czyli Kolegium w dniu 25 kwietnia 2017 r., a zatem to ta ostatnia data stanowi datę wniesienia skargi. Skarga zatem bezsprzecznie został wniesiona po terminie.
Analizując argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Sąd stwierdził, że strona zachowała siedmiodniowy termin do złożenia wniosku, jednak nie uprawdopodobniła braku winy w tym uchybieniu. Przesądzone zostało w orzecznictwie, że skutki zaniedbań pełnomocnika obciążają stronę postępowania. Przy ocenie czy niezachowanie terminu miało charakter niezawiniony należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, który dopuszczając się zaniedbań oraz uchybień swoim działaniem działa bezpośrednio na szkodę mocodawcy. Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika. W przypadku, gdy strona korzysta z zastępstwa fachowego pełnomocnika kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ adwokat czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo. W przełożeniu na stan faktyczny niniejszej sprawy oznacza to, zdaniem Sądu, że nie można uznać błędnego zaadresowania koperty zawierającej skargę, które bezpośrednio skutkowało uchybieniem terminu do jej wniesienia za okoliczność wyłączającą odpowiedzialność pełnomocnika za nieterminowe wniesienie skargi. Fakt, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca działała w postępowaniu sądowym przez fachowego pełnomocnika miał kluczowe znaczenie przy ocenie miernika staranności wymaganego przy czynnościach procesowych strony. O braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne danej jednostki lub zaniedbania jej pracowników. Pełnomocnik odpowiada bowiem za winę osoby, którą się posługuje. Wobec tego zaniedbanie personelu kancelarii adwokackiej, którego miało miejsce w niniejszej sprawie, w czynnościach koniecznych dla zachowania terminu nie uzasadnia przywrócenia terminu. Zaniedbanie osoby, której w ramach organizacji kancelarii powierzono obowiązki kolportażu korespondencji nie może stanowić okoliczności potwierdzającej brak winy pełnomocnika, tym bardziej, że okoliczności powoływane przez pełnomocnika potwierdzają zawinione zaniedbanie osoby, której powierzono zajmowanie się korespondencją i nie wskazują jakoby pomyłka ta była następstwem nadzwyczajnych okoliczności, na które ta osoba nie miała wpływu. Za takie działania pracowników kancelarii, którymi posługuje się pełnomocnik odpowiadana on sam, bowiem to na nim ciąży obowiązek takiego doboru i takiej organizacji pracy personelu kancelarii, aby uniknąć tego typu błędów. Okoliczność błędnego zaadresowania koperty przez pracownika kancelarii profesjonalnego pełnomocnika nie tylko nie stanowi okoliczności wyłączającej jego winę w niedochowaniu terminu, ale ją potwierdza. Skoro zaś za działania pełnomocnika ponosi winę mocodawca to w okolicznościach rozpatrywanej sprawy oznacza to, że skarżąca ponosi winę za nieterminowe złożenie skargi.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła E. S., zarzucając mu naruszenie art. 87 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu oraz naruszenie art. 86 § 1 tej ustawy poprzez wydanie postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia skargi, mimo, że istniały ku temu przesłanki, w sytuacji, gdy pełnomocnik spełnił wszystkie wymogi formalne do złożenia wniosku oraz uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Art. 87 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wiąże przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej przed sądem administracyjnymi z uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu do dokonania takiej czynności.
Naczelny Sąd Administracyjny w całej rozciągłości podziela wyczerpującą argumentację przedstawioną przez Sąd I instancji na rzecz braku uprawdopodobnienia przez pełnomocnika skarżącej braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie. Tak jak wskazał to Sąd I instancji, w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że uchybienia procesowe zawodowego pełnomocnika obciążają jego mocodawcę i powodują konieczność ponoszenia negatywnych konsekwencji, z którymi ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wiąże niezachowanie terminu do dokonania czynności procesowych. W sytuacji, w której pełnomocnik skarżącej powierzył dokonanie czynności pracownikowi obsługi administracyjnej kancelarii, a pracownik ten dokonał czynności, z którymi ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wiąże skutek w postaci wniesienia skargi do sądu administracyjnego nieprawidłowo, sama świadomość pełnomocnika odnośnie właściwej drogi wykonania tego obowiązku nie może skutkować uznaniem, że wykazał on okoliczności uzasadniające brak winy w uchybieniu terminu. Tak samo jak skutki zaniedbań pełnomocnika obciążają jego mocodawcę, nieprawidłowe wykonanie przez pracownika kancelarii czynności służbowych relewantnych w toku postępowania przed sądami administracyjnymi rzutuje na działania procesowe pełnomocnika i aktualizuje sankcje przewidziane w w/w ustawie.
Zmiany w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dokonane ustawą nowelizującą z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 12 maja 2017 r.) określają procedurę wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, przewidując w dodanym do art. 53 § 4 , że termin, o którym mowa w § 1 i 2 uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. Jednakże przepis ten, z mocy przepisów intertemporalnych zawartych w ustawie nowelizującej nie znajduje zastosowania do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, tj. 1 czerwca 2017 r. Postępowanie w tej sprawie wszczęto 25 kwietnia 2017 r.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.