I GZ 128/20

I GZ 128/20 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2020-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-05-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kowalik-Grzanka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Sygn. powiązane
I SA/Sz 807/19 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2020-02-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części i zasądzono zwrot kosztów postępowania
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w Warszawie na postanowienie zawarte w punkcie 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 807/19 w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w Warszawie na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: uchylić zaskarżony wyrok w punkcie 2 i zasądzić od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w Warszawie kwotę 1 917 (jeden tysiąc dziewięćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 24 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Sz 807/19, w sprawie ze skargi Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w Warszawie na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, w pkt 1. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowej w [...] z dnia [...] lipca 2019 r.; w pkt 2. zasądził od organu na rzecz PARP kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Jako podstawę prawną postanowienia o kosztach wskazano art. 200, art. 209 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Wskazał, że na kwotę zasądzonych kosztów postępowania składa się wpis od skargi (100 zł), opłata od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł), należne na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: rozporządzenie o kosztach). Dodatkowo Sąd wskazał, że nie podziela poglądu, iż w sprawach takich wynagrodzenie pełnomocnika profesjonalnego powinno być ustalane od wartości stosunkowej przedmiotu sporu, tj. od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem - na podstawie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zamiast na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia, tj. jak przy wpisie stałym od skargi na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, bowiem - według składu orzekającego - ten ostatni przepis pozostaje w relacji do pierwszego z przywołanych przepisów jak przepis szczególny do przepisu ogólnego.
Jak uznał Sąd I instancji, niezależnie od ww. oceny, nawet gdyby przyjąć, że w sprawie wynagrodzenie pełnomocnika powinno być ustalane od wartości przedmiotu sporu, to w tej sprawie, sama strona skarżąca określiła, że należny wpis jest wpisem stałym i wynosi 100 zł (w takiej też kwocie uiściła wpis przy skardze). Nadto, wobec tego, że skarżąca w wielu analogicznych sprawach (m.in. sygn. akt: I SA/Sz 1009/18; I SA/Sz 222/18; I SA/Sz 807/19) podnosiła podobne zarzuty i przedstawiała analogiczną argumentację, to zachodziłaby podstawa do miarkowana - na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. - kosztów zastępstwa, bowiem nakład pracy na powielenie tożsamych skarg należałoby wycenić na kwotę nie wyższą niż 480 zł.
Zażalenie na postanowienie zawarte w pkt 2 ww. wyroku złożyła PARP, wnosząc o jego zmianę poprzez zasądzenie od organu na rzecz skarżącej dalszej kwoty 1 320 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w sprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia poprzez niewłaściwe przyjęcie przez Sąd I instancji stawki "w innej sprawie" w kwocie 480 zł, podczas gdy skarżącej należał się zwrot kosztów obejmujących wynagrodzenie jej pełnomocnika, obliczone według stawek dla należności pieniężnych, tj. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a ww. rozporządzenia.
W uzasadnieniu wskazano, że stawka wynagrodzenia pełnomocnika powinna w tej sprawie wynosić 1800 zł ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia w kwocie 5 127,64 zł, co wynika z § 2 pkt 4 ww. rozporządzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Sąd pierwszej instancji zasądzając zwrot kosztów postępowania orzekł na podstawie art. 200, art. 209 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., nie miarkując kosztów postępowania na podstawie art. 207 p.p.s.a.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych poprzez przyjęcie, że stronie skarżącej należy się zwrot kosztów zastępstwa procesowego obliczonego według stawki "w innej sprawie" na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia, podczas gdy skarżącej należał się zwrot kosztów zastępstwa procesowego wg stawek obowiązujących w sprawach dotyczących należności pieniężnych. Skoro przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna w kwocie 5 127,64 zł, to stawkę wynagrodzenia należało obliczyć na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia.
Istota sprawy sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy przedmiotem zaskarżenia w postępowaniu o obciążenie wierzyciela kosztami postępowania jest należność pieniężna, o której mowa w art. 216 i 231 p.p.s.a. Jak wskazuje się w doktrynie, w postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiotem zaskarżenia są akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., których kontrolę z punktu widzenia zgodności z prawem przeprowadza sąd administracyjny (art. 1 § 2 p.u.s.a.). W tym postępowaniu nie orzeka się o należnościach pieniężnych, tak jak w postępowaniu w sprawach cywilnych, lecz kontroluje legalność aktów, w których takie należności zostały określone lub ustalone. Stąd też należność pieniężna w ścisłym tego słowa znaczeniu nie stanowi przedmiotu zaskarżenia przed sądem administracyjnym. Dlatego regulację zawartą w art. 216 p.p.s.a. należy odnosić do należności pieniężnej objętej aktem lub czynnością, które w istocie stanowią przedmiot zaskarżenia podlegający kontroli sądu administracyjnego (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018, komentarz do art. 216, Lex). Wartością przedmiotu zaskarżenia jest więc wartość uprawnienia lub obowiązku wyrażona w kwocie pieniężnej, którą ustala zaskarżony akt. Jak wynika z akt sprawy zażalenie zostało wniesione na postanowienie, którym obciążono wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 18 298,38 zł. Nie ma przy tym znaczenia, że skarga została wniesiona na postanowienie, a nie decyzję administracyjną. Istotne jest bowiem to, że zaskarżonym aktem administracyjnym została ustalona należność pieniężna. W takiej sytuacji nie jest istotna forma rozstrzygnięcia, którą orzeczono o należności pieniężnej, lecz to, że przedmiotem zaskarżenia jest właśnie ta należność pieniężna (tak też w postanowieniu NSA w sprawie I GZ 32/19).
Co istotne, w niniejszym postępowaniu występuje spór co do wartości pieniężnej, bowiem zliczenia kosztów postępowania egzekucyjnego nie można potraktować jako czynności tylko rachunkowej implikowanej wynikiem postępowania egzekucyjnego. Innymi słowy, należy przyjąć, że przedmiot sprawy – obciążenie (wierzyciela) kosztami postępowania egzekucyjnego sprowadza się do sporu w zakresie przedmiotu zaskarżenia w postaci należności pieniężnej. Ta bowiem nie została ustalona ostatecznie w toku podjętych czynności egzekucyjnych, gdyż na tym etapie postępowania może ulec zmianie – wierzyciel bowiem jest uprawniony do kwestionowania jej wysokości (np. w zakresie wysokości naliczonej opłaty egzekucyjnej i manipulacyjnej, jak też zasadności obciążenia wierzyciela kosztami podjętych czynności egzekucyjnych – co miało miejsce w tym postępowaniu i zyskało aprobatę Sądu I instancji). Zauważenia wymaga, że przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną bądź stwierdzające jej istnienie lub nieistnienie (postanowienie NSA z 23 czerwca 2008 r., II FZ 227/08, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja zachodzi w przedmiotowym postępowaniu. Powyższy pogląd zgodny jest z prezentowanym w orzecznictwie stanowiskiem, dotyczącym wykładni pojęcia "należność pieniężna" zawartym w art. 231 p.p.s.a., który wprowadza zasadę pobierania wpisu stosunkowego w każdym przypadku, gdy zaskarżony akt (niezależnie od tego czy jest to decyzja czy postanowienie) ustala należność pieniężną. W pozostałych przypadkach, gdy przedmiotem zaskarżenia nie jest akt, który w sposób bezpośredni nakłada obowiązek uiszczenia należności pieniężnej lub ustala wysokość należności, pobiera się wpis stały ( por. II OZ 761/18 i przywołane tam orzecznictwo; II OZ 63/19; II OZ 413/12; II OZ 736/16; I OZ 1040/18; II OZ 1087/15; II OZ690/19; II OZ 375/19).
Podsumowując, NSA w składzie rozpoznającym sprawę, stoi na stanowisku wykluczającym uznanie, że przedmiotem skargi na postanowienie obciążające wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego jest wyłącznie legalność samego obciążenia tymi kosztami wierzyciela, ale już nie wysokość obciążenia wyrażona należnością pieniężną. W takiej bowiem sytuacji wierzyciel nie miałby możliwości zgłaszania zarzutów wobec wysokości tego obciążenia, a jak wyżej wykazano tak nie jest.
W konkluzji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie należało zastosować stawkę, o której stanowi § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4 ww. rozporządzenia, bowiem jest to sprawa, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna w rozumieniu art. 231 p.p.s.a.
Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny uchylił rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego zawarte w punkcie 2 wyroku i zasądził na rzecz skarżącej kwotę 1 917 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Na powyższą kwotę składały się kwoty: wpisu od skargi (100 zł), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) i kwota 1800 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika obliczona stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4 ww. rozporządzenia.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.
Odnosząc do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie WSA.