I GZ 100/25

I GZ 100/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SAB/Wr 909/22 - Postanowienie WSA we Wrocławiu z 2023-12-14
Skarżony organ
Marszałek Województwa
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 29
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. z siedzibą w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2024 r., sygn. akt III SAB/Wr 909/22 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi P. z siedzibą w B. na bezczynność Marszałka Województwa Dolnośląskiego w przedmiocie zwrotu dotacji postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 3 października 2024 r., sygn. akt III SAB/Wr 909/22, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259); dalej "p.p.s.a." odrzucił zażalenie P. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 grudnia 2023 r. o sygn. akt III SAB/Wr 909/22 o odrzuceniu skargi P. z siedzibą w B. na bezczynność Marszałka Województwa Dolnośląskiego w przedmiocie zwrotu dotacji.
W uzasadnieniu Sąd podał, że pismem z 9 stycznia 2024 r. strona wniosła zażalenie na postanowienie tego Sądu z 14 grudnia 2023 r. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III z 26 stycznia 2024 r. wezwano stronę do usunięcia braków formalnych poprzez wykazanie uprawnienia V. W. do podpisania zażalenia. W odpowiedzi na pismo podtrzymano argumentację podnoszoną przez P. K., że jako prezes zarządu stowarzyszenia jest uprawniony do samodzielnej reprezentacji stowarzyszenia.
Następnie pismem z dnia 15 marca 2024 r. strona skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych zażalenia przez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi albo wykazanie uprawnienia P. K. do podpisania zażalenia oraz do złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (odpis aktualny lub pełny KRS). W odpowiedzi na ww. pismo, podtrzymano dotychczasową argumentację, że zarówno P. K. (jako prezes zarządu), jak i V. W. (jako członek komisji likwidacyjnej), są uprawnieni do samodzielnej reprezentacji stowarzyszenia. Do pisma dołączono kopię uchwały zarządu stowarzyszenia udzielającej upoważnienia dla P. K. do samodzielnej reprezentacji stowarzyszenia, na której znajduje się podpis jedynie P. K. i która nie wymienia danych osób, które uchwałę podjęły. Do pisma nie dołączono odpisu aktualnego lub pełnego KRS. Jednocześnie strona skarżąca złożyła wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego ze względu na toczące się w sądzie powszechnym postępowanie w przedmiocie zmiany danych w Krajowym Rejestrze Sądowym w związku z podjętymi uchwałami o rozwiązaniu stowarzyszenia oraz powołaniu Komisji Likwidacyjnej oraz uchwałami o zmianie statutu i siedziby. Sąd ustalił również, że toczące się przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej we Wrocławiu postępowanie z wniosku Starosty Karkonoskiego o rozwiązanie stowarzyszenia zostało prawomocnie zakończone oddaleniem wniosku.
Odrzucając zażalenie Sąd I instancji podkreślił, że w odniesieniu do podmiotów podlegających obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego dokumentem poświadczającym uprawnienie do działania w ich imieniu jest aktualny odpis z tego rejestru. Sąd ocenia odpis pod względem składu osobowego organu zarządzającego i sposobu reprezentacji. Z ustaleń Sądu (informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu z Rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej KRS) wynika, że na dzień wniesienia zażalenia (11 stycznia 2024 r.) jak i na dzień dzisiejszy, prezesem stowarzyszenia jest osoba podpisana pod skargą. Ze sposobu reprezentacji stowarzyszenia (Dział 2, "Rubryka 1 – Organ uprawniony do reprezentacji podmiotu") wynika, że organem uprawnionym do reprezentacji stowarzyszenia jest zarząd, a oświadczenia woli w imieniu zarządu składają łącznie i wspólnie prezes i jeden członek zarządu. Dotyczy to w szczególności udzielania pełnomocnictw do reprezentowania stowarzyszenia przy zawieraniu umów i podejmowaniu innych zobowiązań w imieniu stowarzyszenia. W szczególnych przypadkach zarząd może upoważnić inne osoby do składania w imieniu stowarzyszenia oświadczeń woli w granicach udzielonego im upoważnienia. Oświadczenia woli w imieniu stowarzyszenia w zakresie czynności zwykłego zarządu może składać jednoosobowo prezes zarządu. Sąd zauważa, że zarówno skarga jak i zażalenie na postanowienie sądu administracyjnego są czynnościami przekraczającymi zakres zwykłego zarządu. Do skutecznego wniesienia zażalenia niezbędne zatem było, żeby przedmiotowe zażalenie podpisane zostało zgodnie z określonym w KRS sposobem reprezentacji - łącznie przez prezesa zarządu i jednego członka zarządu lub przez inną osobę upoważnioną przez zarząd.
Na powyższe orzeczenie strona wniosła zażalenie postulując "uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie zażalenia na postanowienie w całości i rozpoznanie zażalenia na postanowienie z 3 października 2024 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia na postanowienie WSA we Wrocławiu z 14 grudnia 2023 r. w przedmiocie odrzucenia skargi. W motywach wskazano argumenty na rzecz uwzględnienia wniesionego środka zaskarżenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Z kolei regulacja zawarta w przepisie art. 29 p.p.s.a. stanowi, iż przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Przepisy te regulują istotne kwestie procesowe. Po pierwsze właściwe ich zastosowanie daje sądowi administracyjnemu pewność, że dana osoba lub pełnomocnik są rzeczywiście upoważnieni do dokonania konkretnej czynności, po drugie stanowi gwarancję dla strony, iż będzie należycie reprezentowana w toczącym się postępowaniu. Analizowane przepisy nabierają szczególnego znaczenia zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę jak poważne konsekwencje mogą wystąpić gdyby nie interpretować ich w sposób ścisły (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 271 pkt 2 p.p.s.a. – nienależyta reprezentacja strony, której przejawem jest działanie w jej imieniu nieumocowanej osoby, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania z powodu jego nieważności).
Odnotować należało, że jednostki organizacyjne mające zdolność sądową (tak jak skarżące stowarzyszenie) dokonują czynności w postępowaniu przed sądem administracyjnym przez osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które przy pierwszej czynności w postępowaniu sądowym mają także obowiązek wykazać swoje umocowanie, co wynika z art. 29 w związku z art. 28 § 1 p.p.s.a. Brak dokumentu wykazującego umocowanie do reprezentacji strony (art. 29) stanowi brak formalny, którego usunięcie w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. w odniesieniu do spółek kapitałowych polega w szczególności na przedstawieniu aktualnego odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Niewykonanie w terminie nałożonego przez sąd obowiązku przedstawienia dokumentu powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Należy podkreślić, że obowiązek wykazania umocowania spoczywa na stronie skarżącej, a rolą Sądu nie jest wyręczanie strony w zakresie wykazania istnienia umocowania do jej reprezentacji przed sądem administracyjnym (por. postanowienia Naczelnego Sądu administracyjnego: z dnia 9 maja 2018 r., sygn. akt II GZ 156/18; z dnia 23 października 2015 r., II OSK 2456/15; publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma podstaw prawnych do zwolnienia strony od obowiązku uzupełniania braków formalnych i przerzucenia ciężaru czynienia ustaleń, czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie na Przewodniczącego Wydziału na etapie kontroli warunków formalnych skargi, bądź na Sąd na etapie oceny, czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia Przewodniczącego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt II GSK 69/15; z dnia 8 listopada 2016 r. sygn. akt II FZ 716/16 i z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt II OZ 422/19).
Na wstępie wskazać należy, że skarżąca nie może oczekiwać, że wniesione zażalenie spowoduje ocenę sprawy w jej całokształcie; Naczelny Sąd Administracyjny władny jest jedynie ocenić trafność sformułowanych przez skarżącego w zażaleniu zarzutów. W tym kontekście zwrócić należy uwagę, że strona w sytuacji trudności sprostaniu wymogom stawianych przez Sąd I instancji – mogła skorzystać z profesjonalnego pełnomocnika, czego nie uczyniła.
Tak więc skoro zażalenie z 9 stycznia 2024 r. podpisał "Prezes Zarządu – Pełnomocnik P. K.", oraz V. W. (Komisja Likwidacyjna) to uzasadnione było żądanie (k. 77 akt sądowych) "wykazania uprawnienia V. W. do podpisania zażalenia". Z uwagi na nadesłanie przez skarżącą dalszych wyjaśnień, które zostały podpisane w sposób tożsamy ze wskazanym wyżej, zasadne było wezwanie z dnia 15 marca 2024 r., którym skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych zażalenia przez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi albo wykazanie uprawnienia P. K. do podpisania zażalenia oraz do złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (odpis aktualny lub pełny KRS). W odpowiedzi na ww. pismo, podtrzymano dotychczasową argumentację, że zarówno P. K. (jako prezes zarządu), jak i V. W. (jako członek komisji likwidacyjnej), są uprawnieni do samodzielnej reprezentacji stowarzyszenia. Do pisma dołączono kopię uchwały zarządu stowarzyszenia udzielającej upoważnienia dla P. K. do samodzielnej reprezentacji stowarzyszenia, na której znajduje się podpis jedynie P. K. i która nie wymienia danych osób, które uchwałę podjęły. Do pisma nie dołączono odpisu aktualnego lub pełnego KRS.
W myśl art. 197 § 2 p.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. Zastosowanie znajduje więc art. 178 p.p.s.a., zgodnie z którym wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
W niniejszej sprawie wezwanie do usunięcia braków formalnych zażalenia przez wykazanie uprawnienia V. W. do podpisania zażalenia zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 13 lutego 2024 r. W odpowiedzi na wezwanie, strona skarżąca pismem z dnia 16 lutego 2024 r., przedstawiła swoje wyjaśnienia, jednak w ocenie Sądu braków formalnych nie uzupełniła. 7-dniowy termin na uzupełnienie braków formalnych upłynął zatem z dniem 20 lutego 2024 r. W związku z tym, że zażalenie zostało podpisane również przez P. K., Sąd wezwał stronę skarżącą do usunięcia braków formalnych zażalenia przez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi albo wykazanie uprawnienia P. K. do podpisania zażalenia oraz do złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (odpis aktualny lub pełny KRS). W odpowiedzi na wezwanie, strona skarżąca pismem z dnia 9 kwietnia 2024 r., przedstawiła swoje wyjaśnienia, jednak w ocenie Sądu braków formalnych nie uzupełniła. Niewątpliwie również do pisma nie dołączono odpisu aktualnego lub pełnego KRS, do którego nadesłania strona skarżąca została wezwana. 7-dniowy termin na uzupełnienie braków formalnych upłynął zatem z dniem 9 kwietnia 2024 r.
Zdaniem Naczelnego Sądy Administracyjnego, skoro zażalenie zostało podpisane przez osoby nieuprawnione, to uzasadnione było żądanie wykazania prawa do reprezentacji Stowarzyszenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd I instancji wskazał, że w odniesieniu do podmiotów podlegających obowiązkowemu wpisowi do KRS – takich jak stowarzyszenia – dokumentem poświadczającym uprawnienie do działania w ich imieniu jest aktualny odpis z tego rejestru. Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu KRS, wynika, że na dzień wniesienia zażalenia jak i na dzień dzisiejszy, prezesem stowarzyszenia P. K.. Ze sposobu reprezentacji stowarzyszenia (Dział 2, "Rubryka 1 – Organ uprawniony do reprezentacji podmiotu") wynika, że organem uprawnionym do reprezentacji stowarzyszenia jest zarząd, a oświadczenia woli w imieniu zarządu składają łącznie i wspólnie prezes i jeden członek zarządu. Dotyczy to w szczególności udzielania pełnomocnictw do reprezentowania stowarzyszenia przy zawieraniu umów i podejmowaniu innych zobowiązań w imieniu stowarzyszenia. W szczególnych przypadkach zarząd może upoważnić inne osoby do składania w imieniu stowarzyszenia oświadczeń woli w granicach udzielonego im upoważnienia. Oświadczenia woli w imieniu stowarzyszenia w zakresie czynności zwykłego zarządu może składać jednoosobowo prezes zarządu. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni zgadza się z Sądem I instancji, który wskazał, że wniesienie zażalenia jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu. Do skutecznego wniesienia zażalenia niezbędne zatem było, żeby podpisana została zgodnie z określonym w KRS sposobem reprezentacji — łącznie przez prezesa zarządu i jednego członka zarządu lub przez inną osobę upoważnioną przez zarząd. Tymczasem wniesione przez stronę zażalenie zostało podpisane przez prezesa zarządu i jedną osobę niebędącą członkiem zarządu, a więc niezgodnie ze sposobem reprezentacji ujawnionym w KRS, wedle którego czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu – a taką stanowi niewątpliwie wniesienie zażalenia w sprawie sądowoadministracyjnej – dokonują łącznie i wspólnie prezes i jeden członek zarządu.
Za w pełni zgodne z obowiązującymi przepisami należy również uznać ocenę Sądu I instancji w zakresie drugiej osoby, która podpisała zażalenie i która określa się jako członek komisji likwidacyjnej stowarzyszenia. Wniosek skarżącej o ujawnienie w Rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej KRS informacji o rozwiązaniu stowarzyszenia oraz powołaniu Komisji Likwidacyjnej został zwrócony bez wzywania do uzupełnienia braków. Natomiast przedstawione przez stronę skarżącą dokumenty dotyczące powołania Komisji Likwidacyjnej (Uchwała w sprawie rozwiązania stowarzyszenia, Uchwała w sprawie powołania Komisji Likwidacyjnej, Protokół Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia) podpisywane są wyłącznie przez prezesa zarządu stowarzyszenia, który, jak opisano wyżej, nie jest umocowany do samodzielnego działania w imieniu stowarzyszenia, w szczególności do podjęcia uchwały o rozwiązaniu stowarzyszenia i powołania komisji likwidacyjnej, w której wszyscy członkowie mają samodzielne prawo reprezentacji osoby prawnej.
Reasumując, w sprawie niniejszej wbrew stanowisku zażalenia, nie doszło do naruszenia przepisów p.p.s.a. Działania Sądu I instancji, który wzywał skarżącą do wykazania umocowania do reprezentacji skarżącej miały w pełni swoje oparcie w przepisach ustawy.
Mając na uwadze treść art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.