I GSK 997/23
Podsumowanie
NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą cła antydumpingowego i VAT, potwierdzając, że towary pochodzące z Chin, nawet po przepakowaniu w Indiach, nie nabywają indyjskiego pochodzenia, a wprowadzenie organów celnych w błąd uzasadnia przedłużenie terminu przedawnienia długu celnego.
Sprawa dotyczyła cła antydumpingowego i VAT od rowerów i części rowerowych importowanych z Chin, rzekomo przez Indie. Organy celne ustaliły, że towary faktycznie pochodziły z Chin, a świadectwa pochodzenia z Indii były nieprawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę importera, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy. NSA uznał, że wprowadzenie polskich organów celnych w błąd uzasadnia przedłużenie terminu przedawnienia długu celnego, nawet jeśli czyn zabroniony miał miejsce poza UE.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.Z. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora IAS w Gdańsku dotyczącą cła antydumpingowego i podatku VAT. Sprawa dotyczyła importu rowerów i części rowerowych, które według zgłoszeń celnych miały pochodzić z Indii, jednak organy celne ustaliły, że ich rzeczywistym krajem pochodzenia są Chiny. Wskutek tego organy celne określiły należne cło antydumpingowe w wysokości 3.390.625 zł oraz różnicę w VAT w wysokości 779.842 zł. Ustalenia opierały się na analizie dokumentów i oświadczeniach indyjskiego eksportera, który przyznał, że sprowadzał towary z Chin, montował je w Indiach (system CKD), a następnie eksportował do Polski. WSA uznał te ustalenia za prawidłowe, odrzucając zarzuty dotyczące wadliwości postępowania dowodowego. Sąd podkreślił, że nawet jeśli świadectwa pochodzenia wydane przez indyjską izbę handlową były formalnie poprawne, nie są one wiążące dla organów UE w obliczu poważnych poszlak wskazujących na inne pochodzenie towarów. WSA uznał również, że przedłożenie nieprawdziwych danych przez indyjskiego eksportera w celu uzyskania indyjskiego świadectwa pochodzenia stanowi czyn z art. 87 § 1 Kodeksu karnego skarbowego, co uzasadnia przedłużenie terminu przedawnienia długu celnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogły być skuteczne, ponieważ skarżący kwestionował ustalenia faktyczne, a nie błędną wykładnię lub zastosowanie prawa. NSA wyjaśnił, że dla przedłużenia terminu przedawnienia wystarczy ustalenie przez organy celne, że istnieją znamiona czynu zabronionego (strona przedmiotowa), bez konieczności prawomocnego skazania karnego. Sąd podkreślił, że kwalifikacja czynu jako podlegającego postępowaniu karnemu leży w kompetencji organów celnych dla celów administracyjnych, zgodnie z orzecznictwem TSUE.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, czyn polegający na umyślnym wprowadzeniu w błąd organu celnego i narażeniu należności celnych na uszczuplenie, nawet jeśli dotyczy podmiotu spoza UE, może stanowić podstawę do przedłużenia terminu przedawnienia długu celnego.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że dla przedłużenia terminu przedawnienia długu celnego na podstawie art. 103 ust. 2 UKC wystarczy ustalenie przez organy celne, że istnieją znamiona czynu zabronionego (strona przedmiotowa), który podlega postępowaniu sądowemu w sprawach karnych. Nie jest wymagane prawomocne skazanie karne ani ustalenie winy sprawcy przez organy celne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
k.k.s. art. 87 § § 1
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy
Umyślne wprowadzenie w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej i narażenie należności celnych na uszczuplenie.
UKC art. 103 § ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
Umożliwia przedłużenie terminu na powiadomienie dłużnika o zaksięgowaniu uszczuplonych kwot należności celnych, jeżeli organ nie mógł określić prawidłowej kwoty wskutek popełnienia czynu podlegającego ściganiu karnemu.
Pomocnicze
UKC art. 77 § ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § pkt 2 lit. a
Podstawa zasądzenia kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wprowadzenie polskich organów celnych w błąd co do pochodzenia towarów z Chin, mimo przedstawienia świadectw pochodzenia z Indii, stanowi czyn zabroniony, uzasadniający przedłużenie terminu przedawnienia długu celnego. Dla przedłużenia terminu przedawnienia długu celnego wystarczy ustalenie przez organy celne znamion czynu zabronionego (strona przedmiotowa), bez konieczności prawomocnego skazania karnego. Kwestionowanie ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji nie może być dokonywane za pomocą zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Odrzucone argumenty
Czyn podlegający sądowemu postępowaniu karnemu może być skierowany jedynie przeciwko organowi państwa członkowskiego UE, a nie przeciwko podmiotowi spoza UE (np. indyjskiej izbie handlowej). Przedłożenie przez obywatela Indii nieprawdziwych dokumentów w celu uzyskania indyjskiego świadectwa pochodzenia nie pozostaje w związku przyczynowym z powstaniem długu celnego, który powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego.
Godne uwagi sformułowania
nie można utożsamiać zarzutów błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania prawa materialnego zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu kwalifikacja czynu, jako 'czynu podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych' leży w kompetencji organów celnych nie stanowi stwierdzenia, że rzeczywiście popełnione zostało przestępstwo, lecz jest dokonywana jedynie w ramach i dla celów postępowania o charakterze administracyjnym
Skład orzekający
Dariusz Dudra
przewodniczący
Beata Sobocha-Holc
członek
Piotr Kraczowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że organy celne mogą przedłużyć termin przedawnienia długu celnego w przypadku czynów zabronionych, nawet jeśli miały one miejsce poza UE lub sprawca nie został prawomocnie skazany. Potwierdzenie, że ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji nie mogą być kwestionowane za pomocą zarzutu naruszenia prawa materialnego w skardze kasacyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z cłem antydumpingowym i VAT, ale jego zasady dotyczące przedawnienia i granic skargi kasacyjnej mają szersze zastosowanie w prawie celnym i administracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii pochodzenia towarów i unikania ceł, co jest istotne dla branży importowej. Wyjaśnia również ważne zasady proceduralne dotyczące skargi kasacyjnej i przedawnienia.
“Chińskie rowery z indyjskim paszportem? NSA wyjaśnia, kiedy można zapłacić cło po latach.”
Dane finansowe
WPS: 3 390 625 PLN
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I GSK 997/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-11-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-08-29 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Beata Sobocha-Holc Dariusz Dudra /przewodniczący/ Piotr Kraczowski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6302 Kontyngenty taryfowe, pozwolenia, cła antydumpingowe i inne ograniczenia w obrocie towarowym z zagranicą 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Celne prawo Sygn. powiązane III SA/Gd 813/22 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2023-05-11 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2007 nr 111 poz 765 art. 87 ust. 1 Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant straszy asystent sędziego Jarosław Poturnicki po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 813/22 w sprawie ze skargi A.Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 23 września 2022 r. nr 2201-IOC.4322.6.2022.MK w przedmiocie cła antydumpingowego oraz podatku od towarów i usług 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A.Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku 10.800 (dziesięć tysięcy osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: WSA) wyrokiem z 11 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 813/22 oddalił skargę A.Z. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS) z 23 września 2022 r. w przedmiocie cła antydumpingowego oraz podatku od towarów i usług. WSA orzekał w następującym stanie sprawy. Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni decyzją z 22 marca 2022 r. dokonał zmian w szeregu uzupełniających zgłoszeń celnych. Zgłoszenia zostały złożone przez C. S. A. w imieniu i na rzecz skarżącego. Zmiany zgłoszeń celnych polegały na: - określeniu kraju pochodzenia – Chiny; - określeniu odpowiednio kodów dodatkowych TARIC 8900 oraz stawki cła antydumpingowego w wysokości 48,5 %; - orzeczeniu o zaksięgowaniu wymaganej kwoty ostatecznego cła antydumpingowego (A30) w łącznej wysokości 3.390.625 zł; - określeniu różnicy między kwotą podatku od towarów i usług w prawidłowej wysokości a kwotą podatku wykazaną w zgłoszeniach celnych w łącznej wysokości 779.842 zł. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że wyżej wymienionymi zgłoszeniami celnymi objęto towary w postaci rowerów oraz części rowerowych importowane przez skarżącego z Indii. Eksporterem towarów był indyjski podmiot – U. Organ zaznaczył, że pismem z 28 czerwca 2021 r. przekazano mu protokół kontroli celno-skarbowej przedsiębiorcy wraz z załącznikami dotyczący nieprawidłowości w określeniu pochodzenia towarów w postaci części do rowerów oraz rowerów dwukołowych bez łożysk tocznych. Na podstawie weryfikacji zgłoszeń celnych wraz z załącznikami, a także dokumentacji dowodowej otrzymanej od indyjskiej administracji celnej ustalono, że towary deklarowane jako pochodzące z Indii miały w rzeczywistości chińskie pochodzenie i nie uiszczono należnego z tytułu ich importu cła antydumpingowego. W związku z tymi informacjami organ wszczął postępowanie w sprawie. Kontrola przeprowadzona przez Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach doprowadziła do uzyskania od indyjskiej administracji celnej szeregu dowodów i tabeli przedstawiającej powiązanie eksportu z Chińskiej Republiki Ludowej z eksportem z Indii. W odniesieniu do podmiotu indyjskiego przekazano informację, iż dyrektor firmy eksportującej przyznał w swoim oświadczeniu, że: "sprowadził rowery i części do rowerów z Chin i Malezji w systemie montażu CKD (Complete Knocked Down), a następnie po zmontowaniu, przepakowaniu i zmianie marki, wyeksportował je do różnych krajów, w tym także do Polski". W wyniku analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie ustalono istniejące powiązania pomiędzy transakcjami dokonanymi przez chińskiego eksportera towaru do Indii, w których odbiorcą tego towaru był indyjski podmiot, a transakcjami dokonanymi przez U., w której odbiorcą towaru był skarżący. Porównano faktury handlowe wystawione przez chińskie firmy z fakturami wystawionymi przez indyjskiego eksportera U.. Stwierdzono, że opis towarów, a także ilość sztuk oraz masa towaru wysłanego z Chin do Indii jest identyczna jak opis i ilość towaru sprowadzonego według faktur indyjskich przez stronę. Z powiązania tego wynika, iż krajem pochodzenia importowanych przez stronę części rowerowych oraz rowerów jest w rzeczywistości Chińska Republika Ludowa, a nie, jak zadeklarowano w zgłoszeniach celnych. Organ przyznał, że indyjskie pochodzenie zostało poparte przez eksportera świadectwami niepreferencyjnego pochodzenia wystawionymi przez Indyjską Izbę Handlową. Choć świadectwo takie ma wartość dowodową w kwestii pochodzenia towarów, których dotyczy, to jednak nie jest ona absolutna. W rzeczywistości bowiem takie świadectwo, wystawione przez państwo trzecie, nie może wiązać organów Unii w zakresie ustalenia pochodzenia tych towarów, uniemożliwiając tym organom zbadanie owego pochodzenia za pomocą innych środków, jeżeli istnieją obiektywne, poważne i zgodne poszlaki wywołujące wątpliwość co do rzeczywistego pochodzenia towarów stanowiących przedmiot tych świadectw. W tym zakresie organ przyjął, że władze indyjskie wydały nieprawidłowe świadectwa pochodzenia towaru na skutek wprowadzenia w błąd przez eksportera. Jak wynika z dokumentów towary objęte wymienionymi zgłoszeniami celnymi po wywozie z Chińskiej Republiki Ludowej zostały w Indiach poddane drobnym czynnościom montażowym oraz przeładunkowi, a następnie zostały wysłane do Polski. Żaden więc inny kraj nie mógł być zaangażowany w proces przetwarzania tych towarów, a tym bardziej nie mógł mieć istotnego wpływu na zmianę ich pochodzenia. Zdaniem organu, analiza i ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego uzasadnia twierdzenie, iż w niniejszej sprawie doszło do popełnienia czynu polegającego na umyślnym wprowadzeniu w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej i narażeniu należności celnych na uszczuplenie, a więc czynu realizującego znamiona występku z art. 87 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2018 r., poz. 1958 ze zm.; dalej: kks). Dlatego też termin na powiadomienie dłużnika o zaksięgowaniu uszczuplonych kwot należności celnych uległ przedłużeniu zgodnie z art. 103 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L nr 269 z 2013 r. ze zm.; dalej: UKC). Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącego odwołania Dyrektor IAS zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. WSA oddalając skargę uznał za całkowicie nietrafne zarzuty dotyczące nieprawidłowości postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy celne, a co za tym idzie wadliwości dokonanych przez te organy ustaleń dotyczących faktycznego pochodzenia importowanych towarów z Chin. Organy obu instancji nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów uznając, że dokumenty zgromadzone przy współudziale administracji celnej indyjskiej wskazują jednoznacznie na to, że zbieżność szczegółowych danych ilościowych i rodzajowych pomiędzy towarami sprowadzonymi z Chin do Indii przez U. i towarami wyeksportowanymi przez ten podmiot do Polski wyklucza jakąkolwiek przypadkowość. Zbieżność ta pozwoliła organom administracji celno-skarbowej na słuszne przyjęcie, że towary wyprodukowane w Chinach zostały w Indiach jedynie przepakowane, przez co nie uzyskały niewątpliwie pochodzenia indyjskiego. Także uzyskane przez organy oświadczenia indyjskiego przedsiębiorcy co do transferu do Polski produktów pochodzenia chińskiego potwierdzają w sposób spójny i logiczny istotę procederu wynikającego już z przeanalizowanych przez organy dokumentów. Przedłożenie przez indyjskiego eksportera nieprawdziwych danych tamtejszym organom właściwym do wydania świadectw pochodzenia spowodowało wydanie takich świadectw, potwierdzających nieprawdę co do pochodzenia importowanych do Polski towarów. Zdaniem WSA, ustalony prawidłowo przez organy stan faktyczny sprawy należało uznać za dający w pełni podstawę dla rozważań dotyczących zastosowania przepisów prawa materialnego. Skoro rowery i ich części zakupione przez skarżącego zostały w rzeczywistości wyeksportowane z Chin, a w Indiach poddano je jedynie przepakowaniu, to niewątpliwie zachowały swoje chińskie pochodzenie. Posiadane i przedłożone wraz ze zgłoszeniami celnym przez importera świadectwa pochodzenia towaru okazały się zatem nieprawdziwe. Przedłożenie przez indyjskiego eksportera oświadczeń i dokumentów poświadczających nieprawdę w celu uzyskania indyjskiego świadectwa pochodzenia dla towarów mających w istocie pochodzenie chińskie, w celu uniknięcia obciążenia tych towarów cłem antydumpingowym, stanowi niewątpliwie czyn określony w art. 87 § 1 kks spełniający znamiona oszustwa celnego, czyli wprowadzenia w błąd organów celnych i narażenia należności celnych na uszczuplenie przez uniknięcie płacenia należnego cła antydumpingowego. Działanie indyjskiego eksportera było oczywiście umyślne, skoro towary sprowadzone przez siebie z Chin przedstawił właściwym władzom jako indyjskie, po to by uzyskać świadectwo pochodzenia z Indii. Oczywistym celem i skutkiem tego działania było uniknięcie zastosowania wobec eksportowanych z Indii do Polski towarów cła antydumpingowego w wysokości 48,5% wartości celnej towaru, a zatem znacznie przewyższającej cło na zasadach ogólnych ze stawką erga omnes w wysokości 14% wartości celnej towaru. Zdaniem WSA organy celne mogą skutecznie powiadomić dłużnika o kwocie należności celnych, podlegających zgodnie z prawem zapłacie, po upływie trzyletniego terminu od dnia powstania długu celnego w wypadku, gdy organy te nie mogły określić prawidłowej kwoty tych należności wskutek popełnienia czynu podlegającego ściganiu karnemu, choćby sprawcą tego czynu nie był dłużnik celny zgłaszający towar. Konstrukcja prawna przedłużenia terminu przedawnienia długu celnego w przypadku, gdy powstał on wskutek popełnienia czynu podlegającego ściganiu karnemu wynika z konieczności umożliwienia organom celnym działania w celu ochrony rynku unijnego przed procederem nielegalnego unikania ceł antydumpingowych w przypadku, gdy działania o charakterze przestępczym utrudniają skuteczne wykrycie wszystkich okoliczności sprawy w zwykłym terminie. Z punktu widzenia tak określonego celu analizowanej regulacji nie ma znaczenia, kto podejmuje działania podlegające ściganiu karnemu. W ocenie WSA bezprzedmiotowa jest zatem argumentacja skarżącego, dotycząca braku jego wiedzy, czy świadomości na temat charakteru działania indyjskiego eksportera. Nie było przedmiotem postępowania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją przypisanie skarżącemu jakiejkolwiek formy zawinienia w popełnieniu czynu wprowadzenia organu celnego w błąd. Przedłużenie terminu przedawnienia długu celnego nie jest środkiem o charakterze karnym, dla zastosowania którego wiedza importera na temat możliwego pochodzenia importowanego towaru miałaby znaczenie. Jest to natomiast środek umożlwiający skuteczne egzekwowanie przez władze celne należnych świadczeń, pomimo utrudnień spowodowanych przez naruszające prawo działania uczestników obrotu. W tym kontekście rozważania skarżącego zawarte w piśmie z 14 listopada 2022 r., a dotyczące kwestii prawnokarnej odpowiedzialności skarżącego na podstawie art. 87 § 1 kks nie mogły być uznane za mające istotne, merytoryczne znaczenie. Wprowadzenie w błąd organów celnych, co do rzeczywistego pochodzenia towarów w celu uniknięcia zapłaty należności celnych samo w sobie, gdyby czyn ten był popełniony na terenie Polski przez obywateli polskich – spełniałoby znamiona przestępstwa z art. 87 § 1 kks, to jest narażenia należności celnych na uszczuplenie poprzez wprowadzenie organów celnych w błąd. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, domagając się jego uchylenie w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku, a także o zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił – na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: ppsa) naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, tj.: - art. 103 ust. 2 UKC w zw. z art. 87 § 1 kks, poprzez przyjęcie, że czynem podlegającym sądowemu postępowaniu karnemu może być czyn skierowany przeciwko organowi państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej, tj. czyn wymierzony przeciwko Indyjskiej Izbie Handlowej, podczas gdy przedmiotem czynności wykonawczej przestępstwa skarbowego stypizowanego w art. 87 § 1 kks może być jedynie organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej; - art. 103 ust. 2 UKC w zw. z art. 77 ust. 2 UKC poprzez przyjęcie, że przedłożenie przez obywatela Indii oświadczeń i dokumentów poświadczających nieprawdę w celu uzyskania indyjskiego świadectwa pochodzenia towarów mających w istocie pochodzenie chińskie pozostaje w realnym i konkretnym związku przyczynowo-skutkowym z powstaniem długu celnego mimo tego, że dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postepowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ppsa. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy był związany granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). W rozpoznawanej sprawie w skardze kasacyjnej zarzucono wyłącznie naruszenie przepisów prawa materialnego, wskazując na obie postacie naruszenia o których mowa w art. 174 pkt 1 ppsa, tj. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Odnosząc się do tak skonstruowanych zarzutów należy zauważyć, że jakkolwiek dwie postacie naruszenia prawa materialnego – przez błędną wykładnię lub jego niewłaściwe zastosowanie – w procesie stosowania prawa mogą pozostawać ze sobą w funkcjonalnym związku, to jednak nie powinny być utożsamiane, tym bardziej że ustawodawca wyraźnie je wyodrębnił (zob. wyrok NSA z 8 maja 2025 r., sygn. akt III FSK 1610/23). Zarzucane postacie naruszenia prawa materialnego winny być wyraźnie wskazane i uzasadnione. Błąd wykładni polega na wadliwym zrekonstruowaniu normy prawnej z przepisu prawa, wyrażający się w mylnym zrozumieniu przez sąd jego treści, a więc wadliwym ustaleniu wpisanego w ten przepis sensu normatywnego. Zarzut błędnej wykładni powinien obejmować zarówno konkretyzację nieprawidłowości wykładni przeprowadzonej przez sąd wojewódzki, jak i wyjaśnienie prawidłowej – zdaniem strony – rekonstrukcji normy prawnej z przepisu. Natomiast niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego obejmuje nieprawidłowość działania sądu w postaci uznania, że ustalony w sprawie, konkretny stan faktyczny odpowiada abstrakcyjnemu stanowi wpisanemu w hipotezę określonej normy prawnej. Polega on na przyjęciu przez sąd błędnej oceny zastosowania (bądź niezastosowania) przez organ administracji przepisu prawa materialnego w odniesieniu do stanu konkretnej sprawy. Podkreślenia przy tym wymaga, że ocena tego rodzaju zarzutu, może być dokonana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa wyroku, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Niewłaściwe zastosowanie normy prawa polega w tym przypadku na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie objętej dyspozycją przepisu. W rozpatrywanej sprawie skarżący kasacyjnie nie tylko nie wykazał na czym polega błędne rozumienie art. 103 ust. 2 i art. 77 ust. 2 UKC przez WSA, ani też jaka powinna być prawidłowa wykładnia tych przepisów i prawidłowe zastosowanie. Skarżący nie odniósł się do kwestii rozumienia tych przepisów przyjętego przez WSA, lecz przez postawiony zarzut naruszenia prawa materialnego podejmuje polemikę z ustaleniami stanu faktycznego, bowiem z zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że stawiając zarzuty naruszenia prawa materialnego kwestionuje uznanie, że czynem podlegającym postepowaniu karnemu jest czyn wymierzony przeciwko Indyjskiej Izbie Handlowej. Kwestionuje także uznanie, że przedłożenie przez obywatela Indii oświadczeń i dokumentów poświadczających nieprawdę w celu uzyskania indyjskiego świadectwa pochodzenia towarów mających w istocie pochodzenia chińskie pozostaje w realnym i konkretnym związku przyczynowym z powstaniem długu celnego. W związku z tym należy podkreślić, że niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Jeżeli skarżący chciał podważyć ustalenia faktyczne organów, zaakceptowane przez WSA, co do faktu popełnienia przestępstwa oszustwa, które to przestępstwo przedłużało termin przedawnienia do 5 lat to powinien postawić zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego ze wskazaniem błędnych ustaleń. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu, a właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Nie mniej jednak w ocenia NSA w okolicznościach stanu faktycznego sprawy, zauważyć należy, że WSA niezasadnie powoływał się, inaczej niż organy, na popełnienie przestępstwa oszustwa na terenie Indii przez wprowadzenie w błąd na podstawie oświadczeń i dokumentów poświadczających nieprawdę Indyjskiej Izbie Handlowej, co do rzeczywistego pochodzenia towarów, w celu uniknięcia cła antydumpingowego w wysokości 48,5%. Organy w sposób prawidłowy wskazały, że to polski organ celny został wprowadzony w błąd poprzez podanie w zgłoszeniach celnych nieprawdziwych danych dotyczących rzekomego pochodzenia przywiezionych towarów z Indii, podczas gdy w rzeczywistości pochodziły one z Chin. Takie działanie wyczerpuje znamiona czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu. Zasadna zatem była ich konkluzja, że na gruncie prawa polskiego jest to czyn zabroniony określony w art. 87 § 1 kks stanowiący tzw. oszustwo celne. Polega ono na umyślnym wprowadzeniu w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej i narażeniu należności celnych na uszczuplenie. Niezasadne stanowisku WSA wyrażone w tym zakresie nie ma jednak wpływu na wynik sprawy, bowiem sąd pierwszej instancji w sposób uprawniony oddalił skargę. W ocenie NSA, czyn który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postepowaniu karnemu w rozumieniu art. 103 ust. 2 UKC, którego ustalenie przez organy skutkuje przedłużeniem terminu przedawnienia, zgodnie z prawem krajowym, to czyn – przestępstwo w znaczeniu przedmiotowym. Wystarczy, że organy dla potrzeb postepowania celnego ustalą, że zachodzą wszelkie znamiona czynu zabronionego co do jego strony przedmiotowej. Na tym etapie nie bada się winy sprawcy. Wina może być ustalona w postepowaniu karnym, przez sąd karny. Organy celne nie mają kompetencji do ustalania kto popełnił przestępstwo. Ustalenie winy związane jest z prowadzeniem wnikliwego, czasochłonnego postepowania dowodowego, czego nie może czynić organ w toku postępowania celnego. Organy celnej nie mają bowiem uprawnień do podejmowania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Argumentację tę wzmacnia orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. TSUE w wyroku o sygn. C-62/06 wskazał, że kwalifikacja czynu, jako "czynu podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych" leży w kompetencji organów celnych powołanych do określania dokładnej kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych. Zdaniem Trybunału, dokonana przez organy celne kwalifikacja danego czynu, jako "czynu podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych" nie stanowi stwierdzenia, że rzeczywiście popełnione zostało przestępstwo, lecz jest dokonywana jedynie w ramach i dla celów postępowania o charakterze administracyjnym, mającego na celu wyłącznie umożliwienie organom celnym skorygowania błędnego lub niewystarczającego poboru należności celnych przywozowych lub wywozowych. Kwalifikacja taka nie zagraża skutkom orzeczeń krajowych w sprawach karnych, łącznie ze zwrotem kwot nienależnie żądanych, w szczególności z orzeczeń umarzających postępowanie lub uniewinniających oskarżonych. Przepis art. 103 ust. 2 UKC nie odnosi się ani do wyroku skazującego, ani nawet do wszczęcia jakiegokolwiek postępowania karnego, lecz do popełnionego czynu, który podlega postępowaniu sądowemu w postępowaniach karnych. Powyższe stanowisko zaprezentowane zostało także w wyrokach TSUE z 16 lipca 2010 r. C-124/08 i C-125/08 oraz w wyrokach NSA z 16 marca 2011 r. I GSK 102/10, z 27 lipca 2011 r. I GSK 190/10, z 17 marca 2011 r. I GSK 189/10 oraz z 21 stycznia 2014 r. I GSK 1244/12 (za wyrokiem NSA z 26 maja 2023 r., sygn. akt I GSK 2057/19). Z powyższych względów, skarga kasacyjna, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, podlegała oddaleniu. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną. Na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 ppsa oraz § 14 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę