I GSK 995/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-08-22
NSAAdministracyjneWysokansa
finanse publiczneoświatadotacjezwrot dotacjipostępowanie administracyjnesądownictwo administracyjneprawomocnośćart. 155 k.p.a.NSA

NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA, który odmówił zmiany ostatecznej decyzji w sprawie zwrotu dotacji, uznając, że wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a. zmierzał do podważenia prawomocnego wyroku sądu.

Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na decyzję odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji w sprawie zwrotu niewykorzystanej dotacji. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczyły naruszenia przepisów postępowania (art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 134 p.p.s.a.) oraz prawa materialnego (art. 155 k.p.a.). NSA uznał, że zarzuty te nie są uzasadnione, podkreślając, że wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a. nie może zmierzać do podważenia prawomocnego wyroku sądu administracyjnego, który już rozstrzygnął sprawę.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez B. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy. Decyzja SKO odmawiała zmiany ostatecznej decyzji ustalającej wysokość niewykorzystanej dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu gminy. Skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (błędne uzasadnienie) i art. 134 p.p.s.a. (brak rozpatrzenia skargi co do interesu strony i społecznego), a także naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 155 k.p.a. (błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie). Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał ją za nieopartą na usprawiedliwionych podstawach. Sąd podkreślił, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ uzasadnienie wyroku WSA zawierało wszystkie wymagane elementy, a odmienny pogląd skarżącej nie świadczy o naruszeniu tego przepisu. Podobnie zarzuty naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. zostały uznane za niezasadne, gdyż z uzasadnienia wyroku WSA wynikało, że sąd rozpoznał sprawę w jej granicach. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stanowisko NSA, że decyzja SKO została wydana w trybie nadzwyczajnym na podstawie art. 155 k.p.a. Sąd wskazał, że prawomocny wyrok WSA (III SA/Wr 79/22) i poprzedzający go wyrok NSA (I GSK 1174/18) przesądziły o charakterze wypłaconych kwot jako dotacji, a nie odszkodowania. Wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a. został uznany za próbę podważenia związania treścią prawomocnych wyroków sądów administracyjnych, co jest niedopuszczalne. NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek o zmianę lub uchylenie ostatecznej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. nie może być uwzględniony, jeśli zmierza do podważenia związania treścią prawomocnego wyroku sądu administracyjnego i wynikającą z niego oceną prawną.

Uzasadnienie

Prawomocny wyrok sądu administracyjnego, oddalający skargę na decyzję, wiąże nie tylko strony i sąd, ale także inne sądy i organy. Wniosek o zmianę decyzji w trybie nadzwyczajnym nie może być wykorzystywany do ponownego kwestionowania kwestii prawnych i faktycznych, które zostały już prawomocnie ocenione przez sąd.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (18)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 155

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 155

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 154 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 163

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 161

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 162

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.f.p. art. 251 § 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

p.p.s.a. art. 171

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a. nie może zmierzać do podważenia prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a., nawet jeśli strona nie zgadza się z argumentacją. Sąd I instancji rozpoznał sprawę w granicach skargi, nie naruszając art. 134 § 1 p.p.s.a.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 155 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i brak uchylenia zaskarżonej decyzji organu administracji. Naruszenie art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 155 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia skargi co do istnienia ważnego interesu strony i interesu społecznego. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 155 k.p.a. i w zw. z art. 251 ust. 1 u.f.p. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego oraz niewypełnienie przesłanek prawidłowego uzasadnienia wyroku. Naruszenie art. 155 k.p.a. w zw. z art. 251 ust. 1 ufp oraz w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów, uznanie, że zaskarżona decyzja nie może zostać uchylona lub zmieniona. Naruszenie art. 155 k.p.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia istnienia ważnego interesu strony i interesu społecznego.

Godne uwagi sformułowania

prawomocność decyzji administracyjnej nie stoi co do zasady na przeszkodzie późniejszej weryfikacji prawomocnego aktu w nadzwyczajnych trybach postępowania administracyjnego, o ile akt ten jest niewadliwy nie można mylić dostateczności uzasadnienia z siłą jego przekonywania i trafnością wskazanych w nim argumentów nie jest dopuszczalne formułowanie przez strony (...) ustaleń oraz ocen prawnych sprzecznych z treścią prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego

Skład orzekający

Bogdan Fischer

przewodniczący

Joanna Salachna

członek

Marek Krawczak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Związanie prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego i niedopuszczalność podważania go w trybach nadzwyczajnych postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a. jest próbą obejścia prawomocnego orzeczenia sądu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę prawomocności orzeczeń sądowych i ograniczenia w stosowaniu trybów nadzwyczajnych w postępowaniu administracyjnym, co jest istotne dla praktyków prawa.

Czy można zmienić decyzję, gdy sąd już prawomocnie się w niej wypowiedział? NSA wyjaśnia granice prawomocności.

Sektor

oświata

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 995/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer /przewodniczący/
Joanna Salachna
Marek Krawczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Oświata
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Wr 79/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2023-05-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 134, art. 141 par. 4, art. 153, art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Wr 79/22 w sprawie ze skargi B. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej w sprawie ustalenia wysokości niewykorzystanej dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu gminy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 24 maja 2023 r. w sprawie o sygn. akt. III SA/Wr 79/22 ze skargi B. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej w sprawie ustalenia wysokości niewykorzystanej dotacji do zwrotu i określenia terminu naliczania odsetek, oddalił skargę.
Od przedmiotowego wyroku skarżąca złożyła skargę kasacyjną zaskarżając powyższy wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej jako: "p.p.s.a."), zarzucając Sądowi I instancji:
I. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 155 k.p.a., poprzez oddalenia skargi i brak uchylenia zaskarżonej decyzji organu administracji;
2) art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 155 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia skargi co do istnienia ważnego interesu strony i interesu społecznego, uzasadniającego zmianę lub uchylenie decyzji;
3) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 155 k.p.a. i w zw. z art. 251 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej jako u.f.p.) poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i stanu prawnego oraz niewypełnienie przesłanek prawidłowego uzasadnienia wyroku, co doprowadziło do oddalenia skargi;
II. Naruszenie prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie:
1) art. 155 k.p.a. w zw. z art. 251 ust. 1 ufp oraz w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i wskutek tego niewłaściwe zastosowanie przepisów, uznanie że zaskarżona decyzja nie może zostać uchylona lub zmieniona, podczas gdy zachodzą przesłanki do jej uchylenia a żadne przepisy prawa nie zakazują zmiany lub uchylenia tej decyzji;
2) art. 155 k.p.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia istnienia ważnego interesu strony i interesu społecznego, uzasadniającego zmianę lub uchylenie decyzji.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, względnie zmianę wyroku i uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy nr [...] z dnia [...] października 2021 r. w przedmiocie odmowy zmiany decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego. Ponadto, zgodnie z art. 176 § 2 p.p.s.a. oświadczyła, że zrzeka się rozpoznania skargi na rozprawie.
Pismem procesowym z dnia [...] sierpnia 2024 r. strona skarżąca w uzupełnieniu wniesionej skargi kasacyjnej przedstawiła dodatkową argumentację.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt. I GSK 1294/16, z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną w przedstawionym wyżej zakresie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie opiera się ona na usprawiedliwionych podstawach.
W dwóch zarzutach skargi kasacyjnej (pkt I. 3 i II.1 petitum skargi kasacyjnej) zarzucono naruszenie przepisów postępowania - art. 141 § 4 p.p.s.a. Zdaniem NSA zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie. Przypomnieć należy, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku. Powinno ono mianowicie zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji - wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną samodzielną podstawę kasacyjną, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, w tym gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy nie zawiera stanowiska sądu odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39; a także wyroki NSA: z 19 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5379/16; z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być na tyle istotne, aby można było uznać, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), co strona skarżąca kasacyjnie powinna wykazać.
W rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu WSA przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga skarżącej niezasługiwała na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń WSA w kwestionowanym zakresie.
Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi więc do wniosku, że dokonana przez WSA ocena zaskarżonej decyzji była kompletna i znalazło to prawidłowy wyraz w uzasadnieniu. To zaś, że skarżąca kasacyjnie nie podziela stanowiska WSA i uważa, że uzasadnienie wyroku jest dla niej nieprzekonujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14; LEX nr 1775064). Podkreślić bowiem należy, że nie można mylić dostateczności uzasadnienia z siłą jego przekonywania i trafnością wskazanych w nim argumentów. Celem uzasadnienia jest wprawdzie przekonanie stron postępowania o trafności rozstrzygnięcia, ewentualna wadliwość argumentacji, bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu, nie stanowi jednak o naruszeniu przez sąd art. 141 § 4 p.p.s.a., gdy uzasadnienie zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego część analityczna uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na odtworzenie toku rozumowania sądu, który doprowadził do stanowiska o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a tym samym możliwa była kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Uzasadnienie to spełnia zatem wymogi przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a., a sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia tego przepisu jest niezasadny.
W odpowiedzi natomiast na zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. (pkt I. 2 i II.2 petitum skargi kasacyjnej) trzeba podnieść, że jeżeli w rozumieniu tego przepisu prawa granice rozpoznania wojewódzkiego sądu administracyjnego wyznacza i zarazem określa sprawa administracyjna będąca przedmiotem zaskarżenia (zob. w tej mierze np. wyroki NSA z dnia: 26 maja 1998 r., sygn. akt II SA 915/97; 15 stycznia 2005 r., sygn. akt II GSK 321/07), to w świetle uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie ma podstaw, aby twierdzić, że rozpoznając sprawę ze skargi na decyzję w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej, Sąd I instancji nie uwzględnił znaczenia konsekwencji wynikających z przywołanego przepisu prawa. Mianowicie, że nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić lub rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym), lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub nie rozpoznał istoty sprawy, co gdyby istotnie nastąpiło, mogłoby stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną (zob. np. wyrok NSA z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 2349/17; wyrok NSA z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 3805/18). Ze skargi kasacyjnej nie wynika zaś, aby skarżąca kasacyjnie wykazała zaistnienie którejkolwiek z wymienionych powyżej sytuacji lub sytuacji rodzajowo im podobnej, która mogłaby uzasadniać twierdzenie, że Sąd I instancji naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a.
Przed przystąpieniem do oceny pozostałych zarzutów należało mieć na uwadze, że decyzja SKO, podlegająca kontroli WSA, została wydana w trybie nadzwyczajnym na podstawie art. 155 k.p.a. Zasadnie Sąd I instancji wskazał, odwołując się do poglądów doktryny, iż ocena dopuszczalności uchylenia lub zmiany w trybie nadzwyczajnym (art. 154 § 1, art. 155, art. 156, art. 163 k.p.a.) ostatecznej decyzji utrzymanej w mocy przez sąd administracyjny musi przede wszystkim uwzględniać kategorialną różnicę pomiędzy prawomocnością decyzji administracyjnej, będącą konsekwencją prawomocności wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę na tę decyzję, a prawomocnością tego rodzaju wyroku sądu administracyjnego i mocą wiążącą ocen prawnych wynikających z jego uzasadnienia. Jest bowiem oczywiste, że prawomocność decyzji administracyjnej nie stoi co do zasady na przeszkodzie późniejszej weryfikacji prawomocnego aktu w nadzwyczajnych trybach postępowania administracyjnego, o ile akt ten jest niewadliwy (w pełni zgodny z prawem) albo wadliwy w stopniu niekwalifikowanym i nieuzasadniającym ingerencji sądu administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Nie ulega zatem wątpliwości, że prawomocna decyzja utrzymana w mocy przez wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę może być co do zasady weryfikowana w trybach przewidzianych w art. 154, 155, 161 i 162 k.p.a. Zasadą jest, że prawomocność decyzji administracyjnej zamyka możliwość jej weryfikacji (w tym także wyłącza legitymację do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w celu jej uchylenia lub zmiany) w takim zakresie, w jakim jej wadliwość była (lub powinna była być) objęta zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego (zob. np. T. Woś, w: T. Woś (red.), Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2017 s. 557).
Przypomnieć należy, iż decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] Burmistrz P. orzekł w sprawie:
1. ustalenia wysokości niewykorzystanej do końca roku budżetowego dotacji przekazanej w 2014 r. tytułem wyrównania dotacji należnej za 2012 r. dla organu prowadzącego Anglojęzyczny Punkt Przedszkolny "[...]" – B. C., przypadającej do zwrotu do budżetu Gminy P., na kwotę ogółem 5 882,40 zł;
2. określenia terminu naliczania odsetek należnych od kwoty z pkt 1, liczonych jak dla zaległości podatkowych od dnia niedokonania zwrotu dotacji w terminie, tj. od dnia 1 lutego 2015 r. do dnia dokonania zwrotu dotacji włącznie;
3. ustalenia wysokości niewykorzystanej do końca roku budżetowego dotacji przekazanej w 2014 r. tytułem wyrównania dotacji należnej za 2013 r. dla organu prowadzącego Anglojęzyczny Punkt Przedszkolny "[...]" – B] C], przypadającej do zwrotu do budżetu Gminy P], na kwotę ogółem 15 421,32 zł;
4. określenia terminu naliczania odsetek należnych od kwoty z pkt 3, liczonych jak dla zaległości podatkowych od dnia niedokonania zwrotu dotacji w terminie, tj. od dnia 1 lutego 2015 r. do dnia dokonania zwrotu dotacji włącznie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Po rozpoznaniu skargi strony na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 20 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 1084/15 oddalił skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 maja 2019 r., sygn. akt I GSK 1174/18 oddalił skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji.
Sąd I instancji wskazał na związanie wykładnią prawa materialnego i procesowego dokonaną przez Sąd kasacyjny w sprawie I GSK 1174/18, w której oddalono skargę kasacyjną od wyroku WSA. W myśl bowiem art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd który je wydał, lecz także inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z kolei, według art. 171 p.p.s.a., wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Zatem, wyrok NSA w rezultacie oddalający skargę na decyzję, której dotyczył wniosek o wznowienie postępowania, stanowił istotny fakt prawotwórczy. Prawomocność orzeczenia sądu administracyjnego statuuje związanie sądów administracyjnych, stron postępowania sądowoadministracyjnego, innych sądów oraz innych organów państwowych i innych podmiotów stanem prawnym wynikającym z treści prawomocnego orzeczenia, tj. wyrażoną w nim oceną zgodności z prawem skontrolowanego aktu lub czynności organu administracji publicznej. Strony (uczestnicy) postępowania sądowoadministracyjnego, w tym skarżone organy i strony postępowania administracyjnego, inne organy administracji publicznej, kolejne składy sądów administracyjnych wszystkich instancji oraz inne sądy i podmioty prawne nie mogły nie tylko wydawać aktów i podejmować czynności sprzecznych z prawomocnym orzeczeniem i prawomocną oceną prawną sądu administracyjnego, lecz także nie mogły żądać ponownego wszczęcia postępowania lub badania w toku już wszczętego postępowania tych zagadnień faktycznych i prawnych, które zostały prawomocnie ocenione przez sąd administracyjny i legły u podstaw wydanego orzeczenia (por. wyroki NSA z: 9 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1057/16; 1 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1600/21).
Ostateczne decyzje, na podstawie których strona nabyła prawa, utrzymane w mocy przez sąd administracyjny prawomocnym wyrokiem oddalającym skargę wobec stwierdzenia ich pełnej zgodności z prawem (decyzje prawidłowe/niewadliwe) lub zgodności z prawem w zakresie przewidzianym w art. 145 § 1 pkt. 1 i 2 p.p.s.a. (decyzje wadliwe w stopniu nieuzasadniającym ingerencji sądu administracyjnego w ich moc wiążącą) mogą być przedmiotem postępowania nadzwyczajnego w trybie art. 155 k.p.a. pod warunkiem, że wszczęcie postępowania w tym trybie w celu weryfikacji treści prawomocnej decyzji nie będzie zmierzać do podważenia związania treścią prawomocnego wyroku oddalającego skargę i wynikającą z powyższego wyroku oceną prawną w zakresie zgodności albo niezgodności z prawem kontrolowanej decyzji administracyjnej (art. 170 w zw. z art. 153 p.p.s.a.).
W teorii postępowania sądowoadministracyjnego jest prezentowane uzasadnione stanowisko, że skutek pozytywny prawomocności orzeczenia sądu administracyjnego statuuje związanie sądów administracyjnych, stron postępowania sądowoadministracyjnego, innych sądów oraz innych organów państwowych i innych podmiotów stanem prawnym wynikającym z treści prawomocnego orzeczenia, to jest wyrażoną w nim oceną zgodności z prawem skontrolowanego aktu lub czynności organu administracji publicznej. Nie jest zatem dopuszczalne formułowanie przez strony (uczestników) postępowania sądowoadministracyjnego, organy administracji publicznej i inne organy państwowe, sądy administracyjne i inne sądy ustaleń oraz ocen prawnych sprzecznych z treścią prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego (zob. np. T. Woś, w: T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 976 i n.; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 435). Strony (uczestnicy) postępowania sądowoadministracyjnego, w tym skarżone organy i strony postępowania administracyjnego, inne organy administracji publicznej, kolejne składy sądów administracyjnych wszystkich instancji oraz inne sądy i podmioty prawne nie mogą zatem nie tylko wydawać aktów i podejmować czynności sprzecznych z prawomocnym orzeczeniem i prawomocną oceną prawną sądu administracyjnego (np. w formie decyzji administracyjnych lub wyroków), lecz także nie mogą żądać ponownego wszczęcia postępowania lub badania w toku już wszczętego postępowania tych zagadnień faktycznych i prawnych, które zostały prawomocnie ocenione przez sąd administracyjny i legły u podstaw wydanego orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1057/16, LEX nr 2486260).
Dlatego Sąd I instancji zasadnie przyjął, że nie może pomijać okoliczności istnienia w obrocie prawnym prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2019 r., sygn. akt I GSK 1174/18 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 lipca 2016 r. i wynikających z nich ostatecznych wiążących ocen prawnych. Ostateczna decyzja administracyjna, w stosunku do której została oddalona skarga prawomocnym wyrokiem sądu, może być przedmiotem postępowania nadzwyczajnego, jeżeli wszczęcie postępowania w tym trybie nie będzie zmierzać do podważenia związania treścią prawomocnego wyroku oddalającego skargę w tej sprawie i wynikającej z takiego wyroku oceny prawnej w zakresie zgodności albo niezgodności z prawem kontrolowanej decyzji.
Jak prawidłowo wyjaśnił Sąd I instancji w wydanych prawomocnych wyrokach w odniesieniu do będącej przedmiotem postępowania decyzji Kolegium z dnia 27 sierpnia 2015 r. przesądzono charakter wypłaconych Skarżącej z opóźnieniem kwot, uznając, że stanowią one należną (uzupełnioną, wyrównaną) dotację, nie natomiast odszkodowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 20 lipca 2016 r., od którego NSA oddalił skargę kasacyjną, wskazał wprost, że przekazane stronie w roku 2014 kwoty miały charakter dotacji, o której mowa w ustawie o systemie oświaty, a tym samym podlegały wykorzystaniu i rozliczeniu według przewidzianych tam reguł.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż wobec kategorycznych ocen prawnych, wyrażonych w prawomocnym wyroku z dnia 20 lipca 2016 r., dążenie do zmiany w trybie art. 155 k.p.a. prawomocnej decyzji Kolegium z dnia 27 sierpnia 2015 r. musi zostać zakwalifikowane jako próba podważenia związania powyższym wyrokiem i ocenami prawnymi w nim sformułowanymi. Nie jest więc w takiej sytuacji dopuszczalne żądanie poddania weryfikacji w trybie art. 155 k.p.a. prawomocnej decyzji, jeśli żądanie to zmierza do podważenia związania oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku oddalającym skargę. Niedopuszczalna jest zarówno próba wykazywania, że decyzja jest wadliwa, pomimo że sąd w prawomocnym wyroku stwierdził w tym zakresie jej prawidłowość, jak również sytuacja odwrotna - próba wykazywania, że decyzja w pewnym zakresie jest prawidłowa, pomimo iż sąd w prawomocnym wyroku stwierdził w tym zakresie jej wadliwość.
Nie można więc powołując się na fakt, iż NSA w dniu 30 lipca 2019 r. wydał dwa wyroki w sprawie skarg na orzeczenia WSA we Wrocławiu wydane w sprawach o sygn. akt III SA/Wr 1077/15 - wyrok NSA w sprawie o sygn. akt I GSK 1238/18 oraz III SA/Wr 1078/15 - wyrok NSA w sprawie o sygn. akt I GSK 1239/18, w których to uwzględnił skargi kasacyjne i uchylił oba wyroki WSA we Wrocławiu oraz równocześnie decyzje SKO w Legnicy w tych sprawach, stwierdzając korzystnie dla Skarżącej, że kwoty wypłacone przez Gminę P. z tych samych tytułów, tj. jako "uzupełnienie dotacji" po wyrokach sądu cywilnego, nie są dotacją i nie podlegają rozliczeniu wydatkowania ani zwrotowi - podejmować prób choćby pośredniego podważania w postępowaniu administracyjnym lub sądowoadministracyjnym treści ocen prawnych wyrażonych w orzeczeniach sądów administracyjnych, które stały się prawomocne.
Nie można również zgodzić się z poglądem Skarżącej, która uważa, że pierwszy wyrok, wydany przez NSA w sprawie I GSK 1174/18 jest błędny i skorygowany w następnych orzeczeniach, a więc istnieje podstawa do zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Podważenie oceny prawnej wynikającej z prawomocnych wyroków na podstawie innych wyroków wydanych w stosunku do tej samej strony postępowania, w innych sprawach, nawet o podobnym stanie faktycznym i prawnym nie jest dopuszczalne - jako zmierzające do podważenia zasady związania prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego oraz wynikającą z niego oceną prawną. Wbrew stanowisku Skarżącej istnienie obok siebie kilku rozbieżnych sposobów interpretacji określonego przepisu prawa nie oznacza jeszcze możliwości domagania się weryfikacji ostatecznej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. To w istocie mogłoby oznaczać próby weryfikacji ostatecznej decyzji aż do momentu zastosowania przez organy tej z rozbieżnych wykładni, którą strona uznaje za najbardziej dla siebie korzystną.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI