I GSK 989/19

Naczelny Sąd Administracyjny2023-05-18
NSArolnictwoWysokansa
płatności ekologicznerolnictwo ekologiczneARiMRPROWterminyzaświadczeniekoniekontrolapostępowanie administracyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie odmowy przyznania płatności ekologicznej, uznając, że mimo błędnej wykładni terminu przez WSA, skarżąca nie spełniła warunków formalnych.

Skarżąca U. F. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił jej skargę na decyzję o odmowie przyznania płatności ekologicznej. Głównym zarzutem było naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię terminu na złożenie zaświadczenia o posiadaniu koni. NSA uznał, że WSA błędnie zinterpretował termin jako materialnoprawny, podczas gdy jest on proceduralny. Jednakże, mimo tej częściowej zasadności zarzutu, NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że skarżąca i tak nie spełniła warunków formalnych, ponieważ złożone zaświadczenie dotyczyło późniejszego okresu niż wymagany.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności ekologicznej dla U. F. z powodu niespełnienia warunku posiadania minimalnej liczby zwierząt (koni) w wymaganym terminie. Skarżąca złożyła wniosek o płatność ekologiczną na rok 2017, deklarując trwałe użytki zielone w konwersji. Kluczowym wymogiem było złożenie do 31 października 2017 r. zaświadczenia o posiadanych koniach. Skarżąca złożyła zaświadczenie dopiero 6 czerwca 2018 r., które potwierdzało stan posiadania na dzień 5 czerwca 2018 r. Organ odmówił przyznania płatności, a WSA w Szczecinie oddalił skargę. W skardze kasacyjnej skarżąca zarzuciła WSA błędną wykładnię przepisu § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego, twierdząc, że termin na złożenie zaświadczenia jest terminem procesowym, a nie materialnoprawnym. Naczelny Sąd Administracyjny uznał ten zarzut za zasadny, stwierdzając, że WSA błędnie zinterpretował charakter prawny terminu. Jednakże, mimo tej wadliwej wykładni, NSA oddalił skargę kasacyjną, ponieważ skarżąca i tak nie spełniła wymogu złożenia zaświadczenia w wymaganym terminie, a złożone zaświadczenie dotyczyło niewłaściwego okresu. NSA podkreślił również, że w postępowaniach dotyczących PROW nie obowiązuje zasada prawdy obiektywnej, a ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Termin do złożenia zaświadczenia o posiadaniu koni, określony w § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego, jest terminem proceduralnym, a nie materialnoprawnym.

Uzasadnienie

NSA uznał, że termin do złożenia zaświadczenia jest terminem procesowym, ponieważ jego niezachowanie skutkuje bezskutecznością czynności, co wpływa na sytuację materialnoprawną strony, ale nie powoduje trwałej niemożności podjęcia czynności. W przeciwieństwie do terminu na złożenie wniosku, który jest materialny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

rozporządzenie ekologiczne art. 9 § ust. 1, ust. 4, ust. 9 pkt 1 lit. b, ust. 12

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Termin do złożenia zaświadczenia o posiadaniu koni (§ 9 ust. 12) jest terminem proceduralnym, a nie materialnoprawnym. Termin do złożenia wniosku o płatność jest terminem materialnym.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7, 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej (art. 7) i obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego (art. 77) nie mają zastosowania w postępowaniach PROW.

ustawa EFRROW art. 27 § ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020

W postępowaniach PROW organy zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, a ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy. Nie ma obowiązku wzywania do uzupełnienia braków wniosku.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1, pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię terminu na złożenie zaświadczenia o posiadaniu koni jako terminu materialnoprawnego zamiast proceduralnego.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. i art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy EFRROW). Argument, że skarżąca spełniła warunki formalne mimo złożenia zaświadczenia po terminie i z niewłaściwą datą.

Godne uwagi sformułowania

termin do złożenia zaświadczenia (...) jest terminem proceduralnym, ponieważ jest to termin dla dokonania czynności przez strony. zasady te wykluczają także możliwość stosowania przez ARiMR, w tego rodzaju uchybieniu stosowania przepisu art. 64 § 2 k.p.a., a więc wzywania przez organ stronę do usunięcia braków złożonego wniosku.

Skład orzekający

Michał Kowalski

przewodniczący

Henryk Wach

sędzia

Marek Sachajko

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru prawnego terminów w postępowaniach o przyznanie płatności z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich, zwłaszcza w kontekście odmienności od ogólnych zasad K.p.a."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów rozporządzenia ekologicznego i zasad postępowania w ramach PROW.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z terminami w postępowaniach o płatności unijne, co jest istotne dla wielu rolników i ich pełnomocników.

Termin proceduralny czy materialny? NSA wyjaśnia kluczową kwestię w sprawach o płatności ekologiczne.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 989/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach
Marek Sachajko /sprawozdawca/
Michał Kowalski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Sz 906/18 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2019-02-28
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej U. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Sz 906/18 w sprawie ze skargi U. F. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie z dnia 19 września 2018 r. nr 9016-2018-000776-65110 w przedmiocie odmowy przyznania płatności ekologicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2019 r. sprawy (sygn. akt I SA/Sz 906/18) ze skargi U. F. (dalej: skarżąca, strona) na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ) z dnia 19 września 2018 r. nr 9016-2018-000776-65110 w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej na rok 2017 wyrokiem z 28 lutego 2019 r. oddalił skargę.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 24 maja 2017 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie wpłynął wniosek U. F. o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020), w którym do przyznania płatności zadeklarowano, w wariancie 6.1 Trwałe użytki zielone w okresie konwersji, działki rolne o powierzchni 46,98 ha.
W dniu 6 czerwca 2018 r. do Biura Powiatowego w Szczecinie strona złożyła zaświadczenie o posiadaniu koni, wydane przez Zachodniopomorski Związek Hodowców Koni.
Jednostka Certyfikująca w rolnictwie ekologicznym Agrobiotest (dalej "JC") sporządziła i przekazała Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wykaz producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2017. Wykaz ten dotyczył producenta o nr identyfikacyjnym [...] - U. F..
Decyzją z dnia 26 czerwca 2018 r. (Nr 0309-2018-002295) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Szczecinie odmówił przyznania płatności do wariantu 6.1 wskazując, że skarżąca nie spełniła warunku do przyznania płatności za realizację pakietu 6.1, związanego z posiadaniem zwierząt w minimalnej liczbie DJP, albowiem w terminie do 31 października 2017 r. nie złożyła zaświadczenia podmiotu prowadzącego rejestr koniowatych z wykazem posiadanych koni. Odbiór decyzji nastąpił w dniu 2 lipca 2018 r.
W dniu 17 lipca 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Szczecinie wpłynęło odwołanie od powyższej decyzji (nadane listem poleconym w dniu 16 lipca 2018 r.). Ww. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. WSA w wyniku rozpoznania skargi strony ww. wyrokiem z 28 listopada 2018 r. skargę oddalił.
Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, rozpoznania sprawy na rozprawie oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca kasacyjnie zarzuciła:
1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego polegające na:
a) naruszeniu § 9 ust. 12 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 z dnia 13 marca 2015 r., (dalej: rozporządzenie ekologiczne), polegające na błędnej wykładni tego przepisu, prowadzącej do wadliwego uznania, iż przepis ten zawiera termin materialnoprawny a nie termin procesowy;
2) na podstawie art. 174 ust. 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania tj.:
b) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, 77 § 1 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (dalej: ustawa EFRROW), polegające na tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy budził wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły przechylić szalę na korzyść skarżącej, a mianowicie przyjęta przez Sąd data zaświadczenia 5 czerwca 2018 r. jest równoznaczna z datą określającą ilość posiadanych zwierząt w 2018 r., gdy pomimo wydania zaświadczenia w roku 2018 poświadcza ono stan zwierząt w roku 2017.
Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie rozważań wskazać należy, że na podstawie art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występowała. Kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku może być zatem dokonana wyłącznie w zakresie zdeterminowanym podstawami, na których została oparta skarga kasacyjna. Skarga kasacyjna jest bowiem środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym, a jej granice wyznaczone są przez podstawy i wnioski. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego w jego całokształcie.
Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawa prawna skargi kasacyjnej polegająca na naruszeniu przepisów postępowania powinna zatem zawierać wskazania, w jakiej postaci przejawia się naruszenie prawa procesowego oraz uprawdopodobnienie istnienia potencjalnego związku przyczynowego między uchybieniem procesowym a rozstrzygnięciem sprawy.
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna skarżącego oparta została na obu podstawach kasacyjnych unormowanych w art. 174 p.p.s.a.
Powyższa okoliczność ma tę konsekwencję, że jako pierwsze rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia prawa procesowego, gdyż dopiero uznanie za prawidłowe poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych umożliwia ocenę prawidłowości zastosowania normy materialnoprawnej.
W ramach podstawy kasacyjnej unormowanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono Sądowi I instancji naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) k.p.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, 77 § 1 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020.
Ponadto należy podkreślić, że aby skutecznie podnieść zarzuty odnoszące się do postępowania przed organami ARiMR należy wskazać podstawę skargi kasacyjnej w ramach której zarzuty te są formułowane (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Nadto, skarżący winien wskazać na przepis ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi który naruszył Sąd I instancji akceptując decyzję wydaną przez organ ARiMR (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) oraz powiązać ją z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego stosowanymi przez ARiMR. Skarżąca formułując zarzuty skargi kasacyjnej zasadniczo wskazała na przepisy p.p.s.a., k.p.a. oraz ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (dalej: ustawy o wspieraniu, ustawy EFRROW), które zostały naruszone przez organy. Podkreślić należy, że w petitum skargi kasacyjnej skarżąca kasacyjnie błędnie wskazała na naruszenie "art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) k.p.a., ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, 77 § 1 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020" jednakże - jak wynika z analizy dalszej części skargi kasacyjnej - skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Mając na uwadze przedstawione także w petitum wniesionego środka prawnego uzasadnienie postawionych zarzutów procesowych, z którego wynika, że skarżąca w istocie kwestionuje ocenę legalności wydanych przez organ negatywnych dla strony decyzji przedmiocie płatności ekologicznej za 2017 r. – jako dokonaną z naruszeniem ww. przepisów k.p.a. i ustawy EFRROW oraz kwestionuje ich zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy ocenił prawidłowość działania - z perspektywy procesowej - organów administracji publicznej. Sąd ten dokonał prawidłowej analizy i oceny zasad postępowania. Sąd wskazał, że na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy EFRROW, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu o przyznanie pomocy, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. WSA także prawidłowo stwierdził, że w odróżnieniu od zasad ogólnego postępowania administracyjnego uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego, w przypadku postępowań uregulowanych w ustawie EFRROW, ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 k.p.a., ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nadto, nie nałożył na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność i działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ograniczone zostały również zasady czynnego udziału stron w postępowaniu i udzielania informacji przez ustalenie, że organ zobowiązany jest ich przestrzegać tylko na żądanie strony. Takie ograniczenia wynikają z charakteru przyznawanych środków, które są przyznawane bezzwrotnie, jeśli beneficjenci zrealizują warunki pomocy. Zasady te wykluczają także możliwość stosowania przez ARiMR, w tego rodzaju uchybieniu stosowania przepisu art. 64 § 2 k.p.a., a więc wzywania przez organ stronę do usunięcia braków złożonego wniosku (por. wyrok NSA z 11 lutego 2022 r., I GSK 2180/18, LEX nr 3330658).
Ze stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wynika, iż decyzją z dnia 26 czerwca 2018 r. (Nr 0309-2018-002295) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania płatności do wariantu 6.1 wskazując, że strona nie spełniła normatywnego warunku do przyznania płatności za realizację pakietu 6.1, związanego z posiadaniem zwierząt w minimalnej liczbie DJP, albowiem w terminie do 31 października 2017 r. nie złożyła zaświadczenia podmiotu prowadzącego rejestr koniowatych z wykazem posiadanych koni.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty formalnoprawne zawarte w skardze kasacyjnej nie mają usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Natomiast prawidłowe sformułowanie podstawy skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. – naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu, mylne odczytanie dyspozycji lub sankcji. Z kolei, naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej.
Oceniając zarzuty naruszenia prawa materialnego zawarte w skardze kasacyjnej, stwierdzić należy, że istota tych zarzutów sprowadza się do błędnej wykładni przepisu prawa materialnego. Skarżąca kasacyjnie podnosi – w ramach tej kategorii zarzutów – naruszenie § 9 ust. 12 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 z dnia 13 marca 2015 r., polegające na błędnej wykładni tego przepisu, prowadzącej do wadliwego uznania, iż zawiera on termin materialnoprawny, a nie termin procesowy.
Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia. Ponadto na podstawie § 9 ust. 4 rozporządzenia ekologicznego w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 6 i 12 płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli ponadto rolnik jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, których liczba, w przeliczeniu na DJP, wynosi co najmniej 0,3 DJP na hektar wszystkich trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej. Natomiast zgodnie z 9 § ust. 9 pkt 1 lit. b rozporządzenia ekologicznego przy ustalaniu spełniania warunków określonych w ust. 3 pkt 2 i ust. 4 bierze się pod uwagę zwierzęta posiadane przez rolnika lub jego małżonka w okresie od dnia 15 marca do dnia 30 września danego roku, w odniesieniu do których rolnik lub jego małżonek dokonali wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt zgłoszeń do rejestru koniowatych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, wskazane w zaświadczeniu wydanym przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję - w przypadku koni. Przepis § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego stanowi, że zaświadczenie, o którym mowa w ust. 9 pkt 1 lit. b, rolnik składa do kierownika biura powiatowego Agencji do dnia 31 października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej.
Dokonując analizy zasadności wskazanego powyżej zarzutu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten jest zasadny. Zgodnie bowiem z ww. § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego prawodawca przewidział termin do złożenia zaświadczenia podmiotu prowadzącego rejestr koniowatych do dnia 31 października roku, w którym rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej.
Podkreślić należy, że WSA dokonał nieprawidłowej wykładni kwestionowanego przez stronę przepisu prawnego i wskazał (powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych), że termin określony w § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego posiada charakter materialnoprawny, wskazując jednocześnie na różnice poglądów w zakresie charakteru prawnego omawianego terminu. Jednakże w konkluzji Sąd ten w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że: "...nawet gdyby uznać, że termin, o jakim mowa w § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., jest terminem proceduralnym (tak wskazał NSA w wyroku z dnia 24.04.2018 r., sygn. akt I GSK 247/18), to i tak na gruncie stanu faktycznego badanej sprawy Skarżąca nie spełniła warunku co do końcowego terminu zakreślonego § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., gdyż złożone w dniu 06.06.2018 r. zaświadczenie z dnia 05.06.2018 r. potwierdza posiadanie koni w terminie późniejszym, tj. dokumentuje stan posiadania na dzień 05.06.2018 r., zamiast roku 2017, w którym Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności (24.05.2017 r.), a zatem wbrew wymogowi co do końcowego terminu przewidzianemu w § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego z 2015 r., koniecznemu do nabycia przez rolnika prawa do przyznania płatności ekologicznej."
Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując kontroli judykacyjnej wskazuje, że w sprawie zarówno organ, jak i Sąd pierwszej instancji w sposób nieprawidłowy zakwalifikowały - pod kątem normatywnym - termin określony w § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego jako termin materialnoprawny. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. W tej kwestii skład orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela pogląd zawarty zarówno w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2018 r. (I GSK 247/18), jak i w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 lutego 2022 r., (I GSK 2180/18), LEX nr 3330658, oba orzeczenia dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że o ile termin do złożenia samego wniosku o przyznanie płatności jest terminem materialnym - jest to bowiem okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw i obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego i jego przekroczenie powoduje trwałą niemożność podjęcia czynności z terminem powiązanej, to termin do złożenia zaświadczenia (§ 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego) jest terminem proceduralnym, ponieważ jest to termin dla dokonania czynności przez strony. Tak więc jego niezachowanie ogranicza się do bezskuteczności procesowej czynności, co w konsekwencji wpływa na sytuację materialnoprawną strony.
Skład sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni akceptuje podgląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 lutego 2022 r., który stwierdził, że: "Powyższy charakter nie oznacza jednak, że organ miał obowiązek wezwać skarżącą do przedłożenia wymaganego zaświadczenia czy poszukiwania dowodów potwierdzających posiadanie przez rolnika koni. Zauważyć bowiem trzeba, że w odróżnieniu od postępowania administracyjnego uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego, w przypadku postępowań uregulowanych w ustawie PROW, ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 k.p.a., ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 27 ust. 1 ustawy PROW). Zasady te - jak już wyżej zostało wskazane - wykluczają możliwość stosowania przez ARiMR, w tego rodzaju uchybieniu stosowania przepisu art. 64 § 2 k.p.a., a więc wzywania przez organ stronę do usunięcia braków złożonego wniosku (por. wyrok NSA z 11 lutego 2022 r., I GSK 2180/18, LEX nr 3330658).
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że pomimo częściowego błędnego uzasadnienia (tj. w zakresie określenia charakteru prawnego terminu określonego w § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego) i w konsekwencji zasadności zarzutu kasacyjnego wskazanego w pkt a petitum skargi kasacyjnej wyrok Sądu pierwszej instancji jest prawidłowy albowiem złożone w sprawie zaświadczenie podmiotu prowadzącego rejestr koniowatych, złożone przez skarżącą w dniu 6 czerwca 2018 r. zostało wniesione z przekroczeniem terminu określonego w § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI