I GSK 986/10

Naczelny Sąd Administracyjny2011-08-10
NSApodatkoweWysokansa
opłata paliwowapodatek akcyzowyprawo unijnedyrektywa horyzontalnaKrajowy Fundusz Drogowyprawo celneimport paliwustawa o autostradach

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki J. E. S.A. w sprawie opłaty paliwowej, uznając, że opłata ta spełnia wymogi prawa unijnego i jest zgodna z polskim prawem, mimo że dotyczy paliw potencjalnie wykorzystywanych do napędu pojazdów.

Sprawa dotyczyła opłaty paliwowej od oleju napędowego sprowadzonego z Białorusi. Spółka J. E. S.A. argumentowała, że opłata nie powinna być naliczana, jeśli paliwo nie jest faktycznie wykorzystywane do napędu pojazdów, a także podnosiła zarzuty dotyczące niezgodności z prawem unijnym i błędnej wykładni przepisów krajowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy, stwierdzając, że opłata paliwowa ma szczególny cel (finansowanie dróg), nie jest czysto fiskalna i jest zgodna z dyrektywą horyzontalną.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła opłaty paliwowej od oleju napędowego sprowadzonego z Białorusi przez spółkę J. E. S.A. Spółka kwestionowała decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego o nałożeniu opłaty. Głównym argumentem spółki było to, że opłata paliwowa powinna być naliczana tylko od paliw faktycznie wykorzystywanych do napędu pojazdów, a nie od paliw potencjalnie do tego przeznaczonych. Ponadto, spółka podnosiła zarzuty naruszenia prawa unijnego, w tym art. 3 ust. 2 dyrektywy horyzontalnej, kwestionując zgodność opłaty z wymogiem „szczególnego celu” oraz zarzucała niezgodność konstrukcyjną z podatkiem akcyzowym. Spółka powoływała się również na interpretację podatkową wydaną przez inny organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 sierpnia 2011 r. oddalił skargę kasacyjną. NSA uznał, że opłata paliwowa spełnia wymogi art. 3 ust. 2 dyrektywy horyzontalnej, ponieważ jej celem jest finansowanie budowy dróg i autostrad, co stanowi cel szczególny, a nie czysto fiskalny. Sąd nie dopatrzył się również niezgodności konstrukcyjnej z podatkiem akcyzowym, uznając różnice w jednostkach miary (tony vs. litry) za kwestię techniczną. NSA odwołał się do uchwały siedmiu sędziów NSA w sprawie objęcia opłatą paliwową paliw silnikowych. Odnosząc się do interpretacji podatkowej, sąd stwierdził, że nie była ona wiążąca, ponieważ dotyczyła ogólnej sytuacji faktycznej, a nie indywidualnej sprawy spółki. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, opłata paliwowa spełnia wymóg „szczególnego celu”, ponieważ jej środki zasilają Krajowy Fundusz Drogowy przeznaczony na budowę dróg, co wykracza poza zwykłe zadania budżetowe państwa i ma znaczenie społeczne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że finansowanie budowy dróg i autostrad, mające na celu poprawę bezpieczeństwa, ochrony życia i zdrowia oraz środowiska, stanowi cel szczególny, a nie czysto fiskalny, co jest zgodne z dyrektywą horyzontalną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (31)

Główne

ustawa o autostradach art. 37h § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym

Pomocnicze

ustawa o autostradach art. 38 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym

ustawa o autostradach art. 39a § pkt 1

Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym

ustawa o autostradach art. 39b § ust. 1 pkt 11c

Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym

ustawa o autostradach art. 37q

Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym

Ordynacja podatkowa art. 14a § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 14b § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 72 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 21 § § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 74a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 77 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 121 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Prawo o ruchu drogowym art. 2 § pkt 31

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja art. 91 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Konstytucja art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Konstytucja art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Konstytucja art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

ustawa o Służbie Celnej art. 1

Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Opłata paliwowa narusza art. 3 ust. 2 dyrektywy horyzontalnej, ponieważ nie spełnia wymogu „szczególnego celu”. Konstrukcja opłaty paliwowej jest niezgodna z przepisami dotyczącymi podatku akcyzowego z uwagi na odmienne podstawy opodatkowania (tony vs. litry). Opłata paliwowa powinna być naliczana tylko od paliw faktycznie wykorzystywanych do napędu pojazdów. Interpretacja podatkowa wydana przez Naczelnika Urzędu Celnego w W. była wiążąca dla organów celnych w B. P.

Godne uwagi sformułowania

Opłata paliwowa nie służy celom fiskalnym, nie jest bowiem przeznaczona na zwiększenie wpływów do budżetu państwa. Środki finansowe z opłaty paliwowej wpływają w całości do Krajowego Funduszu Drogowego (...), który jest instytucją odrębną od budżetu. Można więc powiedzieć, że obecnie w Polsce budowa dróg i autostrad ma również wagę problemu społecznego... Przyjęcie jednostki miary paliwa dla określenia opłaty paliwowej i podatku akcyzowego jest kwestią czystko techniczną, a nie kwestią zasad określających konstrukcję tych danin publicznych.

Skład orzekający

Małgorzata Korycińska

przewodniczący sprawozdawca

Urszula Raczkiewicz

członek

Ludmiła Jajkiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zgodności opłaty paliwowej z prawem unijnym i krajowym, interpretacja wymogu „szczególnego celu” dla danin publicznych, zasada proporcjonalności w prawie UE, wiążący charakter interpretacji podatkowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie wydania decyzji i może nie uwzględniać późniejszych zmian legislacyjnych lub orzeczniczych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia opłaty paliwowej i jej zgodności z prawem unijnym, co jest istotne dla przedsiębiorców z branży paliwowej i transportowej. Wyjaśnia również zasady interpretacji podatkowych.

Opłata paliwowa zgodna z prawem UE? NSA rozstrzyga kluczowe wątpliwości.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 986/10 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2011-08-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-12-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ludmiła Jajkiewicz
Małgorzata Korycińska /przewodniczący sprawozdawca/
Urszula Raczkiewicz
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Sygn. powiązane
II GSK 986/10 - Wyrok NSA z 2011-10-11
I SA/Lu 248/10 - Wyrok WSA w Lublinie z 2010-07-07
VI SA/Wa 387/10 - Wyrok WSA w Warszawie z 2010-04-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 256 poz 2571
art. 38 ust. 1 pkt 3, art. 39a pkt 1, art. 39b ust. 1 pkt 11c, art. 37h ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym - tekst jednolity
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 14a § 1 i art. 14b § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U.UE.L 1992 nr 76 poz 1 art. 3 ust. 2
Dyrektywa Rady Nr 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich  przechowywania, przepływu oraz kontrolowania
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz Sędzia del. WSA Ludmiła Jajkiewicz Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. E. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 7 lipca 2010 r. sygn. akt I SA/Lu 248/10 w sprawie ze skargi J. E. S.A. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie opłaty paliwowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. E. S.A. w W. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w B. P. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I
Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. oddalił skargę J. E. S.A. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] stycznia 2010 r., w przedmiocie opłaty paliwowej.
Relacjonując przebieg postępowania Sąd I instancji podał, że w dniu [...] września 2007 r. spółka J. E. zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu sprowadzony z Białorusi olej napędowy do silników, klasyfikowany do kodu TARIC 2710 19 41 00. Do zgłoszenia celnego strona załączyła m.in. fakturę oraz oświadczenie, zgodnie z którym olej ten będzie przeznaczony na cele trakcyjne oraz do urządzeń niewymienionych w art. 2 pkt 31 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), dalej powoływanej jako Prawo o ruchu drogowym. W związku z powyższym nie zadeklarowano w zgłoszeniu celnym kwoty opłaty paliwowej.
Decyzją z dnia [...] października 2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. P. określił spółce kwotę opłaty paliwowej należnej z tytułu importu oleju napędowego.
Decyzją dnia [...] stycznia 2010 r., po rozpatrzeniu odwołania spółki, Dyrektor Izby Celnej w B. P. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wprowadzenie na rynek krajowy paliw silnikowych oraz gazu wykorzystywanych do napędu pojazdów w rozumieniu art. 2 pkt 31 Prawa o ruchu drogowym podlega opłacie zwanej "opłatą paliwową".
Organ II instancji, dokonując wykładni art. 37h ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 Nr 256, poz. 2571 ze zm.), dalej powoływanej jako ustawa o autostradach, stwierdził, że skoro opłacie paliwowej podlegają paliwa silnikowe wykorzystywane do napędu pojazdów, to chodzi o zwyczajowe wykorzystywanie paliwa do napędu pojazdów poruszających się po drodze, a nie o faktyczne wykorzystanie sprowadzonego paliwa do tych pojazdów.
W ocenie organu ustawa o autostradach nie przewiduje zwrotu opłaty paliwowej ani zwolnienia z opłaty w przypadku wykorzystania oleju na inne cele niż do napędu pojazdów. Gdyby istniała możliwość zastosowania zwolnienia w opłacie paliwowej lub jej zwrotu z uwagi na przeznaczenie towaru, ustawodawca wprowadziłby obowiązek dołączenia stosownego oświadczenia, że zakupiony towar zostanie zużyty lub wykorzystany do innych celów niż napęd pojazdów. Nie ulega wątpliwości, że opłata paliwowa przeznaczona jest do "szczególnych" celów określonych w ustawie, nie ma ona charakteru fiskalnego gdyż nie zasila budżetu państwa.
Organ podał ponadto, że nie ma podstaw do twierdzenia, iż organy podatkowe w B. P. są związane interpretacją wydaną na rzecz spółki przez Naczelnika Urzędu Celnego w W..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. oddalając skargę na powyższą decyzję wyjaśnił, że spór pomiędzy stronami sprowadza się do wykładni art. 37h ust. 1 ustawy o autostradach, również w kontekście jego relacji do art. 3 ust. 2 Dyrektywy Rady 92/12/EWG z 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (Dz. U. UE. L. 92. 76. 1. ze zm.), dalej powoływanej jako dyrektywa horyzontalna,.
Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącej, że użyte w art. 37h ust. 2 ustawy o autostradach pojęcie "wykorzystywane" przesądza o tym, że ustawodawca uzależnił pobór opłaty paliwowej od faktycznego zużycia oleju napędowego do napędu pojazdów.
Z przepisu art. 37q ustawy o autostradach wynika, że do opłaty paliwowej stosuje się odpowiednio ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej powoływaną jako Ordynacja podatkowa, co wskazuje na to, iż opłata paliwowa jest podatkiem, za pomocą którego Państwo realizuje określony cel - stanowi ona bowiem przychód Krajowego Funduszu Drogowego, który służy finansowaniu inwestycji drogowych.
Rezultat wykładni systemowej dokonanej poprzez porównanie uregulowań dotyczących opłaty paliwowej i podatku akcyzowego prowadzi do wniosku, że ustawa o podatku akcyzowym oraz wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze zawierają zwolnienia przedmiotowe, uzależnione od konkretnego zastosowania paliw silnikowych i olejów opałowych. Ustawa o autostradach tego rodzaju przepisów nie zawiera. Brak jest jakichkolwiek uregulowań dotyczących mechanizmu zwrotu pobranej opłaty paliwowej w sytuacji wykorzystania paliw silnikowych i gazu, określonych w art. 37h ust. 3 ustawy, na inne cele niż do napędu pojazdów w rozumieniu Prawa o ruchu drogowym. W szczególności przepisy ustawy nie zawierają żadnych mechanizmów umożliwiających weryfikację faktycznego zużycia paliw silnikowych i gazu.
Dokonując wykładni celowościowej, Sąd doszedł do wniosku, że opłata paliwowa stanowi instrument realizacji celu w postaci finansowania budowy autostrad, co przy założeniu racjonalności ustawodawcy, musi prowadzić do wniosku o istnieniu adekwatnego związku między celem, a środkiem wybranym do jego realizacji. Nie jest uzasadnione stanowisko spółki, że cel ten determinuje objęcie opłatą paliwową tylko tych paliw, które faktycznie wykorzystywane są do ruchu pojazdów. Wręcz przeciwnie -zdaniem Sądu racjonalny i logiczny jest wniosek organów podatkowych, że wszystkie paliwa silnikowe oraz gaz, które potencjalnie mogą zostać wykorzystane do napędu pojazdów powinny podlegać opłacie paliwowej z uwagi na cel jej wprowadzenia.
Sąd I instancji podał, że z art. 3 ust. 2 dyrektywy horyzontalnej wynika, że zgodnie z prawem wspólnotowym, państwa członkowskie mogą nakładać na wyroby akcyzowe inne podatki pośrednie niż akcyza, ale mogą czynić to jedynie w przypadku, gdy mają one charakter celowy - np. na budowę dróg.
Odnośnie interpretacji podatkowej, na którą powołała się spółka, Sąd wyjaśnił, że skoro w sprawie opłaty paliwowej właściwy rzeczowo i miejscowo był i jest Naczelnik Urzędu Celnego w B. P., jako organ pierwszej instancji oraz Dyrektor Izby Celnej w B. P., jako organ wyższego stopnia, to nie można uznać, że organy te były związane interpretacją wydaną przez Naczelnika Urzędu Celnego I w W., na którą powołała się skarżąca spółka (art. 14b § 2 w związku z art. 14a § 1 Ordynacji podatkowej). Naczelnik I Urzędu Celnego w W. nie jest i nie był, w rozumieniu przywołanych przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o autostradach, organem właściwym do wydania decyzji, o której mowa w tym przepisie.
Sąd I instancji, odwołując się do doktryny acte clair, nie stwierdził w rozpoznawanej sprawie konieczności wystąpienia do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z pytaniami prejudycjalnymi.
Oddalając skargę Sąd I instancji u podstaw orzeczenia powołał art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a.
II
J. E. S.A. z siedzibą w W. zaskarżając powyższy wyrok w całości domagała się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi spółka zarzuciła:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a.- naruszenie prawa materialnego, tj.:
• art. 3 ust. 2 dyrektywy horyzontalnej w zw. z art. 91 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieuzasadnionym uznaniu, iż wymóg "szczególnego celu", o którym mowa w przepisie wspólnotowym dotyczący dodatkowych podatków pośrednich nakładanych na wyroby akcyzowe jest spełniony w przypadku podatku takiego jak opłata paliwowa przewidziana w Rozdziale 5b ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach, według stanu prawnego na 23 listopada 2006 r., którego celem jest zwiększenie wpływów wskazanych w ustawie funduszy państwowych;
• art. 3 ust. 2 dyrektywy horyzontalnej w zw. z art. 91 ust. 1 Konstytucji poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieuzasadnionym uznaniu, że przewidziany przepisem wspólnotowym wymóg zgodności konstrukcyjnej dodatkowego podatku (opłaty paliwowej) z podatkiem akcyzowym w zakresie określania podstawy opodatkowania jest spełniony w przypadku, gdy podstawa opodatkowania akcyzą jest wyrażana w jednostkach objętości (litrach), a podstawa opodatkowania opłatą paliwową w jednostkach masy (tonach);
• art. 12 ust. 1 Dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Dz. U. UE. Seria L. z 2003 r., Nr 283, poz. 51, ze zm.), dalej powoływanej jako dyrektywa energetyczna, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że stanowi on uprawnienie dla państwa członkowskiego do nałożenia na wyroby akcyzowe dodatkowego podatku pośredniego o podstawie opodatkowania ustalanej według innych zasad niż podstawa opodatkowania akcyzą, tj. poprzez wykładnię pozbawiającą art. 3 ust. 2 dyrektywy horyzontalnej treści normatywnej;
• art. 5 ust. 3 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864/2 ze zm.), dalej powoływanego jako TWE, w zw. z art. 3 ust. 2 dyrektywy horyzontalnej poprzez ich błędną wykładnię polegającą na nieuzasadnionym uznaniu, iż dopuszczalny na gruncie wyrażonej w art. 5 ust. 3 TWE zasady proporcjonalności jest dodatkowy podatek pośredni nakładany na wyroby akcyzowe, realizujący wyłącznie cele, które mogły zostać osiągnięte bez wprowadzania dodatkowych barier dla swobodnego przepływu towarów, tj. poprzez podwyższenie stawek podatku akcyzowego;
• art. 37h ust. 1 w zw. ust. 3 oraz z art. 37i, art. 37l ust. 1 oraz art. 37m ust. 1 ustawy o autostradach poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwej ocenie zasadności ich zastosowania przez organy podatkowe w niniejszej sprawie, tj. poprzez niedostrzeżenie, że zastosowano przepisy krajowe pomimo ich niezgodności z prawem wspólnotowym, tj. z art. 3 ust. 2 dyrektywy horyzontalnej oraz z zasadą proporcjonalności wynikającą z art. 5 ust. 3 TWE;
• art. 37h ust. 1 oraz ust. 3 ustawy o autostradach poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż część pierwszego ze wskazanych przepisów (zwrot "wykorzystywanych") jest pozbawiona treści normatywnej, tj. poprzez naruszenie zakazu wykładni per non est, a w konsekwencji poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów polegające na wadliwej ocenie zasadności ich zastosowania przez organy podatkowe w niniejszej sprawie;
• art. 37h ust. 1 oraz art. 2 pkt 31 Prawa o ruchu drogowym w stanie prawnym na 23 listopada 2006 r., poprzez błędną wykładnię polegającą na pominięciu treści drugiego ze wskazanych przepisów, czego skutkiem było nieuprawnione rozszerzenie zakresu opodatkowania opłatą paliwową, a w konsekwencji poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów polegające na wadliwej ocenie zasadności ich zastosowania przez organy podatkowe w niniejszej sprawie;
• art. 72 § 1 pkt 1 w zw. z art. 21 § 3 z Ordynacji podatkowej, w stanie prawnym na 23 listopada 2006 r., oraz w zw. z art. 37h ust. 1 oraz ust. 3 ustawy o autostradach poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż dla określenia wysokości zobowiązania podatkowego w opłacie paliwowej nie mają znaczenia okoliczności mające miejsce po dacie powstania obowiązku podatkowego;
• art. 37q ustawy o autostradach w zw. z art. 74a oraz 77 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż ustawodawca krajowy nie przewidział trybu dla stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w opłacie paliwowej, podczas gdy takie mechanizmy zawierają stosowne przepisy Ordynacji podatkowej, do której odesłanie zawiera wskazany przepis;
• art. 74a oraz 77 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na wadliwej ocenie, iż zasadna była odmowa ich zastosowania przez organy podatkowe w niniejszej sprawie;
• art. 14b § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 2, art. 7, art. 32 ust. 1 oraz art. 84 Konstytucji oraz w zw. z art. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641, ze zm.), poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż postanowienie w zakresie pisemnej interpretacji prawa podatkowego wydane przez właściwego dla spółki Naczelnika Urzędu Celnego nie odnosi skutku prawnego wobec pozostałych właściwych dla spółki organów podatkowych, tj. poprzez wykładnię art. 14b § 2 Ordynacji podatkowej prowadzącą do zaprzeczenia zasad wynikających ze wskazanych przepisów, a w konsekwencji poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów polegające na wadliwej ocenie, iż zasadna była odmowa ich zastosowania przez organy podatkowe w niniejszej sprawie;
II na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie prawa procesowego w sposób mający istotny na wynik sprawy, tj.:
• art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi na decyzję administracyjną naruszającą wskazane powyżej przepisy prawa materialnego;
• art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak rozstrzygnięcia w zakresie istotnych zarzutów podniesionych przez skarżącą oraz poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku polegające na niewyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów skargi, tj. do zarzutów:
- naruszenia art. 3 ust. 2 dyrektywy horyzontalnej w zakresie odmienności zasad ustalania podstaw opodatkowania dla opłaty paliwowej i podatku akcyzowego; oraz:
- naruszenia art. 37h ust. 1 w zw. art. 2 pkt 31 Prawa o ruchu drogowym poprzez błędną wykładnię polegającą na pominięciu treści drugiego ze wskazanych przepisów,
• 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak stwierdzenia, iż ustawa o autostradach wskazuje w art. 37q mechanizm umożliwiający stwierdzenie i zwrot nadpłaty w opłacie paliwowej poprzez odesłanie do odpowiednich mechanizmów zawartych w Ordynacji podatkowej;
• art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 14b § 2 Ordynacji podatkowej poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi na decyzję wydaną z pominięciem treści interpretacji podatkowej, do uwzględnienia której organ podatkowy był zobowiązany z mocy wskazanego przepisu Ordynacji podatkowej;
• art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 120 oraz 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez wadliwą kontrolę działalności organów podatkowych i nieuchylenie decyzji wydanej z naruszeniem zasad prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz na działania w zgodzie z treścią przepisów prawa.
W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca spółka przedstawiła szczegółowe argumenty na poparcie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest bezzasadna. Została oparta na obu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a., to jest naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszeniu przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty skargi kasacyjnej szczegółowo wyżej przedstawione można, z pewnym uogólnieniem, ująć w sposób opisowy i podzielić na trzy grupy: 1) dotyczące naruszenia prawa unijnego: głównie art. 3 ust. 2 dyrektywy horyzontalnej przez zastosowanie przepisów prawa krajowego, przewidującego daninę publiczną w postaci opłaty paliwowej, która nie spełnia wymagania szczególnego celu i która nie odpowiada innym wymaganiom określonym w tym przepisie dyrektywy; 2) dotyczące naruszenia art. 37h ust. 1 i 3 ustawy o autostradach przez nieuwzględnienie, że opłata paliwowa dotyczy jedynie paliw silnikowych faktycznie wykorzystywanych do napędu pojazdów i 3) dotyczące naruszenia art. 14b § 2 Ordynacji podatkowej przez odmówienie mocy wiążącej interpretacji podatkowej wydanej przez właściwy dla wnoszącego skargę kasacyjną organ podatkowy w sprawie będącej przedmiotem kontroli sądu administracyjnego I instancji, którego wyrok został zaskarżony rozpoznawaną skargą kasacyjną.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego żaden z tych zarzutów i co za tym idzie – zarzutów szczegółowych z nimi związanych, nie jest uzasadniony.
Wymierzenie opłaty paliwowej na podstawie ustawy o autostradach płatnych nie narusza wspomnianego przepisu dyrektywy horyzontalnej ponieważ danina ta spełnia wymagania określone w art. 3 ust. 2 tej dyrektywy. Opłata paliwowa nie służy celom fiskalnym, nie jest bowiem przeznaczona na zwiększenie wpływów do budżetu państwa. Środki finansowe z opłaty paliwowej wpływają w całości do Krajowego Funduszu Drogowego (obecnie w części również do Funduszu Kolejowego), który jest instytucją odrębną od budżetu, utworzoną w Banku Gospodarstwa Krajowego (art. 39 i 39b ust. 1 pkt 1 ustawy o autostradach). Fundusz gromadzi te środki na budowę autostrad i budowę i przebudowę dróg (art. 38 ust. 1 pkt 3 i art. 39a pkt 1 ustawy o autostradach). Cel opłaty paliwowej jest więc pozabudżetowy i z tego punktu widzenia jest celem szczególnym. Oczywiście budowa dróg i autostrad należy do zwykłych zadań państwa i w związku z tym te cele mogą być i są zresztą realizowane również z budżetu, o czym świadczy zasilanie Funduszu dotacjami z budżetu państwa (art. 39b ust. 1 pkt 11c ustawy o autostradach). Niemniej wieloletnie zaniedbania w rozwoju dróg w Polsce, w konfrontacji z gwałtownym rozwojem motoryzacji i wszystkimi negatywnymi stąd konsekwencjami co do bezpieczeństwa, zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego i zagrożenia dla środowiska nakazują podejmowanie w tym zakresie działań, które ze względu na skalę i charakter wykraczają znacząco poza możliwości ich sfinansowania z budżetu państwa. Można więc powiedzieć, że obecnie w Polsce budowa dróg i autostrad ma również wagę problemu społecznego, którego sprawne rozwiązanie, warunkowane między innymi dysponowaniem odpowiednimi środkami finansowymi, przyczyni się do rozwoju cywilizacyjnego kraju, którego wyznacznikami są między innymi odpowiedni poziom bezpieczeństwa, ochrony życia i zdrowia ludzkiego oraz ochrony środowiska. Biorąc zatem pod uwagę te wszystkie ważkie okoliczności nie sposób zaaprobować tezę, że wprowadzenie opłaty paliwowej od paliw używanych do pojazdów silnikowych nie spełnia szczególnego celu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 dyrektywy horyzontalnej.
Nie jest również zasadny zarzut niezgodności konstrukcyjnej opłaty paliwowej z zasadami dotyczącymi podatku akcyzowego lub podatku VAT, popierany argumentem o zastosowaniu różnych jednostek miary paliwa (tony i litry) dla potrzeb opłaty paliwowej i akcyzy. Trzeba przede wszystkim zauważyć, że w polskiej wersji językowej dyrektywy horyzontalnej mówi się o zgodności takiego "podatku" z przepisami podatkowymi stosowanymi odnośnie do podatku akcyzowego oraz VAT, jeżeli chodzi o określenie podstawy opodatkowania, obliczenie podatku, ściągalność i kontrolowanie podatku. Natomiast w wersji np. francuskiej i angielskiej te "przepisy" to règles (franc.) i rules (ang.), czyli bardziej zasady, reguły niż przepisy, a zatem normy o charakterze dość ogólnym. Przyjęcie jednostki miary paliwa dla określenia opłaty paliwowej i podatku akcyzowego jest kwestią czystko techniczną, a nie kwestią zasad określających konstrukcję tych danin publicznych, jako że w jednym i drugim przypadku podstawą opodatkowania jest ilość paliwa.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisu art. 37h ust. 1 i 3 ustawy o autostradach należy powołać się na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2011 r. sygn. akt I GPS 2/11, zgodnie z którą w stanie prawnym obowiązującym od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. Nr 213, poz. 2156) do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 11 maja 2007 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 99, poz. 666) opłatą paliwową, o której mowa w art. 37 h ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2571, ze zm.) objęte były paliwa silnikowe (w tym oleje napędowe) wymienione w art. 37 h ust. 3 pkt 3 tej ustawy. NSA w składzie orzekającym w tej sprawie podziela stanowisko zajęte w tej uchwale.
NSA nie podziela wreszcie zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących sposobu potraktowania w niniejszej sprawie interpretacji podatkowej, na którą powołuje się wnoszący skargę kasacyjną. Przede wszystkim trzeba zauważyć, że interpretacja podatkowa może dotyczyć indywidualnej sprawy wnioskodawcy (od 1 lipca 2007 r. art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, wcześniej art. 14a § 1 Ordynacji podatkowej). O indywidualnym charakterze sprawy decyduje podwójna jej konkretność: podmiotowa i przedmiotowa. Sprawa musi więc dotyczyć konkretnego, indywidualnego podmiotu i konkretnej, zindywidualizowanej sytuacji faktycznej. Nie jest zatem wiążąca interpretacja podatkowa, która tych wymagań nie spełnia, stanowi ogólne, abstrakcyjne wyjaśnienie znaczenia przepisów prawnych, w oderwaniu od wymienionych okoliczności. Ten zindywidualizowany stan faktyczny (rzeczywisty) powinien być zatem przedstawiony wyczerpująco we wniosku o udzielenie interpretacji. Zarówno z treści wniosku o wydanie interpretacji, jak i postanowienia zawierającego interpretację podatkową, na którą powołano się w rozpatrywanej sprawie, a także z wyjaśnień pełnomocnika strony wnoszącej skargę kasacyjną złożonych na rozprawie przed NSA wynika, że sporna interpretacja nie dotyczyła konkretnej, indywidualnej sprawy. Z uzasadnienia tego postanowienia zawierającego opis stanu faktycznego, przedstawionego przez wnioskodawcę wynika, że przedstawiony we wniosku stan faktyczny obejmuje dostawy oleju napędowego, przeznaczonego na różne cele – do urządzeń trakcyjnych z podkreśleniem, że może się zdarzyć, że olej jest również wykorzystywany w bardzo niewielkim zakresie do napędu pojazdów. Pełnomocnik skarżącej stwierdził natomiast, że interpretacja zawarta w postanowieniu Naczelnika Urzędu Celnego w W. z dnia [...] stycznia 2006 r. została wydana z wniosku strony skarżącej obejmującego różne sytuacje faktyczne związane z prowadzonym przez spółkę importem i wewnątrzwspólnotowym nabyciem paliw przeznaczonych zarówno na cele trakcyjne, jak i w pewnym zakresie do napędu pojazdów silnikowych.
Mając powyższe na uwadze NSA na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Orzekając o kosztach NSA skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 207 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI