I GSK 971/21

I GSK 971/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Dudra /przewodniczący/
Henryk Wach /sprawozdawca/
Piotr Piszczek
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Sygn. powiązane
V SA/Wa 240/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-11-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Piotr Piszczek Protokolant asystent sędziego Marcin Bubiński po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 240/20 w sprawie ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie zmiany danych zawartych w zgłoszeniu celnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 listopada 2020 r., V SA/Wa 240/20 oddalił skargę R. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie zmiany danych zawartych w zgłoszeniu celnym.
R. W. (dalej: "skarżący") wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości oraz rozpoznania skargi, uchylenie obu decyzji Organu I i II instancji. Ewentualnie autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Z ostrożności procesowej, wniósł o uchylenie w całości wyroku Sądu I instancji na podstawie art. 186 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), wskutek stwierdzenia nieważności postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a..
W każdym z przypadków skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznanie przedmiotowej sprawy na rozprawie
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:
przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 31 ust. 2 lit. c Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE.L.1992.302.1; zwanej dalej: "w.k.c.") polegające na jego niezastosowaniu z jednoczesnym uznaniem, że podstawą do określenia prawidłowej wartości celnej są informacje przedstawiające ceny towarów (objętych zgłoszeniem celnym) obowiązujące na rynku wewnętrznym wywozu, pozyskane nadto od organu i podmiotów funkcjonujących na tamtejszym rynku, podczas gdy powyższy przepis wyklucza ustalanie wartości celnej przywożonych towarów na podstawie cen tych towarów obowiązujących na rynku wewnętrznym kraju wywozu i winien być w sprawie zastosowany;
2. art. 31 ust. 2 lit. g w.k.c. polegające na jego niezastosowaniu z jednoczesnym uznaniem, że podstawą do określenia prawidłowej wartości celnej będą również dane internetowe przedstawiające koszty związane z pozyskaniem, przetworzeniem i przewozem oraz wartości obowiązujące na czarnym rynku towarów objętych zgłoszeniem celnym (nielegalnie oferowanych do sprzedaży), podczas gdy informacje udostępnione w takich źródłach mogły zostać ustalone w sposób całkowicie arbitralny, nieodzwierciedlający rzeczywistych wartości oraz nieuwzględniający istotnych czynników wpływających na wartość towarów takich jak jakość pozyskanych trofeów czy wiek zwierzęcia, a wartości trofeów nielegalnie oferowanych do sprzedaży są oczywiście znacznie zawyżone już tylko z tego względu, że są oferowane nielegalnie, a zgodnie z brzmieniem powyższego przepisu, który winien być w sprawie zastosowany, ustalanie wartości celnej przywożonych towarów na podstawie arbitralnych lub nieprawdziwych wartości jest niedozwolone;
3. art. 221 ust. 3 w.k.c. w związku z art. 221 ust. 1 w.k.c. w związku z art. 48 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz.U.UE L z 10 października 2013 r.; dalej: "u.k.c.") polegające na ich niezastosowaniu, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji Organu pierwszej i drugiej instancji w przedmiocie zmiany danych zawartych w zgłoszeniu celnym wydanym z naruszeniem prawa tj. powyższych przepisów, które stanowią przedawnienie możliwości podjęcia kontroli zgłoszenia celnego i ustalenia nowego długu celnego, do którego doszło w przedmiotowej sprawie;
4. art. 221 ust. 3 w.k.c. w związku z art. 221 ust. 1 w.k.c. polegające na jego niezastosowaniu, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji Organu pierwszej i drugiej instancji w przedmiocie zmiany danych zawartych w zgłoszeniu celnym wydanym z naruszeniem prawa tj., powyższego przepisu, który nakłada obowiązek powiadomienia dłużnika o kwocie należności wynikającej z długu celnego w terminie trzyletnim, który rozpoczyna swój bieg, licząc od daty powstania długu celnego, czyli od 8 stycznia 2015 r., którego Organ I instancji nie dopełnił, co skutkować powinno uchyleniem decyzji z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa, tj. upływem terminu przedawnienia;
5. art. 22 ust. 6 i 7 u.k.c. w związku z art. 29 u.k.c. poprzez błędne uznanie, że doszło do doręczenia Skarżącemu przez Organ I instancji powiadomienia o zamiarze wydania niekorzystnej decyzji w sprawie deklaracji wartości w zgłoszeniu celnym podczas gdy faktycznie takie doręczenie nie miało miejsca oraz nie wyznaczono Skarżącemu terminu do przedstawienia stanowiska, co skutkowało rażącym naruszeniem przepisów postępowania i podstawowych praw Skarżącego do uczestnictwa w postępowaniu, którego tok Skarżącemu nie był znany, co de facto miało istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż Organ celno-skarbowy prowadząc postępowanie bez udziału Strony naraził ją na szkodę pozbawiając ją prawa do wysłuchania, które mogło zmienić podstawy i fakty na podstawie, których Organ wydał decyzję zmieniającą dane zawarte w zgłoszeniu celnym;
6. art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a w zw. z art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COYID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020r. poz. 374) poprzez jego niezastosowanie i pominięcie jego treści, zgodnie z którą czynności podjęte w związku ze skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzenie niejawne pozbawią Skarżącego możliwości obrony swoich praw ze względu na prowadzenie postępowania bez jego udziału i bez udzielenia Skarżącemu prawa do złożenia wyjaśnień przed Sądem za pośrednictwem osobistego stawiennictwa;
- w trybie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:
7. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niedokonanie przez Sąd całościowej oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego w szczególności wskutek pominięcia zgłoszonych niektórych zarzutów przez Skarżącego oraz wskutek braku rozpatrzenia i uzasadnienia podnoszonych zarzutów przez Skarżącego i Organ drugiej instancji w zakresie art. 221 ust. 1,3,4 w.k.c., nieuzasadnienia twierdzenia o nieudowodnionym niedoręczeniu Skarżącemu powiadomienia o zamiarze wydania przez Organ celno-skarbowy niekorzystnej decyzji i wyznaczenia terminu do zajęcia w tym przedmiocie stanowiska Skarżącego, co skutkowało nierozpoznaniem zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego;
8. art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.1964.43.296; dalej: "k.p.c.") poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, skutkującą uznaniem przez Sąd, że:
a) załączone do sprawy dowody w postaci dokumentów zawierających protokoły z utrwalonych przesłuchań Skarżącego i konfrontacji są wystarczającymi dowodami na udowodnienie istnienia powiązania między postępowaniem celnym niniejszej sprawy, a postępowaniem karnym oraz na udowodnienie wysokości należności celnej, podczas gdy nieznany jest przedmiot postępowania karnego, do którego przyłączone są te dokumenty, a dane w nich zawarte mogą posłużyć jedynie określeniu stosunku między Skarżącym, a innymi osobami ujawnionymi w tych dokumentach, nie zaś określeniu wysokości długu celnego;
b) dowód załączony przez Skarżącego w postaci dokumentu z wydruku oferty amerykańskiego biura organizującego polowania w Afryce jest niewiarygodny przy jednoczesnej pozytywnej ocenie dowodów załączonych przez Organy administracyjne w postaci dokumentów z wydruków podobnych ofert organizatorów polowań w Afryce rzekomo udowadniające faktyczne wartości pozyskiwania trofeów, podczas gdy taka ocena dowodów bezsprzecznie wypełnia znamiona dowolnej oceny dowodów, gdyż dowody załączone przez Organy i Skarżącego w postaci dokumentów utrwalających źródła internetowe są identyczne, a przedstawiają wyłącznie różnice w zakresie wyceny pozyskiwania trofeów łowieckich, a więc wydaje się sprzeczna z zasadami logiki pozytywna ocena takich dowodów załączonych przez Organy celno-skarbowe z jednoczesną negatywną oceną tych dowodów załączonych przez Skarżącego;
c) załączone do sprawy dowody nie udowadniają faktu niedoręczenia Skarżącemu przedmiotowego powiadomienia o zamiarze wydania przez Organ celno-skarbowy niekorzystnej decyzji i wyznaczenia terminu do zajęcia w tym przedmiocie stanowiska Skarżącego, podczas gdy Skarżący wystarczająco udowodnił ten fakt;
9. art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020r. poz. 374) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzenie niejawne, podczas gdy nie istniało realne nadmierne niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia uczestników postępowania, gdyż na rozprawie nie przewidywano obecności nawet kilku uczestników, którzy podczas rozprawy zachowują niezbędne środki ostrożności, a zwłaszcza niezbędny, w tym przypadku nawet większy niż minimalny dystans, a Sąd w składzie jednoosobowym oddzielony jest od innych uczestników specjalnymi urządzeniami;
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez Sąd I instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Za podstawę wyroku z 9 listopada 2020 r., V SA/Wa 240/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. 8 stycznia 2015 r. Agencja Celna "C. H." Sp. z o.o. działając jako przedstawiciel bezpośredni R. W. dokonała zgłoszenia celnego towarów w postaci trofeów myśliwskich sprowadzonych z Republiki Południowej Afryki. Wartość towarów zadeklarowano na podstawie faktury z 11 listopada 2014 r. wystawionej przez firmę "M. T." – 1.485 EUR. Zgłoszenie celne zostało przyjęte przez organy celne, a towary zwolnione. Postępowanie w sprawie celnej dotyczącej zgłoszenia celnego z 8 stycznia 2015 r. zostało zainicjowane pismem Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie z 12 grudnia 2017 r. informującym o zamiarze wydania decyzji zmieniającej wartość celną towarów ujętych w zgłoszeniu celnym z 8 stycznia 2015 r. Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji.
Zarzuty podniesione w ramach tej podstawy kasacyjnej nie kwestionują zasadniczego ustalenia dotyczącego niespornego stanu towarów w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego z 8 stycznia 2015 r. Stan towarów istniejący w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego polega na tym, że towary zgłoszone do procedury celnej lub specjalnej mają ściśle określone właściwości jako rzecz fizyczna. Inaczej mówiąc, stan towarów to pewien stan rzeczy mający charakter obiektywny, wynikający wyłącznie z cech, które towary posiadają w chwili objęcia ich określoną procedurą celną lub specjalną, w tych ramach mieści się również ich wartość celna.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § 1 p.p.s.a. (Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a). Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej. Sąd może uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze jak również stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu, mimo że skarżący wnosił o jego uchylenie. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. kasator w istocie dopatruje się w tym, że Sąd I instancji zaakceptował stan faktyczny sprawy ustalony przez organ administracji publicznej. Jest to zarzut nietrafny, ponieważ Sąd I instancji badając w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonej decyzji ostatecznej oceniał również prawidłowość ustaleń faktycznych w zakresie zarzutów podniesionych w petitum skargi kasacyjnej. Według art. 133 § 1 i 2 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Sąd może zamkniętą rozprawę otworzyć na nowo. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami. Sąd bierze ponadto pod uwagę fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 p.p.s.a.), a także dowody uzupełniające z dokumentów, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Przepisy regulujące postępowanie dowodowe z art. 106 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny może naruszyć, kiedy prowadził postępowanie dowodowe w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., a w tej sprawie takiego postępowania Sąd I instancji nie prowadził. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekał na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej, ponieważ nie prowadził uzupełniającego postępowania dowodowego na rozprawie.
Według art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. O istotnych wątpliwościach można mówić wówczas, gdy istotne dla sprawy elementy stanu faktycznego pozostają niewyjaśnione, są sporne. Przeprowadzenie dowodu (dopuszczenie dowodu) ma formę postanowienia, które zapada na rozprawie; wpisuje się je do protokołu rozprawy bez spisywania odrębnej sentencji, ponieważ nie przysługuje na nie zażalenie. Postanowienie podlega ogłoszeniu i nie wymaga uzasadnienia. Dopuszczając dowód, sąd powinien wskazać, jakie okoliczności mają nim być stwierdzone. Do postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 106 § 5 p.p.s.a.). Przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, które mają odpowiednie zastosowanie do postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. są, między innymi: art. 233 § 1 kpc (Zasada swobodnej oceny dowodów); art. 235 kpc (Zasada bezpośredniości); art. 236 § 1 kpc (Postanowienie dowodowe). W postanowieniu o dopuszczeniu dowodu sąd powinien oznaczy środek dowodowy i fakty, które mają nim zostać wykazane. Postanowienie o przeprowadzeniu dowodu, winno oznaczyć precyzyjnie środek dowodowy, w przypadku dokumentów z podziałem na dokumenty urzędowe i dokumenty prywatne. Gdy sąd administracyjny I instancji przeprowadzi postępowanie dowodowe, winien zaprezentować kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów (odpowiednie stosowanie zasady swobodnej oceny dowodów z art. 233 § 1 kpc), a przede wszystkim przedstawić dodatkowe ustalenia faktyczne dokonane w omawianym trybie w zakresie objętym sprawą administracyjną, których nie dokonał, lub błędnie dokonał organ administracji publicznej. Zarzut naruszenia art. 106 § 5 p.p.s.a. może być skutecznie podniesiony tylko wówczas, gdy sąd administracyjny I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe, a skarżący wykaże, że zastosowane przez sąd kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne.
W pkt 9. petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zgodnie z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 10 p.p.s.a., rozpoznanie spraw odbywa się jawnie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast, według art. 90 § 1 p.p.s.a., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów jest odstępstwem od zasady jawności postępowania sądowego wyrażonej w art. 45 Konstytucji RP oraz art. 10 p.p.s.a. Jego istota sprowadza się do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów dającym większą ochronę interesów strony przez wnikliwe zbadanie sprawy niż rozpoznanie sprawy w składzie jednego sędziego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył przepisów p.p.s.a. rozpoznając na posiedzeniu niejawnym skargę na decyzję ostateczną, ponieważ takie rozwiązanie przewiduje ustawa z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Decyduje o tym przewodniczący, który zarządza przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Zgodnie z art. 91 § 1 p.p.s.a., posiedzenia sądowe wyznacza przewodniczący z urzędu, ilekroć wymaga tego stan sprawy. W tym wypadku, przewodniczący uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, ponieważ wymaga tego stan sprawy, tym samym uznał, że zachodzi ustawowa przesłanka do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Z przedstawionej regulacji prawnej wynika, że art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych stosuje przewodniczący na etapie wyznaczania z urzędu posiedzenia sądowego (art. 91 § 1 p.p.s.a.), a nie wojewódzki sąd administracyjny orzekający na wyznaczonym posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z tego też powodu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozstrzygając sprawę wyrokiem nie mógł naruszyć przepisu art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, którego nie zastosował i nie mógł zastosować.
Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a.
Skoro postępowanie w sprawie celnej dotyczącej zgłoszenia celnego z 8 stycznia 2015 r. zostało zainicjowane pismem Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie z 12 grudnia 2017 r., to materialnoprawną podstawą decyzji z 29 sierpnia 2019 r. oraz decyzji ostatecznej są obowiązujące przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Podstawą prawną decyzji jest przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego powołany w decyzji jako podstawa prawna decyzji oraz wyjaśniona w uzasadnieniu prawnym decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Takim przepisem prawa jest ten, który kształtuje sytuację prawną podmiotu przez pozbawienie uprawnienia i nałożenie określonego obowiązku, będącego sankcją za jego nieprzestrzeganie. Naruszenie prawa materialnego uzasadni uchylenie zaskarżonej decyzji tylko wtedy, gdy miało to wpływ na wynik sprawy. Ustawodawca nie precyzuje, co należy rozumieć przez naruszenie prawa mające wpływ na wynik sprawy. Przyjmuje się, że brak takiego wpływu wystąpi w sytuacji, gdy nawet przy prawidłowym zastosowaniu prawa materialnego treść decyzji lub postanowienia byłaby taka sama. Brak powołania podstawy prawnej decyzji nie pozbawia jej bytu prawnego, bowiem powołanie podstawy prawnej nie jest warunkiem istnienia decyzji, lecz warunkiem jej prawidłowości w znaczeniu formalnym. Decyzja powołująca błędną podstawę prawną nie jest wydana bez podstawy prawnej, jeśli ta podstawa prawna istnieje i ma zastosowanie w konkretnej sprawie. Decyzja taka narusza przepis postępowania - art. 210 § 1 pkt 4) O.p., lecz na gruncie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. nie jest to "inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Zgodnie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny utraciło moc 1 maja 2016 r. Według obowiązującego od 1 maja 2016 r. Artykułu 1 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny (dalej: UKC), niniejsze rozporządzenie ustanawia unijny kodeks celny (kodeks) określający ogólne przepisy i procedury mające zastosowanie do towarów wprowadzanych na obszar celny Unii lub z niego wyprowadzanych. Rozdział 4 Przepisy końcowe (UKC) nie przewiduje, aby po 1 maja 2016 r. w obrocie celnym miały jeszcze zastosowanie przepisy WKC. Od 1 maja 2016 r., do postępowania w sprawach celnych stosuje się w zakresie uzupełniającym przepisy prawa unijnego ustawę Prawo celne oraz odpowiednio przepisy ustawy Ordynacja podatkowa wskazane w art. 73 ustawy Prawo celne. Zgodnie z art. 22 ust. 6 UKC, przed wydaniem decyzji, która byłaby niekorzystna dla wnioskodawcy, organy celne powiadamiają wnioskodawcę o podstawach, na których zamierzają oprzeć decyzję, dając wnioskodawcy możliwość przedstawienia swojego stanowiska w określonym terminie rozpoczynającym swój bieg z dniem doręczenia powiadomienia lub z dniem uznania go za doręczone. Po upływie tego terminu wnioskodawca jest powiadamiany w odpowiedniej formie o wydanej decyzji. Natomiast, według art. 29 UKC, z wyjątkiem przypadków, gdy organ celny działa jako organ sądowy, art. 22 ust. 4, 5, 6 i 7, art. 23 ust. 3 oraz art. 26, 27 i 28 stosuje się również do decyzji wydawanych przez organy celne bez uprzedniego wniosku zainteresowanej osoby. Zgodnie z art. 5 pkt 2) UKC, "przepisy prawa celnego" oznaczają ogół aktów prawnych obejmujący:
a) niniejszy kodeks oraz przepisy uzupełniające lub wykonawcze przyjęte na szczeblu unijnym lub krajowym; b) wspólną taryfę celną; c) przepisy ustanawiające unijny system zwolnień celnych; d) umowy międzynarodowe zawierające przepisy z zakresu prawa celnego, jeżeli mają one zastosowanie w Unii; e) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2399 19 oraz przepisy uzupełniające lub wykonawcze do niego.
Unijna procedura unieważnienia zgłoszenia celnego zawiera normy postępowania, które mają zastosowanie przed wydaniem decyzji mającej na celu ochronę interesów finansowych Unii i jej państw członkowskich, której skutek co do zasady jest ważny na całym obszarze celnym Unii. Decyzji wydanej w tym trybie nie dotyczy termin przedawnienia, o jakim mowa w art. 103 UKC, ponieważ jest to decyzja wydana w oparciu o przepisy prawa celnego (art. 5 pkt 2) UKC), która nie powiadamia dłużnika o długu celnym, nie nakłada na określoną osobę obowiązku zapłaty stosownej kwoty należności celnych przywozowych, określonej dla danych towarów na mocy obowiązujących przepisów prawa celnego (art. 5 pkt 18) UKC). W rozumieniu art. 102 ust. 3 UKC brak jest przesłanki: (...) dłużnik zostaje powiadomiony o długu celnym przez organy celne, gdy są one w stanie określić należną kwotę należności celnych przywozowych lub wywozowych i wydać decyzję w tej sprawie, ponieważ ma zastosowywanie ust. 2: W przypadku gdy należna kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych jest równa kwocie wpisanej do zgłoszenia celnego, zwolnienie towarów przez organy celne jest równoznaczne z powiadomieniem dłużnika o długu celnym. Według przepisów unijnego prawa celnego, organ celny musi wydać taką decyzję po dokonaniu weryfikacji zgłoszenia celnego w trybie art. 188 UKC i art. 48 UKC, kiedy ustali: decyzja została podjęta na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych informacji; posiadacz decyzji wiedział lub powinien był wiedzieć, że informacje są nieprawidłowe lub niekompletne; decyzja byłby inna, gdyby informacje były prawidłowe i kompletne. Skoro, zgodnie z art. 27 UKC, organy celne unieważniają decyzję korzystną dla posiadacza decyzji, to nie jest to decyzja uznaniowa, ponieważ musi zostać wydana z urzędu w każdym czasie. Jest to inna instytucja prawa celnego, niż ta z art. 173 ust. 1 UKC – sprostowanie zgłoszenia celnego: Zgłaszający, na wniosek, za zgodą organu celnego może po przyjęciu zgłoszenia celnego sprostować jedną lub kilka jego danych. Takie sprostowanie może nastąpić tylko przed zwolnieniem towarów (ust. 2). Natomiast, po zwolnieniu towarów (art. 173 ust. 3 UKC), na wniosek zgłaszającego, w terminie trzech lat od daty przyjęcia zgłoszenia celnego, można wyrazić zgodę na sprostowanie zgłoszenia celnego (...). Zgodnie z art. 191 ust. 1 UKC, wyniki weryfikacji zgłoszenia celnego wykorzystuje się do zastosowania przepisów regulujących procedurę celną, którą towary zostały objęte. W tej sprawie, wyniki weryfikacji zgłoszenia celnego wykorzystano do zastosowania przepisów regulujących procedurę przywozu towarów. Zgodnie z art. 27 UKC, organy celne unieważniają decyzję korzystną dla jej posiadacza, jeżeli spełnione są łącznie wskazane tam warunki, w tym decyzja została podjęta na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych informacji. Według art. 29 UKC, jest to decyzja wydawana bez uprzedniego wniosku zainteresowanej osoby. Natomiast, zgodnie z art. 28 ust. 1 UKC, korzystna decyzja zostaje cofnięta lub zmieniona w przypadkach innych niż określone w art. 27: a) jeżeli jeden lub kilka warunków wymaganych do jej wydania nie zostało spełnionych lub przestało być spełnianych; lub b) na wniosek posiadacza decyzji.
Decyzja Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie z 29 sierpnia 2019 r. zawiera następujące rozstrzygnięcie: "ustala prawidłowe dane zawarte w zgłoszeniu celnym dokonanym z zastosowaniem technik elektronicznego przetwarzania danych (...) w następujący sposób: pole 22 (waluta i ogólna wartość faktury) USD 85470; pole 44 (dodatkowe informacje załączone dokumenty/świadectwa i pozwolenia) 040W=+ 27208,60; 031W=+2383,70; 071V=+837,50; pozostałe dane pola bez zmian." Natomiast w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił: "(...) Naczelnik Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie orzekł o sprostowaniu danych zawartych w zgłoszeniu celnym nr j/w w części dotyczącej ogólnej wartości faktury, kursu waluty, wartości pozycji, danych w polu 44, wartości statystycznej i podstawy opłaty. Zmiana wartości celnej przy zastosowaniu zerowej stawki celnej nie ma wpływu na kwotę należności celnych." Natomiast, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie utrzymując 28 listopada 2019 r. w mocy to rozstrzygnięcie na podstawie art. 233 § 1 pkt 1) O.p. powołał przepisy ustawy Prawo celne, przepisy WKC oraz przepisy wykonawcze do WKC. Pomimo tego, że obie decyzje nie powołują prawidłowej podstawy prawnej, tj. przepisu art. 28 ust. 1 lit. a) UKC - nie są one wydane bez podstawy prawnej, ponieważ ta podstawa prawna istnieje i ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
Decyzja oznacza każdy akt wydany przez organy celne odnoszący się do przepisów prawa celnego zawierający orzeczenie w konkretnej sprawie, który pociąga za sobą skutki prawne dla zainteresowanej osoby lub zainteresowanych osób. Zgodnie z art. 102 ust. 3 UKC, w przypadku gdy należna kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych jest równa kwocie wpisanej do zgłoszenia celnego, zwolnienie towarów przez organy celne jest równoznaczne z powiadomieniem dłużnika o długu celnym. Jest to domniemanie, że zgłaszający tj. osoba, która składa zgłoszenie celne we własnym imieniu, albo osoba, w której imieniu takie zgłoszenie jest składane (osoba uprawniona do korzystania z procedury), będąc odpowiedzialna za prawidłowość i kompletność informacji podanych w zgłoszeniu; autentyczność, prawidłowość i ważność dokumentu załączanego do zgłoszenia; wypełnianie wszystkich zobowiązań związanych z objęciem towarów daną procedurą celną swoje obowiązki wykonała prawidłowo. W wyniku tego domniemania, towary nieunijne wprowadzone na rynek Unii lub przeznaczone do osobistego użytku lub konsumpcji na obszarze celnym Unii objęte procedurą dopuszczenia do obrotu uzyskują unijny status. Domniemanie to obejmuje: pobrano wszelkie należne należności celne przywozowe; pobrano inne należności zgodnie z właściwymi obowiązującymi przepisami dotyczącymi pobierania tych należności. Zgodnie z art. 70 ust. 1 i 2 UKC, zasadniczą podstawą wartości celnej towarów jest wartość transakcyjna, tj. cena faktycznie zapłacona lub należna za towary, gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Unii, w razie potrzeby skorygowana. Cena faktycznie zapłacona lub należna to całkowita płatność, która została lub ma zostać dokonana przez kupującego sprzedającemu lub przez kupującego stronie trzeciej na korzyść sprzedającego za przywożone towary i obejmująca wszystkie płatności, które zostały lub mają zostać dokonane jako warunek sprzedaży przywożonych towarów. Według art. 145 rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny, wymaganym dokumentem załączanym do zgłoszenia celnego jest faktura, która dotyczy zadeklarowanej wartości transakcyjnej. Należy podkreślić, że załączona do zgłoszenia celnego faktura, która dotyczy zadeklarowanej wartości transakcyjnej jest wystawiana w związku z transakcją sprzedaży, nie tylko zawieraną, ale także faktycznie wykonywaną przez jej strony.
Zgodnie z art. 22 ust. 1 UKC, składając wniosek o wydanie decyzji dotyczącej stosowania przepisów prawa celnego dana osoba dostarcza wszelkie informacje wymagane przez właściwe organy celne niezbędne do wydania tej decyzji. Natomiast, według art. 162 UKC, standardowe zgłoszenie celne zawiera wszystkie dane niezbędne do stosowania przepisów regulujących procedurę celną, do której zgłaszane są towary. Zgłoszenie celne spełniające warunki określone w niniejszym rozdziale jest niezwłocznie przyjmowane przez organy celne, jeżeli towary, których dotyczy zostały przedstawione organom celnym. Jeżeli nie przewidziano inaczej, data przyjęcia zgłoszenia celnego przez organy celne jest datą, która będzie wykorzystywana do celów stosowania przepisów regulujących procedurę celną, do której towary są zgłaszane oraz do celów wszelkich innych formalności przywozowych lub wywozowych (art. 172 ust. 1 i 2 UKC).
Według UKC, zasadniczą podstawą wartości celnej towarów jest wartość transakcyjna, tj. cena faktycznie zapłacona lub należna za towary, gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Unii, w razie potrzeby skorygowana. Cena faktycznie zapłacona lub należna to całkowita płatność, która została lub ma zostać dokonana przez kupującego sprzedającemu lub przez kupującego stronie trzeciej na korzyść sprzedającego za przywożone towary i obejmująca wszystkie płatności, które zostały lub mają zostać dokonane jako warunek sprzedaży przywożonych towarów. Jeżeli wartość celna towarów nie może zostać ustalona na podstawie wartości transakcyjnej, ustala się ją, stosując kolejno procedury (...) aż do pierwszej litery, na podstawie której możliwe będzie ustalenie wartości celnej towarów. Jeżeli wartość celna nie może zostać ustalona na tej podstawie, ustala się ją na podstawie danych dostępnych na obszarze celnym Unii z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych ze wszystkimi następującymi zasadami i przepisami ogólnymi (...). Metoda ostatniej szansy (art. 144 RWUKC) polega na tym, że przy ustalaniu wartości celnej dopuszczalna jest rozsądna elastyczność w stosowaniu metod określonych w UKC. Ustalona w ten sposób wartość powinna opierać się w możliwie największym stopniu na wcześniej ustalonych wartościach celnych. Zgodnie z art. 145 RWUKC, wymaganym dokumentem załączanym do zgłoszenia celnego jest faktura, która dotyczy zadeklarowanej wartości transakcyjnej w rozumieniu art. 163 ust. 1 UKC. Według art. 163 ust. 1, 2 i 3 UKC, dokumenty załączane do zgłoszenia wymagane do zastosowania przepisów regulujących procedurę celną, do której zgłaszane są towary, znajdują się w posiadaniu zgłaszającego i do dyspozycji organów celnych w chwili składania zgłoszenia celnego. Według art. 15 ust. 2 UKC, osoba składająca zgłoszenie celne (...) jest odpowiedzialna za: prawidłowość i kompletność informacji podanych w zgłoszeniu, deklaracji, powiadomieniu lub wniosku; autentyczność, prawidłowość i ważność dokumentu załączanego do zgłoszenia, deklaracji, powiadomienia lub wniosku (...).
Natomiast, zgodnie z art. 140 RWUKC, w przypadku gdy organy celne mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość transakcyjna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną kwotę, o której mowa w art. 70 ust. 1 kodeksu, mogą one wezwać zgłaszającego do przedstawienia dodatkowych informacji. Jeśli ich wątpliwości nie zostaną rozwiane, organy celne mogą zdecydować, że wartość towarów nie może być ustalona zgodnie z art. 70 ust. 1 kodeksu. Według art. 48 UKC, do celów kontroli celnych organy celne mogą weryfikować prawidłowość i kompletność informacji podanych w zgłoszeniu celnym, deklaracji do czasowego składowania, przywozowej deklaracji skróconej, wywozowej deklaracji skróconej, zgłoszeniu do powrotnego wywozu lub powiadomieniu o powrotnym wywozie, a także weryfikować istnienie, autentyczność, prawidłowość i ważność wszelkich załączonych dokumentów oraz mogą kontrolować księgowość zgłaszającego i pozostałą dokumentację dotyczącą operacji odnoszących się do towarów lub uprzednich lub późniejszych operacji handlowych związanych z tymi towarami po ich zwolnieniu. (...)
Organy celne nie są związane wartością transakcyjną towaru deklarowaną przez podmiot dokonujący jego importu, mogą ją odrzucić, gdy z uzasadnionych przyczyn zakwestionują wiarygodność i dokładność informacji składanych przez stronę. Występujący w tym przepisie zwrot "uzasadnione wątpliwości" nie został bliżej zdefiniowany przez prawodawcę, jest to zatem zwrot niedookreślony, któremu właściwe znaczenie, w każdej konkretnej sprawie, nadaje organ celny na gruncie występującego w takiej sprawie stanu faktycznego.
Naczelnik Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie powziął uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość transakcyjna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną kwotę wezwał zgłaszającego do przedstawienia dodatkowych informacji. Wobec tego, że wątpliwości te nie zostały rozwiane przed wydaniem decyzji, która byłaby niekorzystna dla wnioskodawcy, organ celny powiadomił osobę o podstawach, na których zamierza oprzeć decyzję, dając osobie możliwość przedstawienia swojego stanowiska w określonym terminie rozpoczynającym swój bieg z dniem doręczenia powiadomienia lub z dniem uznania go za doręczone. Po upływie tego terminu osoba została powiadomiona w odpowiedniej formie o wydanej decyzji (art. 22 ust. 6 UKC). Zgodnie z art. 8 ust.1 RWUKC, powiadomienie, o którym mowa w art. 22 ust. 6 akapit pierwszy kodeksu powinno: zawierać odniesienie do dokumentów i informacji, na podstawie których organy celne zamierzają wydać swoją decyzję; wyznaczać termin, w którym zainteresowana osoba musi przedstawić swoje stanowisko, liczony od dnia otrzymania przez nią tego powiadomienia lub uznania, że otrzymała to powiadomienie (...). Natomiast, według art. 22 ust. 7 UKC, decyzja niekorzystna dla wnioskodawcy określa podstawy, na których ją oparto (...). Należy przyjąć, że określenie podstaw decyzji niekorzystnej dla wnioskodawcy to powołanie przepisów celnego prawa materialnego w podstawie prawnej decyzji oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa w uzasadnieniu prawnym.
Należy podkreślić, że przepisy art. 140 RWUKC oraz art. 48 UKC mają zastosowanie jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie celnej w trybie art. 22 ust. 6 UKC. W tych ramach organy celne mogą wezwać zgłaszającego do przedstawienia dodatkowych informacji, mogą weryfikować prawidłowość i kompletność informacji podanych w zgłoszeniu celnym. W oparciu o tak zebrane informacje, organy celne mogą zdecydować, że wartość towarów nie może być ustalona zgodnie z art. 70 ust. 1 UKC. To ustalenie kończy bezdecyzyjnie pierwszy etap szeroko rozumianego postępowania w sprawie celnej i jest podstawą do wszczęcia w trybie art. 22 ust. 6 UKC postępowania w sprawie celnej w przedmiocie zastępczej metody ustalania wartości celnej. Przepisy Rozdziału 3 Wartość celna towarów (UKC) są przepisami prawa materialnego, które stosują organy celne, a ich prawidłowe zastosowanie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny najpierw bada, czy prawidłowe jest ustalenie organów celnych dokonane wcześniej w trybie art. 140 RWUKC oraz art. 48 UKC, że zaistniała przesłanka z art. 74 ust. 1 UKC: "Jeżeli wartość celna towarów nie może zostać ustalona na podstawie art. 70 (...)".
Wobec tego, że kasator nie podważył w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. zasadniczego ustalenia "Jeżeli wartość celna towarów nie może zostać ustalona na podstawie art. 70 (...)", skarga kasacyjna nie ma uzasadnionej podstawy z art. 174 pkt 1) p.p.s.a.
Z tych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1) lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2) lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).