I GSK 97/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu wsparcia dla producentów owoców i warzyw, uznając, że przyznanie pomocy indywidualnemu producentowi będącemu jednocześnie członkiem organizacji producentów stanowi rażące naruszenie prawa.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej P. R. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej wsparcie dla producentów owoców i warzyw. Skarżący zarzucał naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących stwierdzania nieważności decyzji i rażącego naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że przyznanie pomocy indywidualnemu producentowi, który był jednocześnie członkiem organizacji producentów, stanowiło rażące naruszenie prawa, a zarzuty dotyczące nieodwracalności skutków prawnych nie były zasadne.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej skarżącemu wsparcie dla producentów owoców i warzyw. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, w tym kwestionował uznanie przyznania mu wsparcia za rażące naruszenie prawa oraz podnosił kwestię nieodwracalności skutków prawnych. Sąd kasacyjny uznał skargę za niezasadną. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że skarżący, deklarując się jako indywidualny producent niebędący członkiem organizacji producentów, w rzeczywistości był członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw F. Sp. z o.o. w D. w momencie wycofywania jabłek z rynku i składania wniosku. Taka sytuacja została uznana za rażące naruszenie § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r., które stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej wsparcie. Sąd odrzucił argumentację skarżącego dotyczącą nieodwracalności skutków prawnych, wskazując, że odnosi się ona do skutków materialnoprawnych decyzji i nie polega na niemożności odzyskania nienależnie wypłaconych środków. Sąd podkreślił, że celem postępowania było odzyskanie nienależnie przyznanego wsparcia, a nie samych jabłek, których dystrybucja była warunkiem otrzymania pomocy. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie uzasadnienia wyroku WSA, uznając je za wystarczające.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, stanowi rażące naruszenie prawa.
Uzasadnienie
Przyznanie pomocy producentowi indywidualnemu, który w rzeczywistości działał w ramach uznanej organizacji producentów, jest sprzeczne z literalnym brzmieniem przepisu § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. i tym samym stanowi rażące naruszenie prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (20)
Główne
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przedstawienie motywów rozstrzygnięcia.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Niewłaściwe zastosowanie przepisu materialnego.
KPA art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Wada nieważności decyzji w postaci rażącego naruszenia prawa.
KPA art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności decyzji (nieodwracalne skutki prawne).
rozporządzenie RM art. 4 § ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przewozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej
Wsparcie przysługuje producentowi owoców i warzyw niebędącemu członkiem organizacji producentów.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.
KPA art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
KPA art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena dowodów.
KPA art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
KPA art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
KPA art. 16
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada trwałości decyzji administracyjnej.
KPA art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
rozporządzenie delegowane KE art. 1-5, 8, 9, 11
Rozporządzenie delegowane Komisji Nr 1031/2014
Ustanowienie tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów owoców i warzyw.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
rozporządzenie MS art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Stawka minimalna opłat za czynności radcy prawnego.
rozporządzenie MS art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. a
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Stawka minimalna opłat za czynności radcy prawnego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 KPA w zw. z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM. Naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 2 KPA. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe niezastosowanie i brak dostatecznego wskazania w uzasadnieniu wyroku. Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3, 8 KPA) polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego. Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8 i 16 KPA) poprzez utrzymanie w mocy decyzji zastępującej pierwotną decyzję. Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 KPA) poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu II instancji.
Godne uwagi sformułowania
przyznanie pomocy producentowi, który jednocześnie był członkiem organizacji producenckiej realizującej program darmowych dostaw jabłek, co pozostaje w bezpośredniej sprzeczności z treścią § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. nieodwracalność skutków prawnych, o jakiej mowa w art. 156 § 2 k.p.a., należy bowiem rozpatrywać wyłącznie na gruncie obowiązującego prawa i środków prawnych jakimi posługuje się w swym działaniu organ. Zasadą jest natomiast odzyskiwanie środków unijnych wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem albo z naruszeniem warunków ich przyznania.
Skład orzekający
Anna Apollo
sędzia
Małgorzata Grzelak
sprawozdawca
Piotr Piszczek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście przepisów o wsparciu dla producentów rolnych oraz rozumienie 'nieodwracalnych skutków prawnych' w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania wsparcia w ramach unijnych programów rolnych i zasad stwierdzania nieważności decyzji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy unijnych środków wsparcia w rolnictwie i zasad stwierdzania nieważności decyzji, co jest istotne dla branży rolnej i prawników zajmujących się prawem administracyjnym. Wyjaśnia kluczowe pojęcia jak 'rażące naruszenie prawa' i 'nieodwracalne skutki prawne'.
“Czy członkostwo w organizacji producentów unieważnia unijne wsparcie? NSA wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 77 070,06 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 97/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-11-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-29 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Apollo Małgorzata Grzelak /sprawozdawca/ Piotr Piszczek /przewodniczący/ Symbol z opisem 6559 Sygn. powiązane VIII SA/Wa 331/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-10-08 Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2020 r. sygn. akt VIII SA/Wa 331/20 w sprawie ze skargi P. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie udzielenia wsparcia dla producentów owoców i warzyw 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. R. na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie), wyrokiem z 8 października 2020 r., sygn. VIII SA/Wa 331/20, oddalił skargę P. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie udzielenia wsparcia dla producentów owoców i warzyw. Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej zwanej p.p.s.a.): • naruszenie prawa materialnego, tj. 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 KPA w zw. z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przewozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż skarga nie powinna zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja Organu z [...] sierpnia 2015 r. jest dotknięta wadą nieważności w postaci rażącego naruszenia prawa. podczas gdy zarówno WSA, jak i Organy administracji nie wykazały, że naruszenie ww. § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM nosi znamiona "rażącego" i przy tym niewłaściwie oceniły, że uchybienie formalne ww. § 4 rozporządzenia RM w sytuacji dokonania faktycznego wycofania z rynku jabłek daje podstawy do zastosowania sankcji nieważności decyzji o przyznaniu pomocy - Skarżący był członkiem organizacji producentów owoców i warzyw, która nie realizowała ww. programu operacyjnego, korzystając z przypadającego na Skarżącego przydziału, nie doszło do wypełniania znamion podwójnego finansowania (okoliczność prawidłowo ustalona przez Organ 11 instancji i WSA), Skarżący nie otrzymał od organizacji producentów owoców i warzyw F. Sp. z o.o. z siedzibą w D., ani też od jakiegokolwiek innego podmiotu, jakichkolwiek środków finansowych lub innych bonifikat, jednoznacznie wykazał, że otrzymane wsparcie finansowe wykorzystał indywidualnie, towar w postaci jabłek został przez Niego w całości samodzielnie zapakowany i dystrybuowany, nie korzystał przy tym z jakiegokolwiek wsparcia ww. organizacji producentów, ani też nie korzystał podwójnie z przydzielonych limitów, zatem nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa (które Organ wskazał jako podstawę uznania decyzji z [...] sierpnia 2015 roku za nieważną) w postaci powstania skutków prawnych nienadających się do pogodzenia z wymogami praworządności, chronionej kosztem obalenia ostatecznej decyzji; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 158 § 2 KPA w zw. z art. 156 § 2 KPA poprzez ich niewłaściwe niezastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy i uznanie, że nie ma przesłanek negatywnych do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] sierpnia 2015 r., podczas gdy w toku niniejszej sprawy zostało wykazane, że z uwagi na wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych nie można stwierdzić nieważności ww. decyzji nadzorowanej (Skarżący zgodnie z przewidywaną przez program "embargo DOWU" procedurą przeniósł nieodpłatnie własności ruchomości - w tym wypadku 44.580 kg jabłek - na rzecz osoby trzeciej, tj. placówek charytatywnych wskazanych w świadectwach potwierdzających odbiór produktów wycofanych z rynku, który to skutek prawny spełnia przesłanki nieodwracalności i w związku z tym stoi na przeszkodzie wydaniu zaskarżonej decyzji); 3. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie i brak dostatecznego wskazania w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku jakimi względami kierował się WSA w kwestii stwierdzenia, że w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do "rażącego" naruszenia ww. § 4 rozporządzenia RM oraz jakimi względami kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny w kwestii stwierdzenia, że nie ma przesłanek negatywnych do stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 156 § 2 KPA - w tym zakresie WSA ograniczyło się jedynie do przepisania definicji przypadków możliwości zastosowania ww. przepisów bez rozważanie zarzutów Skarżącego powołanych co do tej kwestii, tj. pominięto w całości aspekt oceny skutków społeczno - gospodarczych jakie niesie za sobą stwierdzenie nieważności ww. decyzji oraz zarzutu, iż nie do pogodzenia z wyrażoną w art 8 KPA zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa jest sytuacja, w której ewentualne błędy organów mogą być korygowane w drodze nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji ostatecznych; • naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7. art. 77 § 1, art. 80. art. 107 § 3 oraz art. 8 KPA polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na Sądzie i Organach administracji obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów prawa poprzez brak rozważanie okoliczności, że w niniejszej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Skarżący zgodnie z przewidywaną przez program "embargo DOWU" procedurą przeniósł własności ruchomości - w tym wypadku 44.580 kg jabłek - na rzecz osoby trzeciej, tj. placówek charytatywnych wskazanych w świadectwach potwierdzających odbiór produktów wycofanych z rynku, który to skutek prawny spełnia przesłanki nieodwracalności i w związku z tym stoi na przeszkodzie wydaniu zaskarżonej decyzji, a przy tym Skarżący złożył powiadomienie, wniosek oraz otrzymał decyzję i wypłatę środków w ramach programu "embargo DOWU" na długo wcześniej niż organizacja producentów owoców i warzyw F. Sp. z o.o. z siedzibą w D., nie mając wiedzy na temat tego czy ww. organizacja producencka również bierze w nim udział, tudzież wykorzystała przypadający na Jego osobę limit w decyzji z 3 września 2015 r. wydanej na rzecz ww. organizację producentów, a zatem działał w przeświadczeniu zgodności swojego postępowania w wymogami programu "embargo DOWU", powstały błąd nie był wynikiem celowego działania Skarżącego, a ww. organizacji lub Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w Warszawie, który nie sprawdził w momencie wydawania decyzji czy ww. organizacja producentów jest uprawniona do skorzystania z limitu przez Nią zakreślonego we wniosku; 5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8 i 16 KPA poprzez utrzymanie w mocy decyzji zastępującej pierwotną (korzystną] decyzję, decyzją nową [negatywną dla Skarżącego) w oparciu o zasadniczo ten sam stan faktyczny sprawy oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa i zasady trwałości decyzji administracyjnej [jak wynika z ustaleń Organu 11 instancji i WSA w aktach sprawy zgromadzonych w ramach prowadzonego postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] sierpnia 2015 roku nie ma żadnego dowodu wskazującego na przeprowadzenie przez Organ I instancji weryfikacji czy Skarżący jest podmiotem uprawnionym do otrzymania pomocy finansowej w związku z przeprowadzeniem operacji wycofania jabłek z rynku, co było jego bezapelacyjnym obowiązkiem, zatem obarczanie teraz, po ponad 4. latach. Skarżącego konsekwencją w postaci konieczności zwrotu wsparcia finansowego w przedmiotowej sytuacji prawnej i faktycznej jest nie do pogodzenia z ogólnymi zasadami prowadzenia postępowania administracyjnego, w tym zasadą działania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, proporcjonalności i równego traktowania], a przy tym nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa (które Organ wskazał jako podstawę uznania decyzji z dnia 14 sierpnia 2015 roku za nieważną] w postaci powstania skutków prawnych nienadających się do pogodzenia z wymogami praworządności, chronionej kosztem obalenia ostatecznej decyzji; 6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 KPA poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Organu 11 instancji, która posiada w zakresie zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 KPA oraz niezastosowania art. 8 KPA tożsame naruszenia prawa co zaskarżone orzeczenie WSA. Na tej podstawie skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, ewentualnie uchylenie w całości wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie w całości decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lutego 2020 r., nr [...] oraz umorzenie postępowania administracyjnego lub uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie w całości wyroku oraz rozpoznanie skargi poprzez uchylenie w całości decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2020 r. oraz orzeczenie, że stwierdza się jedynie wydanie decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w Warszawie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. w sprawie udzielenia wsparcia z naruszeniem prawa. Oprócz tego skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania na swoją rzecz i rozpoznanie sprawy na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania określone w § 2 powołanego przepisu, co pozwoliło na rozpoznanie sprawy w zakresie wyznaczonym zarzutami skargi kasacyjnej i stosownie do art. 193 zd. drugie p.p.s.a. – przedstawienie motywów rozstrzygnięcia w odniesieniu do tych zarzutów. Niniejsza skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 156 § 2 k.p.a. w powiązaniu z art. 158 § 2 k.p.a. oraz § 4 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz. U. z 2014 r,, poz. 1468) i wynikające z tego naruszenia, naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Podniósł także zarzuty naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie w jakim ustawa ta reguluje postępowanie dowodowe, ocenę dowodów oraz wymogi uzasadnienia decyzji (punkt 4 i 5 petitum wniesionego środka zaskarżenia). Zdaniem autora skargi kasacyjnej w stanie faktycznym sprawy weryfikowana decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Według skarżącego kasacyjnie, nieodwracalność skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. nie dotyczy skutków wynikających z samego wydania decyzji nieważnej, lecz z podjęcia kolejnej czynności prawnej (w tym przypadku przekazania nieodpłatnie wzmiankowanych jabłek na rzecz osoby trzeciej tj. placówek charytatywnych), co strona uczyniła bez jakiegokolwiek wsparcia organizacji producentów F. sp. z o.o. Ponadto wskazał, że złożył wniosek oraz otrzymał decyzję i wypłatę środków na długo wcześniej niż uczyniła to ww. organizacja producentów, nie mając wiedzy czy wzmiankowana organizacja również bierze udział w programie "embargo DOWII". Według skarżącego kasacyjnie, w przedmiotowej sprawie organ nie wykazał, że zachodzi przesłanka rażącego naruszenia prawa a zdaniem skarżącego kasacyjnie w sytuacji uchybienia formalnego przepisowi ww. § 4 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sytuacji dokonania faktycznego wycofania z rynku jabłek nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa. Zarzuty kasacyjne nie są trafne. Kontrolą sądowoadministracyjną zostało objęte postępowanie zakończone decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzeniu nieważności prawomocnej decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego z [...] sierpnia 2015 r. o udzieleniu skarżącemu kasacyjnie wsparcia w związku z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz.U. Z 2014 r., poz. 1468 z późn. zm., dalej: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie nadzwyczajnych środków) oraz przepisami art.1-5; art. 8, art. 9 i art. 11 rozporządzenia delegowanego Komisji Nr 1031/2014 z 29 września 2014 r. ustanawiającego dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw ( Dz. Urz. UE L 284, z 30.09.2014r. str.22 z późn. zm.). Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014r. w sprawie nadzwyczajnych środków, wsparcie przysługuje producentowi owoców i warzyw niebędącemu członkiem organizacji producentów. Nie budzi zatem wątpliwości interpretacyjnych okoliczność, że wsparcie przysługuje producentowi owoców i warzyw funkcjonującemu poza organizacją producentów. W sprawie prowadzonej w trybie nadzwyczajnym nie wystarczy jednak stwierdzić, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Konieczne jest wykazanie "rażącego" naruszenia prawa. Oznacza to zastosowanie przez organ administracji przepisu do danego stanu faktycznego wbrew jego literalnemu brzmieniu. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi zaś wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa oraz gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W rozpatrywanej sprawie prawidłowe jest stanowisko przyjęte przez organy administracji, a następnie zaakceptowane przez Sąd I instancji, zgodnie z którym przyznanie pomocy w ramach wsparcia dla producentów jabłek podmiotowi indywidulnemu, który jednocześnie działał w ramach uznanej organizacji zrzeszającej producentów jabłek, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie beneficjent, przeprowadzając operację wycofania z rynku jabłek w celu bezpłatnej dystrybucji, deklarując swój udział jako producent indywidualny, niebędący członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw działał niezgodnie ze złożonymi do organu dokumentami i oświadczeniami. W terminach wycofywania produktów z rynku oraz w dniu składania wniosku, był już bowiem członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw F. sp. z o.o. z siedzibą w D. Taki stan rzeczy spowodował, że pomoc otrzymał producent, który jednocześnie był członkiem organizacji producenckiej realizującej program darmowych dostaw jabłek, co pozostaje w bezpośredniej sprzeczności z treścią § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie nadzwyczajnych środków. Literalne brzmienie wspomnianego przepisu jest jasne i oczywiste, a zatem nie wymaga wykładni. Na tle stanu faktycznego tej sprawy z treści powyższego przepisu wynika, że skarżący nie mógł być beneficjentem omawianego wsparcia bowiem nie spełniał warunku podmiotowego do jego udzielenia. Decyzja w tym zakresie została zatem skierowana do podmiotu nieuprawnionego, co stanowi rażące naruszenie § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie nadzwyczajnych środków, skutkujące stwierdzeniem nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzji ostatecznej z [...] sierpnia 2015 r. o przyznaniu skarżącemu kasacyjnie wsparcia w wysokości 18 388,98 Euro przeliczonej na kwotę 77 070,06 zł. Odnosząc się natomiast do drugiej z wymienionych w art. 156 § 2 k.p.a. przesłanek negatywnych, tzw. nieodwracalnych skutków prawnych, na której skarżący kasacyjnie w istocie opiera swoje stanowisko kwestionując legalność zaskarżonego wyroku wypada wskazać, że nie odnosi się ona do faktów, co oznacza, że prawnie obojętne jest to, czy istnieją faktyczne możliwości cofnięcia następstw wykonania decyzji. Nieodwracalność skutków prawnych, o jakiej mowa w art. 156 § 2 k.p.a., należy bowiem rozpatrywać wyłącznie na gruncie obowiązującego prawa i środków prawnych jakimi posługuje się w swym działaniu organ. Natomiast badając nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej należy ograniczyć się bezpośrednio do skutków wywołanych przez weryfikowaną decyzję. Stąd, w przypadku decyzji przyznającej wsparcie nie można mówić, że wywołuje ona nieodwracalne skutki prawne, skoro - co do zasady - może być ona zmieniona w drodze postępowania administracyjnego, o ile postępowanie takie w określonym stanie prawnym i faktycznym jest wskazane. Nieodwracalność skutków prawnych odnosi się do skutków materialnoprawnych decyzji i nie polega na tym, aby w wyniku stwierdzenia jej nieważności nastąpiło przywrócenie całego stanu prawnego istniejącego poprzednio, ponieważ w istocie nie chodzi o odwrócenie wszystkich skutków prawnych, do czego w istocie zmierza wnoszący skargę kasacyjną, lecz wyłącznie o odwrócenie tych skutków prawnych, które wywołała sama decyzja dotknięta wadą nieważności. Nieodwracalność skutków prawnych jest związana bowiem ze zdarzeniem prawnym powstałym po wydaniu kwestionowanego aktu, którego organ administracji nie może odwrócić, działając w granicach przysługujących mu kompetencji. W stanie faktycznym sprawy taka sytuacja nie zachodzi. Zadaniem organu było odzyskanie nienależnie przyznanego stronie wsparcia z tytułu wycofania z rynku jabłek, a nie – samych jabłek, których dystrybucja nastąpiła notabene przed wydaniem decyzji poddanej weryfikacji i stanowiła jeden z warunków otrzymania wsparcia. Rzeczą wtórną jest bowiem odzyskanie przez stronę jabłek, tym bardziej, że ich dystrybuowanie miało charakter nieodpłatny. Trzeba też przyjąć, że skoro nieodpłatna dystrybucja jabłek stanowiła warunek niezbędny do uzyskania wparcia, to wymóg ten nie może w żaden sposób determinować możliwości stwierdzenia nieważności weryfikowanej decyzji, w przeciwnym razie w takich sytuacjach organ nigdy nie mógłby odzyskać nienależnie wypłaconej płatności. Zasadą jest natomiast odzyskiwanie środków unijnych wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem albo z naruszeniem warunków ich przyznania. Obowiązkiem organów jest więc prowadzenie kontroli prawidłowości przyznawanych płatności (w toku ich przyznawania jak i post factum) i w razie stwierdzenia nieprawidłowości podejmowanie odpowiednich działań. Przedmiotowego wsparcia nie można też przyrównać do przypadków, w których przyznawana stronie korzyść stanowi rekompensatę za nałożenie ciężaru lub ograniczenia prawa. Wsparcie, jakie otrzymał wnoszący skargę kasacyjną zostało udzielone na jego wniosek i po złożeniu wymaganego prawem oświadczenia, co do spełnienia warunków do jego otrzymania oraz, że znane są mu zasady przyznania przedmiotowego wsparcia. To sam skarżący wskazał we wniosku, że nie jest członkiem organizacji producentów pomimo, że nie było to zgodne z prawdą. To zaś ustalenie - nie tylko nie podważane ale w istocie przyznane przez stronę w toku postępowania, również w niniejszej skardze kasacyjnej - legło u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Odnosząc się natomiast do argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej należy wskazać, że opiera się ona na błędnym pojmowaniu praw i obowiązków, jakie ciążą na stronie w ramach mechanizmu przyznawania przedmiotowego wsparcia. Przede wszystkim należy wskazać, że stosownie do przepisów rozporządzenia nr 1031/2014 i rozporządzenia z 2014 r. przedmiotowe wsparcia było udzielane na wniosek producenta, w związku z wcześniejszym powiadomieniem organu o zamiarze wycofania z rynku określonych owoców. Przyznanie wsparcia następowało po tym jak producent oświadczył, że spełnia nakazane prawem wymogi oraz, że znane mu są warunki uczestnictwa w programie operacyjnym. Z kolei ustalenie przez organ, że strona nie spełnia wymogów powodowało odmową przyznania wparcia, a jeśli nastąpiło to po wydaniu decyzji przyznającej wsparcie – wszczęciem postępowania w celu odzyskania wypłaconej nienależnie kwoty. Podsumowując, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. W konsekwencji, za niezasadny należało uznać powiązany z tym zarzutem zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Przepis wymieniony jako pierwszy określa konieczne elementy uzasadnienia wyroku, co nie oznacza, że Sąd I instancji jest zobowiązany do szczegółowego odniesienia się do podniesionej w skardze argumentacji, a jedynie w stopniu pozwalającym na rozpoznanie sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada tym wymogom. Sąd w sposób jasny odniósł się do spornej kwestii oraz przedstawił motywy rozstrzygnięcia. To, że wnoszący skargę kasacyjną nie zgadza się z zajętym przez Sąd I instancji stanowiskiem nie oznacza, że doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zaskarżony wyrok nie narusza też drugiego z wymienionych przepisów, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., skoro w sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI