I GSK 917/24

I GSK 917/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-08-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer /sprawozdawca/
Joanna Salachna /przewodniczący/
Piotr Kraczowski
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Gl 952/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-01-18
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 stycznia 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 952/23 w sprawie ze skargi Z. L. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; 2. zasądza od Z. L. na rzecz Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 18 stycznia 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 952/23 po rozpoznaniu skargi Z. L. (dalej "skarżąca", "strona", "zobowiązana"), uchylił postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] oraz zasądził od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy
Zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2023 r. nr [...] Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej "wierzyciel" lub "organ"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej "k.p.a." w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), dalej "u.p.e.a." w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1689), dalej "u.a.", po rozpoznaniu zażalenia skarżącej utrzymała w mocy postanowienie własne z [...] kwietnia 2023 r. nr [...], którym oddaliła zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. Organ podkreślił, że zobowiązana potwierdziła fakt rejestracji odbiorników, które z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania zostały przez nią wyrejestrowane w 2004 roku i wówczas zaprzestała z nich korzystać. Kwestią sporną pozostało wyrejestrowanie odbiorników w 2004 roku i nieposiadanie obecnie dowodu na tę okoliczność z uwagi na upływ czasu. W tym kontekście organ wyjaśnił, że po stronie zobowiązanej istniał obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych bowiem zgłoszona została rejestracja odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego na jej dane osobowe i nie dopełniono formalności ich wyrejestrowania. W bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. znajdują się zarchiwizowane dane o zgłoszonej rejestracji odbiorników. Ustalono, że po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna nr [...] utanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników i służąca do dokonywania opłat abonamentowych z wykorzystaniem znajdujących się w niej odcinków. Następnie, 15 lutego 1996 r., wydano nową książeczkę radiofoniczną [...]. Na okoliczność zgłoszonej rejestracji przedstawiono wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdzający zarejestrowanie zobowiązanej w bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. oraz wydanie 15 lutego 1996 r. książeczki radiofonicznej nr [...]. Podniesiono przy tym, że książeczka posiadała również druki: "Z" - odcinek służący do zgłaszania zmian formalno-prawnych np.: zmiany nazwiska, adresu zamieszkania, rodzaju posiadanych odbiorników, odcinek "W" - przewidziany do zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników oraz odcinek "U" - służący do wystąpienia przez abonenta, który wyczerpał dowody wpłat do uzyskania nowej książeczki radiofonicznej celem kontynuowania regulowania opłat abonamentowych. Każda dokonana formalność w placówce była odnotowywana i potwierdzana datownikiem placówki pocztowej w książeczce radiofonicznej (potwierdzenie dla abonenta) jak również na odcinku (potwierdzenie dla Poczty) przesyłanym celem odnotowania odpowiedniej dla zgłoszenia zmiany i archiwizacji. Ponadto w książeczkach radiofonicznych znajdowało się pouczenie dla abonenta wskazujące jak należy postąpić w zakresie np. aktualizacji danych adresowych, czy wyrejestrowania odbiorników. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ stwierdził, że Poczta Polska S.A. nie posiada dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania przedmiotowych odbiorników, a zobowiązana takiego dokumentu w ramach prowadzonego postępowania nie przedstawiła. Skoro nie zostało udokumentowane wyrejestrowanie odbiorników w 2004 roku, to po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 187 z 2007 r. poz. 1342) został zobowiązanej jako użytkownikowi odbiorników przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...].
Jednocześnie organ wskazał, że informował zobowiązaną o zadłużeniu pozostającym na jej indywidualnym numerze identyfikacyjnym abonenta [...]. W dniu 28 lipca 2022 r. wysłano do niej listem poleconym numer [...] (za elektronicznym potwierdzeniem odbioru) na aktualny adres zameldowania i zamieszkania, tj. ul. [...], B. upomnienie wzywające do dobrowolnego uregulowania należności. Upomnienie to zawierało wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego po upływie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Upomnienie uznano za doręczone w myśl art. 44 § 4 k.p.a. Z akt sprawy wynika, iż przesyłka była awizowana w dniach 1 sierpnia 2022 r. i 9 sierpnia 2022 r., a w dniu 17 sierpnia 2022 r., z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie, została odesłana do nadawcy. Uwzględniając powyższe wierzyciel stwierdził, że wniesione przez zobowiązaną zarzuty należało oddalić.
Następnie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z 18 stycznia 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 952/23 ją uwzględnił. Sąd I instancji wskazał, że wierzyciel prawidłowo oddalił zarzut nieistnienia obowiązku, w oparciu o który zobowiązana zgłosiła zarzuty w oparciu o art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 4 u.p.e.a. Sąd wyjaśnił, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniejszej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega wyegzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze pieniężnym. Skarżąca w toku postępowania nie przedstawiła dowodu na wyrejestrowanie odbiorników RTV.
Zdaniem Sądu I instancji, wierzyciel nieprawidłowo oddalił natomiast zarzut dotyczący braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy upomnienie z dnia 28 lipca 2022 r. zostało skierowane do skarżącej na adres: ul. [...], B.. Przesyłka pocztowa zawierająca ten dokument została poddana przez operatora pocztowego procedurze dwukrotnej awizacji, po czym uznano ją za skutecznie doręczoną w trybie art. 44 k.p.a. Od momentu wniesienia przez skarżącą zarzutów (pismo z dnia 13 lutego 2023 r.) skarżąca konsekwentnie wskazywała jednak adres do korespondencji: ul. [...], B. podnosząc równocześnie, że pod adresem: ul. [...], B. nie mieszka od 2004 r. Sąd I instancji wskazał, że skoro ustawodawca przyznał wierzycielowi możliwość weryfikacji danych abonentów w rejestrze PESEL to przed wystawieniem tytułu wykonawczego wierzyciel powinien dokonać takiej weryfikacji, w szczególności w przypadku, gdy ze stanu faktycznego sprawy wynika, że do zarejestrowania odbiorników doszło wiele lat temu, a zobowiązany zaprzestał uiszczania opłat abonamentowych. Powyższe powoduje, że na podstawie akt sprawy nie było możliwe do zweryfikowania czy upomnienie z dnia 28 lipca 2022 r. zostało skierowane do skarżącej na prawidłowy adres, a co za tym idzie czy doręczenia tego dokumentu dokonano w sposób prawidłowy w trybie art. 44 § 4 k.p.a.
Następnie organ, stosownie do przepisów art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej p.p.s.a.), wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 18.01.2024r., sygn. akt I SA/G1 952/23, zaskarżając ww. wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego a mianowicie:
1) przepisu § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 roku w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676) i poprzedzających go przepisów § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993r. w sprawie rejestracji odbiorników radiowych i telewizyjnych (Dz.U. z 1993r., Nr 70, poz. 338), § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. 2005 r., nr 141, poz. 1190), § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007r. nr. 187, poz. 1342), dalej "rozporządzenie" lub "rozporządzenia", poprzez ich nie zastosowanie, a tym samym całkowite pominięcie nałożonego na skarżącą i każdego zarejestrowanego abonenta RTV wynikającego z tych przepisów obowiązku zgłoszenia operatorowi wyznaczonemu zmiany danych zawartych w zgłoszeniu/wniosku rejestracyjnym, w tym danych dotyczących adresu miejsca zamieszkania, i przez to pominięcie faktu iż skarżąca nie dokonała zmiany swoich danych adresowych w bazie zarejestrowanych abonentów RTV począwszy od 2004 r., skoro twierdzi że od tego roku nie mieszka pod wskazanym w upomnieniu adresem, co doprowadziło jak wynika z uzasadnieniu wyroku zdaniem WSA w Gliwicach, iż pomimo przesłanie upomnienia przez organ na aktualny adres zameldowania skarżącej, będący jednocześnie adresem wskazanym we wniosku rejestracyjnym, wobec posługiwania się przez skarżąca obecnie, ale znanym organowi dopiero od momentu zgłoszenia zarzutów w niniejszym postępowaniu, innym adresem zamieszkania, do powstania wątpliwość co do kwestii czy upomnienie zostało "skierowane do skarżącej na prawidłowy adres, a co za tym idzie czy doręczenie tego dokumentu dokonano w sposób prawidłowy w trybie art. 44 § 4 k.p.a.", pomimo iż WSA w Gliwicach prawidłowo ustalił, iż dopiero "od momentu wniesienia przez skarżącą zarzutów (pismo z dnia 13.02.20223r.) skarżąca konsekwentnie wskazywała jednak adres do korespondencji: ul. [...], B. podnosząc równocześnie że pod adresem: ul. [...], B. nie mieszka od 2004r.." , co przy zastosowaniu powołanego przepisu i jego prawidłowej wykładni, powinno WSA w Gliwicach doprowadzić do jedynie zasadnych wniosków, iż skarżąca nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku zgłoszenia zmiany danych w rejestrze abonentów RTV, a tym samym skoro skarżąca nie zaktualizowała danych, to organ wysyłając upomnienie na adres wskazany we wniosku rejestracyjnym i będący zarazem jej adresem zameldowania działał w sposób uprawniony, skoro upomnienie zostało przesłane na jej "aktualny adres zameldowania i wskazany w bazie abonentów RTV i bazie PESEL, co winno skutkować oddaleniem skargi przez WSA w Gliwicach a nie jej uwzględnieniem;
2) przepisu art. 7 ust. 1a u.a., przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie że to na organie a nie na abonencie, ciąży wyłącznie obowiązek ustalenia aktualnego adresu zamieszkania skoro na podstawie art. 7 ust. 1a wierzyciel jest uprawniony do otrzymywania danych z rejestru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) na zasadach określonych w ustawie z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, zarzucając dalej bezzasadnie organowi, że "z akt sprawy w żaden sposób nie wynika, czy przed skierowaniem do skarżącej upomnienia z dnia 28.07.2022r. wierzyciel podjął czynności zmierzające do ustalenia jej aktualnego adresu zameldowania poprzez weryfikację posiadanych przez niego danych adresowych z danymi znajdującymi się w rejestrze PESEL.", gdy już z uzasadnienia postanowienia wierzyciela z dnia 06.04.2023r. znak [...] [...] wydanego na skutek wniesionych zarzutów wynika jednoznacznie, że organ ustalił, że adresem zamieszkania skarżącej i zameldowania jest adres wskazany przy rejestracji odbiorników RTV, skoro stwierdza, że pod adresem: ul. [...], B., skarżąca jest zameldowana "od dnia 21 czerwca 1985r. do nadal", stwierdzając co następuje:) (...) Poczta Polska S.A. w dniu 28.07.2022r. skierowała do Pani, listem poleconym (...) upomnienie numer UP Z [...] na adres: ul. [...],B., który jest Pani adresem zameldowania od dnia 21 czerwca 1985r.do nadal." a któremu to faktowi skarżąca nie zaprzecza w żadnej fazie postępowania a pośrednio przyznaje jego zasadność, bowiem w swoim odwołaniu od tego postanowienia kwestionuje tylko prawo wierzyciela, do "sprawdzanie mojego obecnego adresu zameldowania" co "stoi (...) w sprzeczności z Ustawą o ochronie danych osobowych" , a tym samym, wbrew odmiennemu stanowisku WSA w Gliwicach, powyższe fakty prowadzą do wniosku, że po pierwsze upomnienie zostało wysłane na właściwy adres skarżącej jedyny znany organowi i będący jej adresem zameldowania nadal, po drugie że organ dokonał weryfikacji w bazie PESEL adresu zamieszkania skarżącej, skoro ustalił fakt, iż jest to adres zameldowania/ zamieszkiwania skarżącej od 1985r., tym samym WSA w Gliwicach narusza powołany przepis stwierdzając, iż z dokumentów sprawy nie wynika, iż organ poczynił ustalenia, co do aktualnego adresu zameldowania skarżącej, a co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia przez WSA w Gliwicach, iż "(..) na podstawie akt sprawy nie było możliwe do zweryfikowania czy upomnienie z dnia 28 lipca 2022r. zostało skierowane na prawidłowy adres, a co za tym idzie czy doręczenia tego dokumentu dokonano w sposób prawidłowy w trybie art. 44 § 4 k.p.a." a nadto skupiając się na uprawnieniu organu pomija całkowicie ciążący na skarżącej obowiązek dokonywania aktualizacji danych zawartych w rejestrze abonentów RTV, doprowadzając do bezzasadnego uznania za zasadny zarzutu skarżącej o braku doręczenia upomnienia.
II. na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy to jest:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 44 § 4, w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] maja 2023r. znak [...], jako naruszającego w inny sposób przepisy postępowania, poprzez uznanie, iż organ naruszył art. 44 § 4 k.p.a. w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a., a naruszenie to zdaniem WSA w Gliwicach polegało na tym, że na "na podstawie akt sprawy nie było możliwe do zweryfikowania czy upomnienie z dnia 28 lipca 2022r. zostało skierowane na prawidłowy adres, a co za tym idzie czy doręczenia tego dokumentu dokonano w sposób prawidłowy w trybie art. 44 § 4 k.p.a.", że "z akt sprawy w żaden sposób nie wynika, czy przed skierowaniem do skarżącej upomnienia z dnia 28.07.2022r. wierzyciel podjął czynności zmierzające do ustalenia jej aktualnego adresu zameldowania poprzez weryfikację posiadanych przez niego danych adresowych z danymi znajdującymi się w rejestrze PESEL.", podczas gdy z akt sprawy w sposób jednoznaczny wynika, że organ dokonał weryfikacji adresu skarżącej z bazą PESEL, skoro stwierdził w postanowieniu z dnia 06 kwietnia 2023r., że pod adresem: ul. [...], B., skarżąca jest zameldowana "od dnia 21 czerwca 1985r. do nadal", stwierdzając co następuje:( (...) Poczta Polska S.A. w dniu 28.07.2022 r. skierowała do Pani, listem poleconym (...) upomnienie numer UP Z [...] na adres: ul. [...], [...],B. , który jest Pani adresem zameldowania od dnia 21 czerwca 1985r.do nadal.", czemu skarżąca nie zaprzeczyła a wręcz potwierdziła aktualność adresu zameldowania, bowiem w odwołaniu od tego postanowienia kwestionowała wyłącznie prawo wierzyciela do ustalanie jej "obecnego" adresu a na co wskazywał także organ w postanowieniu zaskarżonym z dnia 17 maja 2023r., wskazując że upomnienie z dnia 28 lipca 2022r. wysłano do skarżącej "(...) na aktualny adres Pani zameldowania i zamieszkania tj. ul. [...],B. (.../, tym samym nie było podstaw do przyjęcia, iż upomnienie nie zostało wysłane na nieprawidłowy adres skarżącej, i uwzględnienie skargi, a pominięcie faktu weryfikacji przez organ adresu skarżącej miało istotny wpływ na wynika sprawy, bowiem wykluczałoby wątpliwości WSA w Gliwicach, co do prawidłowości adresu, na który zostało skierowane upomnienie do skarżącej;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 roku w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676), i poprzedzających go przepisów § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993r. w sprawie rejestracji odbiorników radiowych i telewizyjnych (Dz.U. z 1993r., Nr 70, poz. 338), § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. 2005 r. Nr 141, poz. 1190), § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007r. Nr 187, poz. 1342) poprzez ich nie zastosowanie i brak ustalenia, że to na skarżącej ciążył obowiązek zaktualizowania swoich danych osobowych w rejestrze abonentów RTV i brak jakikolwiek rozważań nad skutkami tego zaniedbania skarżącej, co doprowadziło WSA w Gliwicach do nieprawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, bowiem adres na który przesłano upomnienie nadal jest adresem zameldowania skarżącej, czemu skarżąca nie zaprzeczyła, a niezastosowanie tego przepisu przez WSA w Gliwicach miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem jego zastosowanie, musiałoby doprowadzić WSA w Gliwicach do odmiennych wniosków, że wobec braku aktualizacji przez skarżącą danych w rejestrze abonentów RTV organ prawidłowo skierował upomnienie na adres skarżącej wynikający z rejestru abonentów RTV i będący jej aktualnym adresem zameldowania, co zostało ustalone przez organ jednoznacznie w toku postępowaniu oraz naruszenie art. 7 ust. 1a u.a., przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie że to na organie a nie na abonencie, ciąży wyłącznie obowiązek ustalenia aktualnego adresu zamieszkania skoro na podstawie art. 7 ust. la wierzyciel jest uprawniony do otrzymywania danych z rejestru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) na zasadach określonych w ustawie z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, co doprowadziło WSA w Gliwicach do wyeliminowania wręcz działania przepisów określających obowiązek abonentów do aktualizacji danych w rejestrze, skupiającym się wyłącznie na uprawnieniu organu określonym w art. 7 ust. la. ustawy.
Powyżej wskazane naruszenia przepisów świadczą dobitnie zdaniem skarżącego kasacyjnie organu - o nie rozpoznaniu istoty sprawy co mogło mieć istotny wpływ na treść wyroku i naruszeniu powyżej wskazanych przepisów przez WSA w Gliwicach, ponieważ jedynie wnikliwa analiza materiału dowodowego a nie wybiórcza tak jak uczynił to WSA oraz przepisów prawa, które bezzasadnie sąd pomija lub nadaje im inne znaczenie, powinna doprowadzić do wydania prawidłowego wyroku oddalającego skargę Zobowiązanej, jako bezzasadną wobec niezaktualizowania swoich danych osobowych w rejestrze abonentów RTV przez skarżącą, co WSA w Gliwicach całkowicie pominął przenosząc obowiązek aktualizacji danych wyłącznie na organ i pominięcie faktu, iż wierzyciel dokonał weryfikacji danych adresowych w niniejszym postępowaniu a tym samym upomnienie zostało przesłane na właściwy adres skarżącej będący zarówno aktualnym adresem jej zameldowania i adresem wynikającym z rejestru abonentów RTV.
Uzasadniając stawiane zarzuty organ wniósł o:
1. zmianę wyroku WSA w Gliwicach w całości i oddalenie wniesionej skargi przez skarżącą ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania,
2. zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych,
3. Ponadto na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a., organ zrzekł się prawa do rozpoznania sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca osobiście w pełni poparła stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji i wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zwrot kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
W będącej przedmiotem rozpoznania skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że z uwagi na ich komplementarny charakter zostaną one rozpoznane łącznie, bowiem w istocie dotyczą ustalenia, czy w oparciu o zebrany przez organ materiał dowodowy można było jednoznacznie ustalić, czy upomnienie z dnia 28 lipca 2022 r., zostało skierowane do skarżącej na prawidłowy adres, a co za tym idzie czy doręczenia tego dokumentu dokonano w sposób prawidłowy.
Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że skarżąca zgłosiła zarzuty w oparciu o art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 4 u.p.e.a. podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. Sąd I instancji uznał, że organ w sposób prawidłowy i odpowiadający prawu oddalił zarzut nieistnienia obowiązku. Przesłanka ta nie jest objęta skargą kasacyjną organu i sama skarżąca wobec nie złożenia skargi kasacyjnej nie podważa tego stanowiska.
W sprawie niniejszej poza sporem jest, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a także w okresie obowiązywania wcześniejszej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, (wynika to także z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Zatem zgodzić się należy z poglądem, że zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Zobowiązana wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), winna była przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje (zob. wyrok NSA z 20 marca 2019 r., I GSK 928/18; orzeczenie dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże). Zatem to na zobowiązanej ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, że obowiązek ten ustał poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika (zob. wyrok NSA z 8 marca 2019 r., I GSK 837/18, tamże). Jak trafnie wskazał Sąd I instancji przepisy dotyczące trybu rejestracji odbiorników RTV wskazują na obowiązek informowania właściwej jednostki o zaprzestania użytkowania odbiornika RTV (wyrejestrowania), a także na obowiązek zawiadomienia operatora o zmianie adresu zamieszkania. Wynika to z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676).
W tym kontekście zasadnym jest więc stanowisko, że zmiana miejsca zamieszkania, czy sprzedaż lokalu, gdzie użytkowany był zarejestrowany odbiornik RTV i brak rejestracji odbiornika RTV w nowym miejscu zamieszkania nie jest okolicznością, która zwalnia z obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Taki skutek wywołuje natomiast wyrejestrowanie takiego odbiornika. Warunkiem koniecznym dla wykazania nieistnienia obowiązku, w tym przypadku powinności uiszczania opłaty abonamentowej, jest przedstawienie dokumentu potwierdzającego dokonanie wspomnianej czynności. Podkreślić należy, że ciężar udowodnienia tego faktu spoczywa na podmiocie, który wywodzi z tego korzystne dla siebie skutki procesowe, a więc na zobowiązanej. Skoro skarżąca nie legitymuje się takim dowodem, to Sąd I instancji za organem prawidłowo przyjął niezasadność zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. i zasadnie dochodzi wymagalnych opłat abonamentowych.
W sprawie będącej przedmiotem kontroli instancyjnej skarżąca zgłosiła zarzut w oparciu o brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia.
Słusznie Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Ze znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy informacji wynika, że upomnienie z dnia 28 lipca 2022 r. zostało skierowane do skarżącej na adres: ul. [...], B.. Przesyłka pocztowa zawierająca ten dokument została poddana przez operatora pocztowego procedurze dwukrotnej awizacji, po czym uznano ją za skutecznie doręczoną w trybie art. 44 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji uznał, że w sprawie niniejszej nie mógł mieć zastosowania tryb art. 44 k.p.a., bowiem z akt sprawy nie wynika, by organ skierował przedmiotowe i wymagane upomnienie na prawidłowy adres, w szczególności nie można było ustalić czy w celu jego weryfikacji posłużył się art. 7 ust. 1a u.a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetlne obowiązujących przepisów oraz informacji znajdujących się w aktach administracyjnych, ze stanowiskiem Sądu I instancji nie sposób się zgodzić. Wierzyciel prawidłowo skierował upomnienie z dnia 28 lipca 2022 r. na adres: ul. [...], B.. Wierzyciel korzystając z uprawnienia zawartego w art. 7 ust. 1a u.a. ustalił, że adresem zamieszkania skarżącej i zameldowania jest adres wskazany przy rejestracji odbiorników RTV. Świadczy o tym zawarte w postanowieniu organu I instancji z dnia 6 kwietnia 2023 r. stwierdzenie, w którym wskazano, że pod adresem: "ul. [...], B., skarżąca jest zameldowana "od dnia 21 czerwca 1985r. do nadal". Co istotne, okoliczności tej nie zaprzecza skarżąca, która w piśmie z dnia 17 kwietnia 2023 r., wskazuje jedynie na zmianę miejsca zamieszkania, a nie zameldowania. Skarżąca nie podważa miejsca zameldowania, natomiast o zmianie adresu do korespondencji informuje wierzyciela przy piśmie z dnia 13 lutego 2023 r. i od tego dnia organy prawidłowo zastosowały nowy adres do korespondencji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rację ma autor skargi kasacyjnej, który wskazał, że wbrew stanowisku WSA w Gliwicach, powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że upomnienie zostało wysłane na właściwy adres skarżącej jedyny znany organowi i będący nadal jej adresem zameldowania. Ponadto organ dokonał weryfikacji w bazie PESEL adresu zamieszkania skarżącej, skoro ustalił fakt, iż jest to adres zameldowania/ zamieszkiwania skarżącej od 1985 r. do nadal.
Jednocześnie w aktach sprawy znajduje się potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia upomnienia z dnia 28 lipca 2022r. skierowana do skarżącej, listem poleconym na adres: ul. [...],B., wraz z kserokopią koperty zwrotnej, stanowiącej opakowanie upomnienia. Na kserokopii koperty znajduje się datownik placówki pocztowej potwierdzające dwukrotną awizację przesyłki: w dniu 1 sierpnia 2022 r. oraz w dniu 9 sierpnia 2022 r. roku. Przesyłkę zwrócono wierzycielowi jako niepodjęte w dniu 17 sierpnia 2022 r. Co wymaga podkreślenia, na kopercie tej umieszczono pieczęć "nie podjęto w terminie".
Podnieść należy, że stosownie do treści art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w postępowaniu tym znajduje zastosowanie m.in. art. 44 k.p.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. II OSK 1288/17, tamże). W konsekwencji dopuszcza się fikcję prawną doręczenia upomnienia w warunkach określonych w art. 44 § 4 k.p.a. Ze względu jednak na doniosłe skutki, jakie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wiążą z faktem doręczenia dłużnikowi upomnienia, jak również z uwagi na okoliczność, że zastępczy tryb doręczenia jest wyjątkiem od zasady doręczenia pisma do rąk adresata, przepis art. 44 k.p.a. powinien być interpretowany w sposób ścisły, co oznacza, że nie mogą istnieć żadne wątpliwości co do spełnienia określonych w nim wymogów warunkujących możliwość uznania, że przesyłka została w sposób prawidłowy, a co za tym idzie skutecznie, doręczona.
Domniemanie skuteczności doręczenia dokonywanego w trybie art. 44 k.p.a., zdeterminowane jest łącznym spełnieniem określonym nim przesłanek. Po pierwsze, niemożnością doręczenia pisma adresatowi pod prawidłowo oznaczonym adresem jego miejsca zamieszkania, jego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy. Po drugie, pozostawieniem przesyłki dla adresata w oddawczym urzędzie pocztowym i dwukrotnego umieszczenia zawiadomienia o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki w skrzynce na korespondencję lub w innych miejscach wskazanych w art. 44 § 2 k.p.a. Po trzecie, upływem czternastodniowego terminu przechowywania pisma w placówce pocztowej, oraz udokumentowaniem powyższego w materiale dowodowym sprawy, zwłaszcza zaś w tzw. zwrotnym potwierdzeniu odbioru dołączonym do doręczanej przesyłki (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2020 r. sygn. II OSK 2171/19, tamże). "Dla stwierdzenia skuteczności doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a., opartego na domniemaniu, konieczne jest, w sytuacji, gdy strony takiemu domniemaniu przeczą, udokumentowanie ścisłego dokonania wszystkich ustanowionych w tym artykule czynności doręczyciela. O ile z przepisu tego nie wynika obowiązek umieszczania na kopercie przesyłki pocztowej miejsca pozostawienia "awizo", o tyle skonkretyzowanie przez ustawodawcę miejsc i kolejności ich zastosowania dla pozostawienia "awizo" wymaga uzyskania przez nadawcę przesyłki dowodu poprawności zastosowania art. 44 § 2 k.p.a. Nadawca przesyłki pocztowej nie może poprzestać na swoim oświadczeniu w tym zakresie, ponieważ posłużenie się operatorem pocztowym oznacza, że to nie nadawca przesyłki dokonywał czynności umieszczenia "awizo" we właściwym do tego miejscu zgodnie z art. 44 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 886/18, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2021 r., sygn. II GSK 226/21, tamże).
Analiza skierowanej do skarżącej przesyłki zawierającej upomnienie prowadzi do wniosku, że nie jest do niej dołączony druk "Zwrotnego potwierdzenia doręczenia". Natomiast sama koperta oprócz niezbędnych danych dla nadania korespondencji (wskazania adresata i nadawcy) zawiera adnotacje: "awizowano nie zastałem 1 sierpnia 2022 r.", "awizowano powtórnie 9 sierpnia 2022 r." wraz z pieczątką i podpisem, a także "zwrot nie podjęto w terminie" wraz z datą 18 sierpnia 2022 r. Oznacza to, że przesyłka nie zawiera wszystkich wymaganych prawem informacji. Otóż brak jest oznaczenia miejsca pozostawienia zawiadomienia o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, co wymagane jest na podstawie art. 44 § 2 k.p.a.
Rozpatrując ponownie sprawę, Sąd I instancji uwzględni przedstawione powyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, w szczególności rozważy na podstawie akt sprawy, czy w świetle prawidłowego ustalenia przez organ adresu zobowiązanej, w odniesieniu do skierowanej do zobowiązanej korespondencji zawierającej upomnienie, zostały spełnione wszystkie warunki niezbędne do zastosowania fikcji doręczenia zastępczego wynikające z art. 44 k.p.a. W dalszej kolejności Sąd I instancji dokona oceny zasadności stanowiska organu, odnośnie zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.
Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).