I GSK 909/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Prezesa ARiMR, uznając wyrok WSA za prawidłowy mimo częściowo błędnego uzasadnienia, w kwestii przedawnienia obowiązku zwrotu środków z programów wieloletnich.
Prezes ARiMR wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA uchylającego decyzję o zwrocie nienależnie pobranych środków finansowych. Zarzuty dotyczyły naruszenia przepisów postępowania (wadliwość uzasadnienia) oraz prawa materialnego (błędna wykładnia przepisów o przedawnieniu z rozporządzenia nr 2988/95). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając wyrok WSA za prawidłowy, choć z częściowo błędnym uzasadnieniem, podkreślając właściwą interpretację przepisów o przedawnieniu w kontekście programów wieloletnich.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku WSA, który uchylił decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych środków finansowych. Skarżący organ zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym wadliwość uzasadnienia wyroku, oraz naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 dotyczących przedawnienia obowiązku zwrotu środków z programów wieloletnich. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że mimo częściowo błędnego uzasadnienia, wyrok sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące przedawnienia w ramach programów wieloletnich, zgodnie z wykładnią TSUE, biegną od dnia popełnienia nieprawidłowości lub od dnia jej ustania w przypadku nieprawidłowości ciągłych, a okres przedawnienia nie kończy się bezwzględnie z ostatecznym zakończeniem programu, chyba że nieprawidłowości ustały ponad cztery lata przed jego zakończeniem i nie doszło do przerwania biegu terminu. NSA zakwestionował jednak stanowisko WSA dotyczące zdarzeń przerywających bieg terminu przedawnienia, wskazując, że decyzje organów, nawet jeśli następnie uchylone, mogą stanowić akt przerywający bieg terminu, pod warunkiem, że strona została o nich zawiadomiona i miała świadomość toczącego się postępowania w sprawie nieprawidłowości. Mimo tej uwagii, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował przepisy o przedawnieniu, a organ powinien ponownie ocenić kwestię przerwania biegu terminu przedawnienia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Termin przedawnienia biegnie od dnia popełnienia nieprawidłowości (lub od dnia jej ustania w przypadku nieprawidłowości ciągłych), a "ostateczne zakończenie programu" nie oznacza bezwzględnego upływu terminu przedawnienia dla wszystkich nieprawidłowości. Akty właściwego organu władzy, o których zawiadamia się stronę i które odnoszą się do śledztwa w sprawie nieprawidłowości (nawet jeśli następnie uchylone), mogą przerywać bieg terminu przedawnienia.
Uzasadnienie
NSA oparł się na wykładni TSUE, zgodnie z którą termin przedawnienia biegnie od momentu popełnienia nieprawidłowości, a "ostateczne zakończenie programu" nie jest bezwzględnym terminem końcowym. Sąd podkreślił, że przerwanie biegu przedawnienia może nastąpić przez każdy akt organu informujący stronę o postępowaniu w sprawie nieprawidłowości, co zostało błędnie zinterpretowane przez WSA.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (12)
Główne
rozporządzenie nr 2988/95 art. 3 § ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich
Określa zasady przedawnienia obowiązku zwrotu środków, w tym bieg terminu, przerwanie i maksymalny okres przedawnienia. Kluczowe dla interpretacji momentu "ostatecznego zakończenia programu" i możliwości przerwania biegu terminu.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozporządzenie nr 2988/95 art. 1 § ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykładnia art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 dokonana przez sąd I instancji w zakresie przedawnienia w programach wieloletnich jest prawidłowa. Akty organu władzy, o których zawiadamia się stronę i które odnoszą się do śledztwa w sprawie nieprawidłowości, mogą przerywać bieg terminu przedawnienia, nawet jeśli zostały następnie uchylone.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 151 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a.) dotyczące wadliwości uzasadnienia wyroku WSA. Zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczące błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 w zakresie przedawnienia i przerwania jego biegu.
Godne uwagi sformułowania
"uzasadnienie wyroku jest wadliwe z uwagi na: wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia" "po upływie 8 lat (tj. okresu odpowiadającego podwójnemu terminowi przedawnienia... organ nie może ustalić kwoty do zwrotu" "termin przedawnienia nieprawidłowości biegnie od dnia popełnienia owej nieprawidłowości" "ostateczne zakończenia programu" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95 nie oznacza bezwzględnie upływu terminu przedawnienia w odniesieniu do wszystkich ewentualnych nieprawidłowości" "każdego aktu właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości... Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo"
Skład orzekający
Beata Sobocha-Holc
sprawozdawca
Joanna Wegner
członek
Michał Kowalski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o przedawnieniu w kontekście środków z funduszy UE i programów wieloletnich, a także zasady dotyczące przerwania biegu terminu przedawnienia przez akty administracyjne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów rozporządzenia nr 2988/95 i programów wieloletnich. Interpretacja przerwania biegu przedawnienia przez uchylone akty może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii przedawnienia środków z funduszy UE, co jest istotne dla wielu beneficjentów i organów. Wykładnia przepisów przez NSA i TSUE ma znaczenie praktyczne.
“Kiedy przedawnia się obowiązek zwrotu unijnych dotacji? NSA wyjaśnia kluczowe zasady.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 909/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-08-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-06-19 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Beata Sobocha-Holc /sprawozdawca/ Joanna Wegner Michał Kowalski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6559 Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art.151 w zw. z art.141 § 4 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1 Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc (spr.) Sędzia NSA Joanna Wegner po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 2668/22 w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. w S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 30 sierpnia 2022 r. nr 13/CE/D/GROiW/2022/ARiMR w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany: sądem I instancji lub WSA) wyrokiem z 19 września 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 2668/22, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej: p.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwany: Prezesem ARiMR lub organem II instancji) z 30 sierpnia 2022 r. nr 13/CE/D/GROiW/2022/ARiMR oraz zasądził od Prezesa ARiMR na rzecz G. Sp. z o.o. w S. (dalej zwanej: skarżącą lub spółką) kwotę 21 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezes ARiMR wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości i domagając się jego uchylenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego, na rzecz skarżącego kasacyjnie organu, według norm przepisanych. Ponadto skarżący kasacyjnie organ zrzekł się uprawnienia do rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: A) na podstawie określonej w art.174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenia art.151 p.p.s.a. w zw. z art.141 §4 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie wyroku jest wadliwe z uwagi na: a) wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia polegającą z jednej strony na uchyleniu zaskarżonej decyzji ze względu na podzielenie prezentowanego w orzecznictwie poglądu, zgodnie z którym po upływie 8 lat (tj. okresu odpowiadającego podwójnemu terminowi przedawnienia określonemu w akapicie pierwszym art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L. z 1995 r. Nr 312, str. 1; dalej zwanego: rozporządzeniem nr 2988/95), organ nie może ustalić kwoty do zwrotu z tytułu nienależnie pobranych płatności w ramach programu wieloletniego, a z drugiej strony sąd nie zakwestionował terminu przedawnienia należności z tytułu zwrotu nienależnie pobranej pomocy finansowej wypłaconej w ramach programu wieloletniego, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95 w dniu 31 maja 2020 r.; b) brak przedstawienia stanu faktycznego przyjętego przez sąd i brak wskazania jakie fakty uznał za ustalone i na jakiej podstawie, a w szczególności brak wskazania w jakiej dacie rozpoczął się i zakończył bieg terminu przedawnienia; c) brak przedstawienia stanowiska organu; d) sprzeczność rzeczywistej treści przywołanych wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z ich oceną przedstawioną w uzasadnieniu skarżonego wyroku; B) na podstawie określonej w art.174 pkt. 1 p.p.s.a., tj. naruszenie przepisów prawa materialnego: 1) art.145 §1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 akapit czwarty w związku z art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie w związku z art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, a w szczególności przyjęcie, że art. 3 ust. 1 akapit czwarty ww. rozporządzenia znajduje zastosowanie do zwrotu nienależnie pobranej pomocy finansowej w ramach programu wieloletniego, gdy za prawidłową należy przyjąć wykładnię prezentowaną przez organ (i podtrzymywaną przez skarżącego kasacyjnie), według której art. 3 ust. 1 akapit czwarty ww. rozporządzenia może znajdować zastosowanie tylko w przypadkach, gdy termin przedawnienia jest ściśle określony w treści przepisu (art. 3 ust. 1 akapit pierwszy ww. rozporządzenia), a w konsekwencji nie może znajdować zastosowania w przypadku dochodzenia zwrotu nienależnie pobranej pomocy finansowej w ramach programu wieloletniego ze względu na brak ściśle określonego terminu przedawnienia w treści przepisu i wydłużenie terminu przedawnienia stosownie do terminu wygaśnięcia programu; 2) art.145 §1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 akapit trzeci w związku z art. 3 ust. 1 akapit czwarty rozporządzenia nr 2988/95 przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie ww. przepisu, a w szczególności przyjęcie, że do upływu terminu przedawnienia doszło 29 grudnia 2019 r., pomimo tego, że przed upływem terminu przedawnienia dochodziło do przerwania biegu terminu przedawnienia, gdy za prawidłową należy przyjąć wykładnię prezentowaną przez organ i podtrzymywaną przez skarżącego kasacyjnie, według której doręczenie decyzji administracyjnej uchylającej decyzję o przyznaniu pomocy finansowej przerywa bieg terminu przedawnienia, i to niezależnie od późniejszego pozostawania w obrocie niekorzystnej dla beneficjenta ww. decyzji w przedmiocie przyznania pomocy; 3) art.145 §1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie w związku z art. 3 ust. 1 akapit trzeci w związku z art. 3 ust. 1 akapit czwarty rozporządzenia nr 2988/95 przez błędną wykładnię i niezastosowanie tych przepisów, a w szczególności przyjęcie, że doszło do upływu terminu przedawnienia, pomimo tego, że przed upływem ww. terminu dochodziło do przerwania biegu terminu przedawnienia, gdy za prawidłową należy przyjąć wykładnię prezentowaną przez organ i podtrzymywaną przez skarżącego kasacyjnie, według której w przypadku przerwania biegu terminu przedawnienia przed upływem "ostateczne zakończenia programu" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95 powoduje, że termin przedawnienia biegnie na nowo zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy zdanie pierwsze ww. rozporządzenia w odniesieniu do nieprawidłowości, których dopuszczono się w trakcie wdrożenia tego programu wieloletniego i dopiero od tego momentu zastosowanie może znajdować art. 3 ust. 1 akapit czwarty ww. rozporządzenia; Prezes ARiMR przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentację na poparcie powyższych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone nią orzeczenie sądu I instancji – mimo częściowo błędnego uzasadnienia – odpowiada prawu. Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że zobowiązany w skardze kasacyjnej zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, a organ nie zajął stanowiska, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 182 § 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. Wymaga wyjaśnienia, że zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd I instancji, mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny zasadniczo w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze zarzuty procesowe. Konieczność zachowania tej kolejności oceny zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że prawidłowe odniesienie się do zarzutów związanych z naruszeniem prawa materialnego jest możliwe tylko w sytuacji, gdy w postępowaniu kasacyjnym zostanie stwierdzone, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości albo, że nie został skutecznie zakwestionowany w skardze kasacyjnej. Przechodząc do sformułowanych zarzutów dotyczących przepisów postępowania, zauważyć należy, że skarżący kasacyjnie organ podnosi naruszenie art.151 p.p.s.a. w zw. z art.141 §4 p.p.s.a., a to z uwagi na wadliwość uzasadnienia wyroku. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowi normatywny wzorzec kontroli wyroków, a w związku z tym do jego naruszenia dochodzi jedynie wówczas, gdy sąd I instancji uchybi zasadom sporządzania uzasadnienia w sposób wykluczający kontrolę instancyjną. Celem prawidłowo sporządzonego uzasadnienia jest bowiem wyjaśnienie powodu wydania określonej treści rozstrzygnięcia w sferze prawnej oraz faktycznej i umożliwienie stronom postępowania oraz sądowi kasacyjnemu, na wypadek wniesienia skargi kasacyjnej, prześledzenie toku rozumowania sądu I instancji, które do takiego rozstrzygnięcia doprowadziło (wyroki NSA z: 11 maja 2016 r. sygn. akt II GSK 1551/16, 28 lipca 2016 r. sygn. akt I GSK 639/15, 9 marca 2016 r. sygn. akt II GSK 301/16 i 13 stycznia 2012 r. sygn. akt I FSK 1696/11; te orzeczenia oraz powoływane dalej dostępne są na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem art. 141 § 4 p.p.s.a. może być naruszony jedynie wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku byłoby pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Nadmienić jednocześnie należy, że niezgoda strony wnoszącej skargę kasacyjną na ocenę prawną sądu I instancji wyrażoną w wyroku nie umożliwia jego skutecznego zakwestionowania z perspektywy naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Podkreślić należy, że nie można mylić dostateczności uzasadnienia z siłą jego przekonywania i trafnością wskazanych w nim argumentów. Celem uzasadnienia jest wprawdzie przekonanie stron postępowania o trafności rozstrzygnięcia, lecz ewentualna wadliwość argumentacji, bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu, nie stanowi o naruszeniu przez sąd art. 141 § 4 p.p.s.a., gdy uzasadnienie zawiera odniesienie się do zarzutów skargi w kwestiach mających istotne znaczenie w sprawie przez odwołanie się do treści przepisów prawa i wyjaśnienie ich zastosowania w konkretnej sprawie. Zaskarżony wyrok – wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie organu – wszystkie powyższe elementy zawiera. Tym samym sporządzone przez sąd I instancji uzasadnienie odpowiada wymogom ustawowym określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Ponadto, jak już wcześniej zostało wskazane, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego skarżący kasacyjnie powinien wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Tymczasem organ nie wykazał takiego wpływu. Z tych wszystkich względów zarzut naruszenia art. 141§ 4 p.p.s.a. nie mógł przynieść oczekiwanego skutku. Przechodząc do rozpoznania zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego wskazać należy, że istota przedmiotowej sprawy sprowadza się do właściwej wykładni przepisów art. 3 ust. 1 rozporządzeniem nr 2988/95 w zakresie przedawnienia obowiązku zwrotu należności w ramach programów wieloletnich. Treść i komplementarny charakter przedstawionych w pkt B) petitum skargi kasacyjnej zarzutów uzasadnia ich łączne rozpoznanie. Powołany jako naruszony art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95 stanowi, że okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. (akapit pierwszy); W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. (akapit drugi); Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. (akapit trzeci); Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1. (akapit czwarty). Powyższy przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 był przedmiotem wykładni Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z 15 czerwca 2017 r. C-436/15 TSUE wyjaśnił, że w celu ustalenia momentu "ostatecznego zakończenia programu" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, należy uwzględnić cel terminu przedawnienia, o którym mowa w owym przepisie. Przedawnienie przewidziane bowiem w owym przepisie pozwala po pierwsze zagwarantować, że dopóki program nie jest ostatecznie zakończony, dopóty właściwy organ może nadal podejmować czynności w sprawie nieprawidłowości, których dopuszczono się w ramach wykonywania tego programu, w celu ułatwienia ochrony interesów finansowych Unii (...) (pkt 62 wyroku). Ze względu na ten podwójny cel, aby określić datę "ostatecznego zakończenia programu", do której biegnie okres przedawnienia w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, należy uwzględnić dzień zakończenia danego "programu wieloletniego" (pkt 63 wyroku). Ostatecznie TSUE orzekł, że artykuł 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 należy interpretować w ten sposób, że termin przedawnienia nieprawidłowości, której dopuszczono się w ramach "programu wieloletniego", (...) biegnie od dnia popełnienia owej nieprawidłowości – zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95, przy czym jeśli chodzi o nieprawidłowość "ciągłą lub powtarzającą się" termin przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała – zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 2988/95. Ponadto "program wieloletni" uznaje się za "ostatecznie zakończony" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95 w dniu przewidzianym na zakończenie tego programu, zgodnie z przepisami, które go normują (pkt 70 wyroku TS z 15 czerwca 2017 r., C-436/15). W tym względzie należy uściślić, że "ostateczne zakończenia programu" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95 nie oznacza bezwzględnie upływu terminu przedawnienia w odniesieniu do wszystkich ewentualnych nieprawidłowości, których dopuszczono się w trakcie wdrożenia tego programu. Ma to miejsce jedynie w odniesieniu do nieprawidłowości, które ustały ponad cztery lata przed "ostatecznym zakończeniem programu", przy czym wobec braku przerwania biegu przedawnienia ze względu na jeden z powodów przewidzianych w art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2988/95, nieprawidłowości te przedawnią się automatycznie wraz z zakończeniem projektu (pkt 68 wyroku TS z 15 czerwca 2017 r., C-436/15). Słusznie zatem WSA uznał, mając na uwadze powyższe, a także w związku z tym, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z nieprawidłowością, do której doszło w ramach programu wieloletniego, ale która to nieprawidłowość nie miała charakteru ani ciągłego ani powtarzającego się, że termin przedawnienia nieprawidłowości biegnie od dnia popełnienia owej nieprawidłowości. Zasadnie również sąd I instancji przyjął, że upływ terminu przedawnienia w odniesieniu do nieprawidłowości powstałych w trakcie wdrożenia tego programu nie następuje bezwzględnie wraz z ostatecznym zakończeniem programu. Do upływu terminu przedawnienia wraz z ostatecznym zakończeniem programu dochodzi jedynie w odniesieniu do nieprawidłowości, które ustały ponad cztery lata przed "ostatecznym zakończeniem programu", przy czym przed ostatecznym zakończeniem programu nie doszło do przerwania biegu przedawnienia ze względu na jeden z powodów przewidzianych w art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2988/95. Zatem w konsekwencji uznać należy, że w przypadku programów wieloletnich, w odniesieniu do przerwania biegu przedawnienia, mają zastosowanie przepisy art. 3 ust. 1 akapit pierwszy i czwarty, przy założeniu, że w tym okresie nie doszło do przerwania biegu przedawnienia w związku z zaistnieniem sytuacji określonej w art. 3 ust. 1 akapit trzeci. Jeśli do takiego przerwania niedoszło, to należy uznać, że nastąpiło przedawnienie. Innymi słowy jeśli w ramach programów wieloletnich doszło do nieprawidłowości na początku programu, wówczas okres przedawnienia wynosi cztery lata. W tej sytuacji należy zbadać czy doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia. Niedopuszczalne jest, jeśli do takiego przerwania nie doszło, aby organ podejmował działania dopiero na końcu trwania programu i wszczynał postępowanie w przedmiocie określenia kwoty pomocy przypadającej do zwrotu. Oczywiście w sytuacji kiedy dochodzi do nieprawidłowości na końcu trwania programu wieloletniego – np. gdyby tak jak w przedmiotowej sprawie koniec programu nastąpił w 2020 r., a do nieprawidłowości doszłoby w 2019 r. – to wówczas ten podstawowy termin przedawnienia mimo wszystko ulega wydłużeniu. Tym samym uznać należy, że wykładnia art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 dokonana przez sąd I instancji jest prawidłowa, i słusznie w związku z tym WSA uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR. Nie można się jednak zgodzić ze stanowiskiem sądu I instancji w zakresie zdarzeń przerywających bieg terminu przedawnienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w sposób nieprawidłowy zinterpretował pojęcie "każdego aktu właściwego organu władzy", o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo (art. 3 ust. 1 zdanie 3 rozporządzenia 2988/95). WSA uznał bowiem, że uchylone akty prawne w postaci decyzji organów w zakresie uchylenia decyzji ostatecznych nie mogą stanowić takiego zawiadomienia. Jest to stanowisko błędne. W tym zakresie skład orzekający, odwołuje się do wyroków NSA sygn. akt I GSK 801/20 z 22 marca 2024 r. oraz sygn. akt I GSK 1015/22 z 20 maja 2025 r., który zaakceptował pogląd organu, że takim aktem przerywającym może być również decyzja organu, która następnie została uchylona. Istotne jest bowiem to, żeby skarżący (beneficjent) miał świadomość, że w zakresie płatności o które się ubiegał i które otrzymał toczy się postępowania w zakresie nieprawidłowości ich przyznania. Akt ten musi jedynie określać w wystarczająco dokładny sposób operacje, w odniesieniu do których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości. Niewątpliwie ww. decyzje wydawane w rozpoznawanej sprawie takie okoliczności przedstawiały, tj. zostały doręczone stronie i strona wiedziała w odniesieniu do których okoliczności istnieje podejrzenie zaistnienia nieprawidłowości. Tym samym uznać należy, że akty te mogły doprowadzić do przerwania biegu terminu przedawnienia, o ile zostały stronie doręczone w stosownym czasie, tj. przed upływem podstawowego terminu przedawnienia. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że pomimo częściowego błędnego uzasadnienia, wyrok sądu I instancji jest prawidłowy. Organ ponownie oceniając sprawę powinien uwzględnić wykładnię art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95 przedstawioną przez sąd I instancji i zaakceptowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny i dokonać ponownej oceny ewentualnego przerwania biegu terminu przedawnienia z uwzględnieniem powyższych uwag dotyczących aktów przerywających bieg terminu przedawnienia. Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu z wymienionych powodów na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI