I GSK 906/20

I GSK 906/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer
Małgorzata Bejgerowska /sprawozdawca/
Piotr Piszczek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1386/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-11-05
I GSK 1386/18 - Wyrok NSA z 2019-10-17
I GZ 127/19 - Postanowienie NSA z 2019-05-09
I SA/Gl 665/16 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2016-11-10
Skarżony organ
Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2077
art. 184, art. 207 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i 2, art. 84 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 1 ust. 2
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1386/18 w sprawie ze skargi A na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 11 czerwca 2018 r. nr DIR-IV.7343.77.2017.RD.10, IK: 222575 w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A na rzecz Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej 10 800 (dziesięć tysięcy osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 listopada 2019 r., o sygn. akt V SA/Wa 1386/18, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), oddalił skargę A (dalej jako: "Spółka", "Beneficjent" lub "Skarżąca kasacyjnie") na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 11 czerwca 2018 r., nr DIR-IV.7343.77.2017.RD.10, IK: 222575, w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz innych orzeczeń powołanych poniżej, dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
2.1. Spółka, reprezentowana przez adwokata, wniosła skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestionując powyższy wyrok w całości. W podstawach kasacyjnych powołano art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., zarzucając naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) błędną wykładnię przy jednoczesnym nieprawidłowym zastosowaniu art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2077 ze zm. - dalej w skrócie: "u.f.p.") polegające na nieprawidłowym zastosowaniu powyższego przepisu w niniejszej sprawie i nakazanie Spółce dokonania zwrotu otrzymanego ze środków europejskich dofinansowania, podczas gdy Spółka nie wykorzystała otrzymanych środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., a tym samym nie zaszły przesłanki do zastosowania powyższego przepisu;
2) błędną wykładnię art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L 1995.312.1 – dalej w skrócie: "rozporządzenie nr 2988/95"), art. 2 pkt 7 w zw. z art. 98 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 (Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999) poprzez naruszenie zasady proporcjonalności wyrażonej w tym przepisie, a to ze względu na fakt, że zarówno organy, jak i WSA mylnie utożsamiają zakres wydatków kwalifikowanych objętych ewentualną nieprawidłowością z wagą tej nieprawidłowości, która ze względu na powyższe nie musi automatycznie wynosić 100% i którą właśnie organy obu instancji, a w toku nadzoru judykacyjnego także Sąd pierwszej instancji, powinny ustalić;
3) niezastosowanie art. 325 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana 2012/C 326/01 – dalej w skrócie: "TFUE"), co w rezultacie doprowadziło do zażądania zwrotu 100% dofinansowania pomimo tego, że przepisy krajowe i unijne nie nakładają na organ takiego uprawnienia;
4) naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i 2 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej w skrócie: "K.p.a.") poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skutkującego błędnym ustaleniem stanu faktycznego;
5) naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie dostatecznie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, polegające na niewskazaniu, naruszenia jakich konkretnych procedur określonych w art. 207 ust. 1 pkt 2 i art. 184 u.f.p. dopuściła się Spółka przy wykorzystaniu dofinansowania ze środków europejskich;
6) naruszenie art. 84 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie i nie zwrócenie się do biegłego z zakresu informatyki o wydanie opinii w niniejszej sprawie, mimo iż uzyskanie przez organy obu instancji wiadomości specjalnych było niezbędne do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego w niniejszej sprawie, a co za tym idzie wydania prawidłowego rozstrzygnięcia merytorycznego.
Podnosząc powyższe zarzuty, Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i o rozpoznanie sprawy oraz o zasądzenie na rzecz Spółki zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
2.2. Organ odwoławczy, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
2.3. Podczas rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej podtrzymał stanowisko i argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Pełnomocnik Spółki nie wziął udziału w rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
3. Skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, nie zasługiwała na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny sporządził uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 193 zdanie drugie P.p.s.a., przedstawiając jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta ma charakter szczególny, gdyż wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed Sądem odwoławczym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny sprowadził swoją dalszą wypowiedź tylko do rozważań, oceniających zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu uwzględniając jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały wymienione w § 2 tego przepisu. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki przewidziane w art. 189 P.p.s.a., które podlegają rozważeniu z urzędu, zatem dokonując kontroli zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny zbadał jedynie zakres wyznaczony podstawami skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. W sytuacji, gdy autor środka odwoławczego zarzuca naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów, które dotyczą naruszenia tych ostatnich przepisów. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo że został skutecznie podważony, bądź też po ustaleniu, czy nie nastąpiło naruszenie innych przepisów procesowych, powodujących wadliwość wydanego wyroku, można przejść do skontrolowania prawidłowości wykładni prawa lub subsumcji stanu faktycznego do zastosowanego przepisu prawa materialnego.
3.1. W niniejszej sprawie poprzez multiplikację zarzutów proceduralnych Spółka kwestionuje prawidłowość ustaleń faktycznych, przy czym formułując powyższe zarzuty powołała w zarzucie nr 4 i 6 jedynie przepisy K.p.a., nie dokonując ich powiązania z przepisami P.p.s.a., które stosował Sąd pierwszej instancji. Tymczasem skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia skierowanym przeciwko wyrokowi wydanemu przez Sąd pierwszej instancji, a nie decyzji wydanej przez organ. Jak trafnie zauważa się w nauce prawa, "przedmiotem rozpoznania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest sprawa administracyjna, lecz sprawa sądowoadministracyjna, polegająca na badaniu przez sąd administracyjny pierwszej instancji zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności. Z kolei NSA działający jako sąd drugiej instancji, zasadniczo nie rozpoznaje sprawy sądowoadministracyjnej, lecz sprawuje kontrolę zgodności z prawem orzeczeń sądu pierwszej instancji" (T. Woś (red.) [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Lex/el 2016, komentarz do art. 173). Tym samym, jak wynika z art. 3 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozpoznając skargę sprawuje jedynie kontrolę nad działalnością organu. Z przyjętego modelu kontroli sądowoadministracyjnej wynika zatem, że sąd nie stosuje przepisów K.p.a., a jedynie ocenia prawidłowość ich zastosowania przez organ. Chcąc zatem prawidłowo sformułować zarzuty skargi kasacyjnej należy przede wszystkim odnieść się w ich obrębie do zaskarżonego wyroku, wskazując chociażby jakich błędów sąd nie dostrzegł w ustaleniach stanu faktycznego sprawy, czy przy wykładni prawa materialnego bądź jego niewłaściwego zastosowania dokonanego przez organy. Powyższych okoliczności w skardze kasacyjnej nie podniesiono i co więcej nie wykazano, aby ewentualne uchybienia przepisom K.p.a. miały istotny, a nie jakikolwiek, wpływ na wynik sprawy, co czyni te zarzuty nieuzasadnionymi. Jako niewystarczające uznać należy powołanie, że opisane w zarzutach naruszenia procedury mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bez wykazania ich wagi jako istotnych dla stanowiska Sądu pierwszej instancji.
Skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z ustaleniami organów, zaakceptowanymi przez Sąd pierwszej instancji, że doszło do naruszenia przez Spółkę postanowień umowy o dofinansowanie oraz naruszenia procedur w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka na realizację projektu pn. "X", co stanowiło podstawę do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej w wysokości 308 656,94 zł. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej organ odwoławczy w rozpatrywanej sprawie działał na podstawie przepisów prawa i dokonał oceny w oparciu o materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i 2, art. 75 § 1 i art. 80 K.p.a. W niniejszej sprawie nie doszło zatem do naruszenia zasad postępowania administracyjnego, albowiem organy obu instancji podjęły wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i w sposób wyczerpujący nie tylko zebrały, ale i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, odnosząc się także do dowodów przedłożonych przez Spółkę. Jak wynika z utrwalonego w orzecznictwie poglądu, działania podejmowane w ramach wskazanych powyżej obowiązków mają na celu dokonanie ustaleń pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Oznacza to, że to normy prawa materialnego wskazują, jakie fakty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wyznaczają tym samym zakres postępowania dowodowego i zakres ustaleń faktycznych koniecznych dla załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2015 r., o sygn. akt II GSK 1449/14). Uwzględniając powyższe uznać należy, że Sąd pierwszej instancji zasadnie dokonał pozytywnej oceny wywiązania się przez organy z powyższych obowiązków. Odmienna ocena materiału dowodowego, niż oczekiwała tego Skarżąca kasacyjnie, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wzięto pod uwagę cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, który jednoznacznie potwierdza, że w istocie nie doszło do realizacji umowy o dofinansowanie, zawartej z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości. Postępowanie wykazało bowiem, że Spółka nie zrealizowała ani wskaźników produktu (liczba nowych e-usług - 1 szt., moduł aplikacja mobilna - 1 szt., moduł Omijaj - 1 szt., moduł płatności mobilnych O-Wallet - 1 szt., moduł promocyjny - 1 szt.), ani wskaźników rezultatu (wartość docelowa: liczba świadczonych e-usług - 1 szt., liczba utworzonych, stale obsadzonych miejsc pracy - 2 szt., liczba zarejestrowanych użytkowników, do których będzie można wysyłać mailing reklamowy - 50 000 szt., ilość sprzedanych kont Premium na platformie Omijaj.pl - 9 999 szt., ilość sprzedanych abonamentów dla firm na platformie Omijaj.pl - 613 szt.). Wobec powyższego, w skardze kasacyjnej Spółka nie podważyła poczynionych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych, z których wynika, że nie osiągnięto wszystkich obligatoryjnych wskaźników produktu oraz rezultatu określonych we wniosku o dofinansowanie. Tym samym nie osiągnięto założonych celów projektu oraz nie utrzymano trwałości projektu przez określony czas od dnia zakończenia jego realizacji. Kwestionując wnioski wypływające z informacji kontrolnych i opinii eksperta, Skarżąca kasacyjne w istocie prowadzi polemikę ze stanowiskiem organów, nie przedstawiając żadnych kontrdowodów, w tym oczekiwanej od organu opinii biegłego. Spółka całkowicie pomija, że w toku postępowania miała łącznie 5 sytuacji, w których miała szansę wykazać realizację projektu i spełnienie warunków umowy, a mianowicie: - podczas kontroli w dniu 2 września 2015 r., kiedy nie przedstawiła wszystkich funkcjonalności e-usługi określonych we wniosku o dofinansowanie, a przedstawiła jedynie wersję testową e-usługi z konta administratora, nie posiadała rzetelnej i kompletnej dokumentacji projektu; - podczas prezentacji systemu w dniu 9 września 2015 r., gdy potwierdzono, że Beneficjent nie zrealizował projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie (stwierdzono m.in. brak niektórych funkcjonalności) oraz nie osiągnął zakładanych wskaźników produktu i rezultatu; - opinia eksperta z dnia 30 listopada 2015 r. potwierdza, że projekt nie został zrealizowany w sposób zgodny z umową o dofinansowanie oraz dokumentacją aplikacyjną (brak aplikacji mobilnej, za bezużyteczne uznano zakładki "FAQ" i "Jak to działa", portal nie jest używany); - po dostarczeniu kolejnych dokumentów przez Spółkę ekspert podtrzymał powyższą opinię, i wskazał, że w portalu w dalszym ciągu nie były dostępne aplikacje mobilne na system Android i IOS i dodał, że Beneficjent "zablokował osobie kontrolującej dostęp do portalu i telefonicznie zagroził sądem"; - w dniu 31 stycznia 2017 r. podjęto próbę dokonania zdalnej weryfikacji e-usługi Beneficjenta (www.omijaj.pl), w wyniku której stwierdzono, że e-usługa nie funkcjonuje (przy każdej próbie rejestracji był komunikat: "Rejestracja czasowo jest wyłączona"). Opisany powyżej stan faktyczny, zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji, nie został podważony w skardze kasacyjnej, stąd też zarzuty uchybienia przepisom postępowania z K.p.a. uznać należy za bezzasadne.
3.2. Wobec jednoznacznego stwierdzenia, że projekt pn. "Omijaj.pl innowacyjna społecznościowa platforma internetowa (...)" nie został zrealizowany, zaistniały podstawy do rozwiązania przez PARP umowy o dofinansowanie. Z każdego z przeprowadzonych dowodów wynika wspólny wniosek, że nie osiągnięto wszystkich obligatoryjnych wskaźników produktu i rezultatu, a wystarczającym w sprawie było ujawnienie braku choćby jednego wskaźnika. Ekspert wskazał konkretne nieprawidłowości w projekcie, których Spółka nie obaliła. Wbrew wywodom zawartym w skardze kasacyjnej ustalenia i ocena zawarte w zaskarżonej decyzji są spójne i potwierdzają w sposób jednoznaczny niezrealizowanie projektu przez Beneficjenta, mimo podjętego zobowiązania w treści umowy i wniosku o dofinansowanie. W oparciu o powyższe dowody, nie podważone przez Spółkę, zasadne jest stanowisko, że nie zrealizowano w całości projektu, nie osiągając jego celu, w tym założonych wskaźników, dopuszczając się tym samym nieprawidłowości, co skutkowało koniecznością dochodzenia, w trybie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. zwrotu wypłaconego Spółce dofinansowania.
Materialnoprawną podstawę orzekania w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy o finansach publicznych. Stosownie do art. 207 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 u.f.p., w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich są:
1) wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) wykorzystywane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10.
Przepis art. 207 ust. 1 nie używa terminu "nieprawidłowości" (zdefiniowanego w art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006), lecz terminów – "wykorzystanie niezgodnie z przeznaczeniem", "wykorzystanie z naruszeniem procedur", "pobranie nienależnie lub w nadmiernej wysokości". Zastosowane zwroty nie zmieniają jednak faktu, że zdarzenia określone w art. 207 ust. 1 u.f.p. są działaniami podejmowanymi na rachunek budżetu UE, w celu usuwania nieprawidłowości, skutkiem czego są to działania podejmowane w zakresie tego rozporządzenia. Są zatem częścią tej samej dyspozycji gwarantującej dobre zarządzanie funduszami UE i ochronę jej interesów finansowych, a konsekwentnie do tego, zwroty użyte w art. 207 ust. 1 pkt 1-3 u.f.p. powinny być interpretowane w sposób jednolity z pojęciem "nieprawidłowości", w rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, jak też art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r., o sygn. akt II GSK 5056/16).
Uwzględniając treść art. 207 u.f.p. jako materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, Sąd pierwszej instancji zasadnie zaakceptował spełnienie w niniejszej sprawie powyższych przesłanek do zwrotu dofinansowania. Przyznane dofinansowanie (z budżetu unijnego i krajowego) stanowią środki publiczne, którym - gdy chodzi o ich udzielanie, przekazywanie i rozliczanie - towarzyszy szczególnego rodzaju reżim prawny. Beneficjent pomocy finansowej z racji jej przyznania i zatwierdzenia nie nabywa żadnych ostatecznych praw do wypłaty kwoty pomocy, jeżeli nie przestrzega warunków, którymi to wsparcie finansowe zostało obwarowane i które może być przyznane tylko wówczas, gdy beneficjent spełnia ściśle określone warunki. Te warunki wynikają także z postanowień umowy o dofinansowanie (np. dotyczących osiągnięcia wskaźników), których beneficjent z własnej woli zobowiązał się przestrzegać. Z regulacji zawartych w art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 ust. 1 u.f.p. wynika, iż wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków pochodzących z budżetu UE są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu, przy czym te "inne procedury", o których mowa w art. 184 ust. 1 powyższej ustawy, to także procedury określone w umowie między beneficjentem a instytucją zarządzającą (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2017 r., o sygn. akt II GSK 2420/15 i z dnia 9 stycznia 2014 r., o sygn. akt II GSK 1546/12). Za naruszenie owych procedur można uznać wszelkie odstępstwa od zapisów umowy lub też naruszenie przepisów prawa unijnego czy krajowego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę (uszczerbek) w budżecie ogólnym UE. Z tego powodu wszelkie nieprawidłowości, które potencjalnie mogą skutkować wypłatą środków, które nie powinny być wypłacone, w myśl warunków umowy lub przepisów prawa, są traktowane jako nieprawidłowość. W tym stanie rzeczy organy obu instancji zasadnie w niniejszej sprawie uznały, że Spółka dopuściła się naruszeń procedur, które mogły spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej w sprawie nie naruszono także art. 325 TFUE.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżąca kasacyjnie nie zdołała podważyć ustaleń organów obu instancji, które skonfrontowały działania Strony z punktu widzenia zgodności z konkretnym wzorcem zachowania w celu ustalenia, czy doszło do jego naruszenia, a następnie po potwierdzeniu tego naruszenia, zastosowały odpowiednie konsekwencje przewidziane w u.f.p. Wobec niezasadności zarzutów przepisów postępowania ustalony w sprawie stan faktyczny uznać należy za niepodważony, co w konsekwencji bezzasadnymi czyni zarzuty uchybienia przepisom prawa materialnego. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że Spółka nie zrealizowała konkretnych wskaźników realizacji celów projektu (wskaźników produktu i rezultatu). W skardze kasacyjnej nie wykazano, aby powstał i funkcjonował w praktyce projekt pn. "X". Skoro Strona nie osiągnęła celu projektu i nie zrealizowała obligatoryjnych wskaźników produktu oraz rezultatu, to oczywistym jest, że w sposób istotny naruszyła postanowienia umowy o dofinansowanie. W konsekwencji zasadnie WSA w Warszawie zaakceptował stanowisko organów, iż Skarżąca kasacyjnie naruszyła procedury przy wydatkowaniu środków, co prowadzi do konkluzji, iż ziściła się przesłanka określona w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. W skardze kasacyjnej nie zdołano podważyć podstaw zwrotu dofinansowania określonych w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., tj. wykorzystania środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., co skutkowało obowiązkiem odzyskania wypłaconych środków. Uprawniony jest zatem wniosek Sądu pierwszej instancji, że spełnione zostały również przesłanki wykorzystania środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., co tym samym obligowało organy do dochodzenia zwrotu dofinansowania na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Spółka nie wykazała też braku podstaw do żądania zwrotu wypłaconego dofinansowania, czy zrealizowanie projektu zgodnie z postanowieniami umowy. Co istotne obowiązek zwrotu środków powstaje z mocy samej ustawy o finansach publicznych, bez względu na wolę i zamiar beneficjenta, czy też winę jakiegokolwiek podmiotu bądź osoby. Wszystkie te okoliczności zostały prawidłowo ocenione przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, czego Spółce nie udało się zdyskwalifikować zarzutami skargi kasacyjnej.
3.3 Odnosząc się do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. należy wyjaśnić, że przepis ten określa formalne warunki, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku sądowego. Na podstawie tego przepisu można zatem kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną. Sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego sprawy, a jedynie ocenia, jak z obowiązku ustalenia stanu faktycznego wywiązał się organ administracji. W związku z tym nie może budzić wątpliwości, że ocena ta musi być dokonywana (wyjaśniana) w ramach podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W konsekwencji, jeżeli uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia zawiera konieczne elementy, to przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może stanowić wystarczającej podstawy kasacyjnej (por. uchwala składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., o sygn. akt II FPS 8/09). Wbrew wywodom przedstawionym w motywach skargi kasacyjnej, sporządzone w niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiadało wymogom wynikającym z art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wskazał, jakie elementy stanu faktycznego zaaprobował i przekonująco uzasadnił swoje stanowisko co do pozytywnej oceny przeprowadzonego postępowania. Z kolei okoliczność, że w skardze kasacyjnej nie zgodzono się z oceną wyrażoną w zaskarżonym wyroku, nie mogło być skuteczną podstawą do postawienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.
3.4. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną Spółki jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na rzecz organu, na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radcy prawnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
M. Bejgerowska P. Piszczek B. Fischer