I GSK 899/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki A. Sp. z o.o. w S. od wyroku WSA w Szczecinie, uznając, że wniosek o zwrot cła antydumpingowego został złożony po terminie, pomimo powoływania się na pandemię COVID-19 jako siłę wyższą.
Spółka A. Sp. z o.o. w S. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora IAS w Szczecinie w przedmiocie cła antydumpingowego. Spółka zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 191 Ordynacji podatkowej i art. 116 ust. 1 Unijnego Kodeksu Celnego, argumentując, że stan pandemii COVID-19 uniemożliwił jej terminowe złożenie wniosku o zwrot cła. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że spółka nie wykazała, aby pandemia faktycznie uniemożliwiła jej złożenie wniosku w ustawowym terminie trzech lat od powiadomienia o długu celnym.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. Sp. z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie dotyczącą cła antydumpingowego. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 191 Ordynacji podatkowej, argumentując, że organ II instancji błędnie ocenił materiał dowodowy i nie uwzględnił wpływu pandemii COVID-19 na organizację pracy spółki, co miało uniemożliwić terminowe złożenie wniosku o zwrot cła. Zarzucono również naruszenie art. 116 ust. 1 Unijnego Kodeksu Celnego, wskazując na brak zastosowania zasady słuszności, gdyż spółka nie mogła wiedzieć o prawie do zwrotu przed publikacją rozporządzenia wykonawczego 2020/1210. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna musi spełniać wymogi formalne, a zarzuty muszą być precyzyjnie sformułowane. Stwierdzono, że zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. był nieskuteczny, ponieważ nie został powiązany z innymi przepisami. Zarzut naruszenia art. 116 ust. 1 u.k.c. również nie mógł zostać uwzględniony z powodu braku precyzji w wskazaniu jednostki redakcyjnej przepisu. Sąd wskazał, że przepisy rozporządzenia 2020/1210 nie ustanowiły innych terminów do złożenia wniosku o zwrot cła niż te wynikające z prawa celnego, tj. trzech lat od dnia powiadomienia o długu celnym. W tej sprawie spółka została powiadomiona o długu celnym 13 listopada 2018 r., a wniosek złożyła 31 marca 2022 r., czyli po upływie terminu. Sąd uznał, że spółka nie wykazała, aby stan pandemii faktycznie uniemożliwił jej złożenie wniosku w terminie, pomimo ustanowienia przedstawicieli celnych i analizy organizacji pracy. Zarzut naruszenia art. 191 o.p. również uznano za niezasadny, gdyż spółka ograniczyła się do polemiki z ustaleniami organów i sądu I instancji, nie wykazując błędów w rozumowaniu. Sąd podkreślił, że regulacje dotyczące zawieszenia biegów terminów w związku z pandemią nie mogły bezpośrednio zawieszać terminów wynikających z Unijnego Kodeksu Celnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, stan pandemii COVID-19 sam w sobie nie stanowi wystarczającej podstawy do przedłużenia terminu na złożenie wniosku o zwrot cła, jeśli wnioskodawca nie wykazał, że okoliczności te faktycznie uniemożliwiły mu terminowe złożenie wniosku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dla skutecznego powołania się na siłę wyższą lub nieprzewidziane okoliczności, konieczne jest wykazanie, że zdarzenie to faktycznie uniemożliwiło złożenie wniosku w terminie. Analiza organizacji pracy spółki i ustanowienie przedstawicieli celnych wykazały, że spółka miała możliwość terminowego złożenia wniosku, pomimo utrudnień związanych z pandemią.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.k.c. art. 116 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
Dotyczy powodów zwrotu lub umorzenia należności celnych; zarzut naruszenia wymaga precyzyjnego wskazania jednostki redakcyjnej.
u.k.c. art. 121 § ust. 1 lit. a)
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
Określa termin trzech lat na złożenie wniosku o zwrot należności celnych od dnia powiadomienia o długu celnym.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis o charakterze wynikowym, wymaga powiązania z innymi przepisami.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy oceny materiału dowodowego; zarzut naruszenia wymaga wykazania błędów w rozumowaniu organu, a nie polemiki z ustaleniami.
u.k.c. art. 121 § ust. 1 akapit 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
Przewiduje możliwość przedłużenia terminu w przypadku nieprzewidzianych okoliczności lub działania siły wyższej uniemożliwiających złożenie wniosku.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA jest związany granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące sporządzania skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. a)
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b)
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 3
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 191 o.p. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organ II instancji art. 191 o.p. (błędna ocena dowodów w kontekście pandemii COVID-19). Naruszenie art. 116 ust. 1 u.k.c. poprzez przyjęcie, że nie ma zastosowania zasada słuszności, gdy spółka nie mogła wiedzieć o prawie do zwrotu przed 19 sierpnia 2020 r. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, gdy zachodziły podstawy do jej uwzględnienia.
Godne uwagi sformułowania
NSA jest związany granicami skargi kasacyjnej. Nie może zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych. Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. nie poddaje się kontroli instancyjnej, a to z uwagi na to, że – jako przepis o charakterze wynikowym – wymaga dla swej skuteczności powołania z innym przepisem prawa. Obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest ścisłe określenie jednostki redakcyjnej aktu normatywnego. Zasadność wykładni przepisów prawa materialnego czy też prawidłowość ich zastosowania nie może być przedmiotem zarzutu skargi kasacyjnej, opartego na twierdzeniach odnośnie naruszenia prawa procesowego. Dla skutecznego powoływania się na przesłankę 'działania siły wyższej', poza samym wystąpieniem nieprzewidzianego zdarzenia, musi być spełniona przesłanka podmiotowa, albowiem konieczne jest, aby nieprzewidziane okoliczności lub działanie siły wyższej nie tylko zaistniały, lecz również uniemożliwiły złożenie wniosku we właściwym terminie. Regulacje krajowe nie mogły wprost zawieszać biegu terminów zawitych, o których mowa w Unijnym Kodeksie Celnym.
Skład orzekający
Beata Sobocha-Holc
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Pietrasz
członek
Piotr Piszczek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych skargi kasacyjnej, zasady dotyczące powoływania się na siłę wyższą w kontekście terminów procesowych, zasady oceny materiału dowodowego w sprawach celnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z cłem antydumpingowym i okresem pandemii. Nacisk na formalne wymogi skargi kasacyjnej może ograniczać jej zastosowanie w sprawach o innym charakterze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu kasacyjnym oraz interpretacji przepisów celnych w kontekście pandemii. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie celnym i administracyjnym.
“Pandemia jako wymówka? NSA wyjaśnia, kiedy siła wyższa ratuje termin na złożenie wniosku celnego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 899/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-07-24 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-08-18 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Beata Sobocha-Holc /przewodniczący sprawozdawca/ Piotr Pietrasz Piotr Piszczek Symbol z opisem 6302 Kontyngenty taryfowe, pozwolenia, cła antydumpingowe i inne ograniczenia w obrocie towarowym z zagranicą Hasła tematyczne Celne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Sz 905/22 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2023-05-24 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2021 poz 1540 art. 191 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 art. 116 ust. 1, art. 121 ust. 1 lit. a) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Sz 905/22 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. Sp. k. w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 24 października 2022 r. nr 3201-IOA.4353.24.2022, 3201-IOA.4103.312.2022 w przedmiocie cła antydumpingowego 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od A. Sp. z o.o. w S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z 24 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 905/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej zwany "WSA" lub "Sąd I instancji"), działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej zwanej "p.p.s.a."), oddalił skargę A. Sp. z o. o. w S. (dalej zwanej "skarżącą" lub "Spółką") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (dalej zwanego "DIAS" lub "organem") z 24 października 2022 r. w przedmiocie cła antydumpingowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Spółka, w której zaskarżyła orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzuciła: 1. naruszenie przepisu postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi Spółki, pomimo tego, że zachodziły podstawy do jej uwzględniania, albowiem organ II instancji naruszył art. 191 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540; dalej zwanej "o.p."), poprzez: a) przekroczenie granic swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie – wbrew zasadom logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego, że pomimo obowiązującego w okresie od 20 marca 2020 r. do 15 marca 2022 r. stanu epidemii COVID-19 Spółka mogła wcześniej (tj. przed 9 stycznia 2022 r.) złożyć wniosek o zwrot różnicy w cle antydumpingowym i sprostowania danych zawartych w zgłoszeniu celnym, w sytuacji gdy z przedłożonych w sprawie dokumentów wynika wyraźnie, że stan epidemii zmusił skarżącą do zmiany organizacji pracy w firmie i wywołał liczne trudności związane z obiegiem dokumentów i załatwianiem jej bieżących spraw; b) nieuwzględnienie w sposób należyty okoliczności, że to właśnie poważne ograniczenia związane z wprowadzonym stanem epidemii, które miały wpływ także na funkcjonowanie urzędów, skutkowały tym, że w Polsce wprowadzone były regulacje, które w okresie od 14 marca do 15 maja 2020 r. zawieszały bieg terminów zawitych przewidzianych przepisami prawa administracyjnego; c) nieuwzględnienie okoliczności, że przed dniem wydania i opublikowania przez Komisję (UE) rozporządzenia wykonawczego 2020/1210 z 19 sierpnia 2020 r. w sprawie ponownego nałożenia ostatecznego cła antydumpingowego na przywóz gwintowanych łączników rur lub przewodów rurowych, odlewanych z żeliwa ciągliwego i z żeliwa sferoidalnego, pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej, wytwarzanych przez spółkę Jinan Meide Castings Co.Ltd w związku z wyrokiem Sądu w sprawie T-650/17 (Dz. U. L. 2020 r., Nr. 274, poz. 20; dalej zwanego "rozporządzeniem wykonawczym 2020/1210"), skarżąca nie miała prawa do żądania zwrotu nadpłaconego cła antydumpingowego i nie mogła o tym prawie wiedzieć, a tym samym, że dopiero wydanie ww. rozporządzenia spowodowało, że zaszły przesłanki umożliwiające jej wnioskowanie o zwrot nadpłaconego podatku; 2. naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 116 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiającego Unijny Kodeks Celny (Dz. U. UE. L. 2013 r., Nr 269, poz. 1 z późn. zm.; dalej zwanego "u.k.c."), co mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegające na przyjęciu, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma zastosowania zasada słuszności, przemawiająca za uwzględnieniem wniosku skarżącej, w sytuacji gdy Spółka przed 19 sierpnia 2020 r. nie mogła w ogóle wiedzieć o przysługującym jej prawie do żądania zwrotu nadpłaconej kwoty cła antydumpingowego, w związku z czym liczenie przez organ biegu terminu do złożenia przez skarżącą wniosku o zwrot różnicy w cle antydumpingowym od daty wcześniejszej niż 19 sierpnia 2020 r., uchybia przywołanej zasadzie, tym bardziej, że sytuacja, jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, jest incydentalna – skarżąca w prawidłowy sposób bowiem wywiązuje się ze swoich obowiązków publicznoprawnych (w tym właśnie celnych), działając w pełni w zaufaniu do organów władzy publicznej; 3. naruszenie przepisu postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji, gdy zachodziły podstawy do jej uwzględnienia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi – na podstawie art. 188 p.p.s.a. – poprzez uchylenie w całości decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego – według norm przepisanych, zarówno w postępowaniu wywołanym wniesieniem niniejszej skargi, jak i w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie; ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia żądania zawartego w pkt 1, uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie skargi – na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. – do ponownego rozpoznania WSA w Szczecinie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania wywołanych niniejszą skargą, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie skarżąca zrzekła się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zgodnie z wnioskiem skarżącej organ wyraził zgodę na nieprzeprowadzenie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej zwany także "NSA") rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej. Zaznaczenia wymaga, że zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny I instancji nie naruszył innych przepisów. Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: - naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); - naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Skargę kasacyjną w rozpoznawanej sprawie oparto wyłącznie na zarzutach naruszenia przepisów postępowania. Ze względu na zakres i konstrukcję podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów oraz sposób w jaki je uzasadniono, wstępnie przypomnieć należy, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny I instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną. Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd I instancji (por. postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04; treść tych, jak i dalej powoływanych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W kontekście poczynionych wyjaśnień odnośnie wymogów stawianych skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że dokonał merytorycznej oceny zarzutów wyłącznie w zakresie w jakim było to możliwe z uwagi na przytoczone podstawy kasacyjne oraz treść uzasadnienia skargi kasacyjnej. Kryteriów wskazanych powyżej nie spełnia zarzut zawarty w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej. Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. nie poddaje się kontroli instancyjnej, a to z uwagi na to, że – jako przepis o charakterze wynikowym – wymaga dla swej skuteczności powołania z innym przepisem prawa. Zastosowanie tego przepisu jest bowiem wynikiem naruszenia innych przepisów prawa, które w takim zarzucie powinien wskazać skarżący kasacyjnie. Wobec tego, że skarżąca kasacyjnie nie powiązała ww. przepisu z żadnym innym przepisem procesowym, stwierdzić należy, że zarzuty te są nieskuteczne. Kryteriów tych nie spełnia także zarzut zawarty w pkt. 2 petitum skargi kasacyjnej. Zauważyć należy, że art. 116 ust. 1 u.k.c. posiada dalsze jednostki redakcyjne, które nie zostały w podstawie kasacyjnej przytoczone. W przypadku stawiania zarzutu dotyczącego naruszenia artykułu, który posiada dalsze (mniejsze) jednostki redakcyjne, autor skargi kasacyjnej powinien wskazać przepis ujęty w konkretny ustęp, literę albo tiret. Przepis art. 116 ust. 1, składa się z kilku punktów, których autor skargi kasacyjnej nie precyzuje. Tymczasem niedopuszczalne jest konstruowanie zarzutu przez pakietowe powoływanie artykułu o złożonej budowie. Skarga kasacyjna tak sporządzona nie spełnia wymogu dokładnego sprecyzowania zarzutu i zarzut ten nie jest należycie uzasadniony. Pogląd, wedle którego obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest ścisłe określenie jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, wobec którego zawiera się w treści skargi kasacyjnej zarzuty, jednolicie prezentowany jest w orzecznictwie i doktrynie (por. wyroki NSA z: 5 października 2010 r., I GSK125/09; 23 listopada 2010 r., II FSK 1165/09; 1 grudnia 2010 r., II FSK 1507/09; 8 grudnia 2010 r., I GSK 619/09; 19 lipca 2013 r., I OSK 2766/09). Podkreślić należy, jak wskazano wyżej, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Wprawdzie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego złagodziło niektóre wymagania formalne skargi kasacyjnej (zob. uchwała z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, Nr 1, poz. 1), jednak nie zniosło ich, a to oznacza, że merytoryczne rozpoznanie zarzutów kasacyjnych jest uzależnione od formalnego ich ujęcia. Taka wadliwość zarzutu uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jego merytoryczne rozpoznanie. W tym miejscu przypomnieć również należy, że zasadność wykładni przepisów prawa materialnego czy też prawidłowość ich zastosowania, do czego skarżąca kasacyjnie zdaje się zmierzać albowiem przepis art. 116 ust. 1 dotyczy wprost powodów zwrotu lub umorzenia należności celnych a nie postępowania w tym przedmiocie, nie może być przedmiotem zarzutu skargi kasacyjnej, opartego na twierdzeniach odnośnie naruszenia prawa procesowego. Nadto wskazać należy, że skoro autor skargi kasacyjnej kwestionuje początek liczenia biegu terminu do złożenia wniosku, to powinien zawrzeć zarzut naruszenia art. 121 ust. 1 lit. a) u.k.c., zgodnie z którym wniosek o zwrot lub umorzenie zgodnie z art. 116 u.k.c. składa się organom celnym w przypadku zawyżenia kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych, błędu właściwych organów lub zastosowania zasady słuszności w terminie trzech lat od dnia powiadomienia o długu celnym – czego autor w niniejszej sprawie nie czyni. Z tych wszystkich względów zarzut naruszenia art. 116 ust. 1 u.k.c. nie mógł zostać uwzględniony. Za zasadny nie mógł również być uznany zarzut naruszenia art. 191 o.p. W odniesieniu do poczynionych ustaleń faktycznych, a zwłaszcza do kwestionowanej przez skarżącą oceny zgromadzonych w sprawie dowodów w kontekście stanu pandemii SARS-COV-2, jak również podnoszonych przez nią zarzutów nieuwzględnienia przez Sąd I instancji okoliczności, że przed dniem wydania i opublikowania rozporządzenia wykonawczego 2020/1210 skarżąca nie miała prawa do żądania zwrotu nadpłaconego cła antydumpingowego i nie mogła o tym prawie wiedzieć, stwierdzić należy, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej ich oceny. Jeżeli skarżąca zarzuca Sądowi I instancji obrazę art. 191 o.p. konieczne pozostaje wykazanie błędów w rozumowaniu organu, nieuwzględnienie doświadczenia życiowego lub niespójności jego argumentacji, przy czym wykazanie takowych błędów nie może polegać jedynie na przedstawieniu własnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego ani zwykłym negowaniu stanowiska przedstawionego przez organ. Zarzut naruszenia art. 191 o.p. w zakresie dokonanej oceny materiału dowodowego i poczynionych czynności dowodowych jest tylko wówczas słuszny, gdy zasadność ocen i wniosków wyprowadzonych przez organ wydający rozstrzygnięcie nie odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania. Jak wielokrotnie zwracano uwagę w judykaturze, zarzut taki nie może sprowadzać się wyłącznie do polemiki z ustaleniami poczynionymi w sprawie czy też do odmiennej oceny materiału dowodowego, jak domaga się tego skarżąca, lecz winien polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuściły się organy, a następnie sąd oceniający działania tychże organów (por. np. wyrok NSA z 21 lipca 2022 r., sygn. akt III FSK 714/21). Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, materialnoprawne podstawy zwrotu należności celnych uregulowane zostały w art. 116 u.k.c. Postępowanie w sprawie zwrotu zawyżonych należności celnych przywozowych lub wywozowych uregulowane jest w art. 121 ust. 1 lit. a u.k.c., zgodnie z którym wniosek o zwrot lub umorzenie zawyżonych kwoty należności celnych przywozowych składa się organom celnym w terminie trzech lat od dnia powiadomienia o długu celnym. Termin ten może ulec przedłużeniu (art. 121 ust. 1 akapit 2 u.k.c.) w przypadku gdy wnioskodawca przedstawi dowód na to, że nieprzewidziane okoliczności lub działanie siły wyższej uniemożliwiły mu złożenie wniosku we właściwym terminie. Bezsporne jest w sprawie, że Spółka została poinformowana o długu celnym 13 listopada 2018 r. Zatem, zgodnie z brzmieniem art. 121 ust. 1 lit. a u.k.c., trzyletni termin na złożenie wniosku o zwrot cła antydumpingowego w kwocie ponad 36% od podstawy tego cła upłynął 13 listopada 2021 r. Skarżąca domagała się wydłużenia terminu do złożenia wniosku z uwagi na stan pandemii COVID-19 jako okoliczność wypełniającą przesłanki art. 121 ust. 1 akapit 2 u.k.c. Za bezsporne Sąd I instancji uznał w rozpoznawanej sprawie, w związku z pandemią COVID-19, że wystąpiła przesłanka "działania siły wyższej". Jednak jak słusznie zauważył organ a następnie Sąd I instancji, dla skutecznego powoływania się na tę przesłankę, poza samym wystąpieniem nieprzewidzianego zdarzenia, musi być spełniona przesłanka podmiotowa, albowiem zgodnie z tym przepisem konieczne jest, aby nieprzewidziane okoliczności lub działanie siły wyższej nie tylko zaistniały, lecz również uniemożliwiły złożenie wniosku we właściwym terminie, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca bowiem pomimo utrudnień wywołanych pandemią COVID-19, skarżąca miała możliwość terminowego złożenia wniosku o zwrot cła. Organ jak również Sąd I instancji oparli ocenę o analizę przedstawionej przez skarżącą dokumentacji obrazującej organizację pracy Spółki w czasie trwania pandemii – poddał analizie liczbę zatrudnionych w Spółce pracowników, warunki i możliwości "przerobowe" pracy świadczonej przez pracowników skarżącej zarówno w trybie zdalnym jak i stacjonarnym, przeanalizował absencję pracowników wynikającą z przebywania w kwarantannie lub na zwolnieniu w związku z zarażeniem się/kontaktem z osobą u której zdiagnozowano wirus SARS-COV-2. Ponadto organ wziął pod uwagę fakt ustanowienia przez skarżącą, w okresie od 22 sierpnia 2020 r. do upływu trzyletniego terminu na wniesienie wniosku o zwrot cła, dwóch przedstawicieli celnych upoważnionych do składania wniosków, które podlegają rozpatrzeniu przez organy celne. Słusznie zatem w odniesieniu do powyższego Sąd I instancji uznał, że dokonana przez organy ocena materiału dowodowego nie przekraczała zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego. Nie stanowiła zatem oceny dowolnej. Organy wszechstronnie rozpatrzyły cały zebrany materiał dowodowy i dokonały prawidłowej jego oceny, odnosząc się do okoliczności mających wpływ na rozstrzygniecie w sprawie. Zarzuty i argumenty skarżącej zawarte w skardze kasacyjnej tej oceny nie podważają. Skarżąca w żaden sposób nie wykazała ani nawet nie uzasadniła w jaki sposób stan epidemii wpłynął na organizację pracy w Spółce uniemożliwiając jej złożenie wniosku w wyznaczonym ustawowo terminie. Skarżąca ogranicza się jedynie do przedstawienia w uzasadnieniu skargi kasacyjnej odmiennej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Już tylko na marginesie wskazać należy, że nie jest również zasadne powoływanie się w tym zakresie na wprowadzenie w polskim prawie w związku z trudnościami w kontaktach z urzędami regulacji, które w okresie od 14 marca 2020 r., kiedy to ogłoszono stan zagrożenia epidemicznego do 23 maja 2020 r. tj. po upływie 7 dni od daty wejścia w życie ustawy nowelizującej z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875), zawieszały bieg terminów zawitych przewidzianych przepisami prawa administracyjnego. Należy zauważyć, że skarżąca Spółka wskazując na powyższy zarzut zawarty w pkt 1 lit. b) petitum skargi kasacyjnej nie powiązała go z żadnymi regulacjami dotyczącymi zawieszenia biegu terminów przedawnienia przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, które dotyczyły "okresu obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19" tj. art. 15 zzr ust. 1 ustawy o COVID-19. Ponadto słusznie wskazuje w tym zakresie organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że te regulacje krajowe nie mogły wprost zawieszać biegu terminów zawitych, o których mowa w Unijnym Kodeksie Celnym. Za chybioną należy uznać także tezę skarżącej, zgodnie z którą za uwzględnieniem wniosku o zwrot cła, przemawia to, że przed 19 sierpnia 2020 r., skarżąca nie mogła w ogóle wiedzieć o przysługującym jej prawie do żądania zwrotu nadpłaconej kwoty cła antydumpingowego. Skoro bowiem zgłoszenie celne zostało dokonane przez skarżącą w formie wpisu do rejestru zgłaszającego prowadzonego w formie elektronicznej 13 listopada 2018 r., a powiadomienie o długu celnym nastąpiło na etapie obsługi zgłoszenia uzupełniającego, tj. w momencie kiedy zgłaszający odebrał komunikat "Poświadczone zgłoszenie celne", który to jest równoważny w skutkach z odbiorem papierowej karty zgłoszenia celnego, wraz z którym następuje powiadomienie o długu celnym, to w tym dniu jednocześnie nastąpiło powiadomienie skarżącej o długu celnym. Podkreślić ponownie należy za Sądem I instancji, że przepisy rozporządzenia 2020/1210 nie ustanowiły jakichkolwiek innych terminów czy zasad ich przedłużenia do złożenia wniosków w powyższym zakresie niż te wynikające z prawa celnego (tj. w tym przypadku określone w art. 121 ust. 1 lit. a). Brak jest zatem podstawy prawnej do przyjęcia, jak tego chce skarżąca, że początkowy bieg tego terminu wyznaczają jakiekolwiek inne okoliczności, w tym data wydania rozporządzenia 2020/1210, aniżeli wskazane w tym przepisie, tj. dzień powiadomienia o długu celnym. Skoro zatem wniosek o zwrot lub umorzenie zawyżonej kwoty należności celnych przywozowych składa się organom celnym w terminie trzech lat od dnia powiadomienia o długu celnym, to termin w przypadku przedmiotowej sprawy upływał 13 listopada 2021 r. Skarżąca złożyła wniosek 31 marca 2022 r., a więc po upływie zakreślonego ustawowo terminu, jednocześnie nie spełniła przesłanek określonych w art. 121 ust. 1 akapit 2 u.k.c. w związku z czym nie mógł zostać przedłużony termin do złożenia ww. wniosku. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O zasądzeniu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI