I GSK 896/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora ARiMR od wyroku WSA w Kielcach, który uchylił decyzję o odmowie przyznania pomocy finansowej rolnikowi. Skarga kasacyjna opierała się na zarzutach naruszenia prawa materialnego, w tym § 13zs ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r., poprzez jego niezastosowanie, oraz naruszenia Konstytucji RP (art. 2 i 178) przez działanie prawa wstecz. Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. w związku z art. 8 K.p.a. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że nowe wymogi dotyczące wykazywania sprzedaży produktów rolnych, wprowadzone nowelizacjami rozporządzenia po złożeniu wniosku przez rolnika, miały charakter retrospektywny, a nie retroaktywny, co jest dopuszczalne. Podkreślono, że przepisy te regulują stosunki prawne trwające w momencie wejścia w życie nowelizacji. NSA odniósł się również do zarzutu naruszenia art. 8 K.p.a. (zasada zaufania do władzy publicznej), stwierdzając, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił sytuację przez pryzmat zasady lojalności państwa i ochrony uzasadnionych oczekiwań, biorąc pod uwagę niepewność prawną stworzoną przez szybkie zmiany przepisów i brak vacatio legis. Sąd podkreślił, że wprowadzona zmiana, która nastąpiła w ostatnim dniu terminu składania wniosków, stworzyła swoistą pułapkę dla wnioskodawców, którzy złożyli kompletne wnioski przed zmianą.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) w kontekście zmian przepisów dotyczących pomocy publicznej, zwłaszcza w przypadku braku vacatio legis i wpływu na wnioski złożone przed zmianą. Znaczenie zasady zaufania do państwa i ochrony uzasadnionych oczekiwań w prawie administracyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z pomocą finansową ARiMR i konkretnymi przepisami rozporządzenia, ale ogólne zasady interpretacji prawa intertemporalnego i ochrony praw nabytych mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nowelizacja rozporządzenia wprowadzająca obowiązek przedstawienia faktur sprzedaży po terminie złożenia wniosku o pomoc finansową, stanowi naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nowelizacja miała charakter retrospektywny, a nie retroaktywny, i była stosowana prawidłowo do trwających stosunków prawnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nowe przepisy dotyczące wykazywania sprzedaży produktów rolnych, wprowadzone po złożeniu wniosku, miały charakter retrospektywny, co jest dopuszczalne, ponieważ regulują stosunki prawne trwające w momencie wejścia w życie nowelizacji. Nie naruszają one zasady niedziałania prawa wstecz.
Czy naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz (lub zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań) przez organ administracji może skutkować uchyleniem decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli naruszenie jest istotne i wpływa na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji uznał, że wprowadzenie nowych wymogów po złożeniu wniosku narusza zasadę zaufania do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.) i zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań. NSA potwierdził, że takie działania organu mogą być wadliwe, zwłaszcza gdy wprowadzają niepewność prawną i tworzą pułapkę dla obywateli.
Czy sąd administracyjny drugiej instancji może przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu uzupełnienia materiału dowodowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Generalnie nie, sąd kasacyjny jest sądem prawa i jest związany granicami skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że zgodnie z przepisami P.p.s.a., sąd kasacyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje legalność zaskarżonego wyroku. Możliwość uzupełnienia materiału dowodowego na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. dotyczy sądu pierwszej instancji, chyba że istnieją szczególne okoliczności związane z wadliwym ustaleniem stanu faktycznego.
Przepisy (8)
Główne
Dz.U. 2015 poz. 187 art. 13zs § ust. 7
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Obowiązek dołączenia kopii faktur lub innych dokumentów potwierdzających sprzedaż produktów rolnych został wprowadzony po złożeniu wniosku przez skarżącego, co organ uznał za naruszenie prawa wstecz. Sąd uznał jednak, że przepis ten ma charakter retrospektywny i jest stosowany prawidłowo.
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 141 § par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada związania granicami skargi kasacyjnej.
K.p.a. art. 8 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej.
K.p.a. art. 8 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań i utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, w tym zasada niedziałania prawa wstecz i ochrony zaufania do państwa.
Konstytucja RP art. 178
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie § 13zs ust. 7 rozporządzenia. • Naruszenie Konstytucji RP (art. 2 i 178) przez działanie prawa wstecz. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. w zw. z art. 8 K.p.a.) poprzez niezasadne uchylenie decyzji organów.
Godne uwagi sformułowania
o retroaktywnym działaniu prawa mówimy wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń 'zamkniętych w przeszłości', zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów. Z retrospektywnością prawa zaś mamy do czynienia wtedy, gdy przepisy nowego prawa regulują zdarzenia bądź stosunki prawne o charakterze 'otwartym', ciągłym, takie, które nie znalazły jeszcze swojego zakończenia ('stosunki w toku') • wprowadzenie nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej dla takich budynków jest działaniem retrospektywnym prawa, a nie działaniem retroaktywnym. • wprawdzie zwiększono kwotę pomocy, ale także wprowadzono warunek eliminujący część potencjalnych beneficjentów pomocy. • wprowadzona w ostatnim dniu terminu składania wniosków zmiana i to wprowadzona bez vacatio legis stworzyła swoistą pułapkę dla podmiotów, które już złożyły poprawne wnioski o przyznanie pomocy. • Nie można te z oczekiwać od potencjalnych beneficjentów, którzy już złożyli wnioski o przyznanie pomocy, by śledzili konferencje prasowe lub permanentnie śledzili strony Agencji w celu sprawdzania, czy przypadkiem nie doszło do zmiany stanu prawnego.
Skład orzekający
Anna Apollo
sprawozdawca
Bogdan Fischer
członek
Joanna Wegner
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) w kontekście zmian przepisów dotyczących pomocy publicznej, zwłaszcza w przypadku braku vacatio legis i wpływu na wnioski złożone przed zmianą. Znaczenie zasady zaufania do państwa i ochrony uzasadnionych oczekiwań w prawie administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z pomocą finansową ARiMR i konkretnymi przepisami rozporządzenia, ale ogólne zasady interpretacji prawa intertemporalnego i ochrony praw nabytych mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawa intertemporalnego i jego wpływu na rolników ubiegających się o pomoc finansową. Pokazuje, jak nagłe zmiany przepisów mogą tworzyć problemy dla obywateli i jak sądy interpretują zasady ochrony praw nabytych.
“Rolnik złożył wniosek o pomoc, a potem przepisy się zmieniły. Czy sąd uznał to za działanie prawa wstecz?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.