I GSK 895/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę, argumentując, że właściwość sądów administracyjnych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest ograniczona do konkretnych kategorii spraw wymienionych w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów zastępstwa procesowego do nich nie należy. Sąd I instancji wskazał, że umorzenie należności cywilnoprawnych następuje na podstawie przepisów prawa cywilnego, a właściwy do rozpoznawania spraw o charakterze cywilnym jest sąd powszechny. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko WSA. Podkreślił, że choć umorzenie należności cywilnoprawnych następuje w formie pisemnej na podstawie przepisów prawa cywilnego (art. 77a ust. 5 ustawy systemowej), to w przypadku odmowy wniosku, organ rentowy powinien wydać decyzję administracyjną. Jednakże, NSA stwierdził, że od takiej decyzji odmownej przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego, a nie skarga do sądu administracyjnego. W związku z tym, skarga na bezczynność ZUS w tej materii nie należała do właściwości sądów administracyjnych, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie właściwości sądu administracyjnego w sprawach dotyczących rozstrzygnięć ZUS w przedmiocie umorzenia należności cywilnoprawnych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku wydania decyzji przez ZUS w przedmiocie umorzenia kosztów zastępstwa procesowego i właściwości sądu do rozpoznania skargi na bezczynność.
Zagadnienia prawne (2)
Czy skarga na bezczynność organu administracji publicznej w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów zastępstwa procesowego podlega kognicji sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga na bezczynność organu w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów zastępstwa procesowego nie podlega kognicji sądu administracyjnego, gdyż rozstrzygnięcia ZUS w tym zakresie należą do właściwości sądów powszechnych.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny jest właściwy do kontroli decyzji lub postanowień, które podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Rozstrzygnięcia ZUS dotyczące umorzenia należności cywilnoprawnych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, nie mieszczą się w katalogu spraw podlegających kontroli sądu administracyjnego, a odwołanie od decyzji w tym zakresie przysługuje do sądu powszechnego.
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma kompetencję do wydania decyzji administracyjnej w przypadku odmowy umorzenia przysługujących mu należności cywilnoprawnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku odmowy wniosku o umorzenie należności cywilnoprawnych, ZUS wydaje decyzję administracyjną, od której przysługuje odwołanie do sądu powszechnego.
Uzasadnienie
Choć umorzenie należności cywilnoprawnych następuje w formie pisemnej na podstawie przepisów prawa cywilnego, to odmowa wniosku powinna przybrać formę decyzji administracyjnej, zgodnie z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i przepisami KPA. Od takiej decyzji przysługuje odwołanie do sądu powszechnego.
Przepisy (10)
Główne
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skarga na bezczynność organu do sądu administracyjnego przysługuje w sprawach, w których organ administracji publicznej wydaje rozstrzygnięcie, które może być zaskarżone do sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Odrzucenie skargi wniesionej w sprawie nienależącej do właściwości sądów administracyjnych.
ustawa systemowa art. 77a § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Zakład może umarzać, odraczać spłatę lub rozkładać na raty należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny.
ustawa systemowa art. 77a § ust. 5
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Umorzenie, odroczenie lub rozłożenie na raty należności cywilnoprawnych następuje w formie pisemnej, na podstawie przepisów prawa cywilnego.
ustawa systemowa art. 83 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Domniemanie rozstrzygania indywidualnych spraw w formie decyzji.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa systemowa art. 83 § ust. 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Katalog spraw podlegających kontroli sądu administracyjnego.
ustawa systemowa art. 123
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
W sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej.
K.p.a. art. 104 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozstrzygnięcia ZUS w przedmiocie umorzenia kosztów zastępstwa procesowego nie należą do właściwości sądów administracyjnych, lecz powszechnych. • Skarga na bezczynność organu w sprawie, która nie podlega kognicji sądu administracyjnego, podlega odrzuceniu.
Odrzucone argumenty
ZUS ma kompetencję do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie odmowy umorzenia należności cywilnoprawnych, a od takiej decyzji przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Godne uwagi sformułowania
kognicja sądu administracyjnego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych została ścisłe określona oraz ograniczona do konkretnej kategorii spraw • rozstrzygnięcie odmowne winno przybrać formę decyzji • skarga na bezczynność organu do sądu administracyjnego przysługuje w sprawach, w których organ administracji publicznej wydaje rozstrzygnięcie, które może być zaskarżone do sądu administracyjnego • ratio legis uregulowania prawnego rozszerzającego kontrolę sądu administracyjnego poza sferę decyzji lub postanowień • odmowna decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności cywilnoprawnych [...] podlega ocenie w trybie określonym w Kodeksie postępowania cywilnego.
Skład orzekający
Anna Apollo
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości sądu administracyjnego w sprawach dotyczących rozstrzygnięć ZUS w przedmiocie umorzenia należności cywilnoprawnych, w tym kosztów zastępstwa procesowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku wydania decyzji przez ZUS w przedmiocie umorzenia kosztów zastępstwa procesowego i właściwości sądu do rozpoznania skargi na bezczynność.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii właściwości sądu w kontekście rozstrzygnięć ZUS w sprawach cywilnoprawnych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i ubezpieczeń społecznych.
“Kiedy ZUS odmawia umorzenia kosztów? Sąd administracyjny czy powszechny?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.